Bài 3: Vươn ra biển khơi

• Bài 2: Những bước thăng trầm
• Veloster mẫu xe 3 cửa độc đáo chính thức về Việt Nam

Năm 1990 đánh dấu tổng số xe của Hyundai Motors nhập vào thị trường Mỹ đã vượt con số 1 triệu chiếc, kể từ năm 1986. Tuy nhiên, doanh số không phải là điều hứa hẹn chắc chắn cho một tương lai bền vững, mà đối với công nghiệp ô tô thì công nghệ mới là điều quyết định. Với quyết tâm và sự đầu tư tập trung, năm 1991 Hyundai Motors đã sản xuất thành công động cơ xăng Alpha, gồm 4 xi lanh và kể cả hộp số, theo thiết kế đặc trưng. Đây là thành công hết sức quan trọng, là bước đầu xây dựng nền móng độc lập để có thể phát triển công nghệ của riêng mình.

Năm 1992 mẫu Hyundai Scoupe Turbo đoạt giải nhất cuộc đua Pikes Peak Hill Climb Rally và năm kế tiếp tại Úc, Hyundai Elantra được chọn là “Best car of the year 1993”. Tại Canada, Hyundai Accent được trao giải “Canadian best buy for 1995”, và Hyundai Avante đoạt giải nhất cuộc đua vòng Châu Á Thái Bình Dương, cũng trong cùng năm. Năm 1996, công ty Hyundai Motors India được thành lập và xây dựng nhà máy sản xuất tại Chennai Ấn Độ. Nhìn chung, Hyundai đang phát triển như vũ bão và thành công nối tiếp thành công.

Mẫu Hyundai Scoupe Turbo

Tuy vậy, trong thập niên cuối thế kỷ 20, ngành công nghiệp ô tô Hàn Quốc phải đối mặt với những thách thức cực kỳ nghiêm trọng. Tăng trưởng của thị trường nội địa ngành ô tô dưới 5%, và sự cạnh tranh trở nên gay gắt hơn, ở cả thị trường nội địa lẫn bên ngoài. Thêm vào đó, tình trạng ô nhiễm môi trường đến mức báo động, tình trạng tiêu phí năng lượng do nạn kẹt xe trở thành kinh niên (năm 1995, tổng số xe lưu hành tại Hàn Quốc đã lên đến 8 triệu chiếc). Chính phủ buộc phải tăng thuế về ô tô và nhiên liệu, đồng thời phát triển thêm cơ sở hạ tầng. Để đối phó với áp lực thị trường nội địa, các hãng xe phải tìm cách ráo riết hạ giá thành và tăng chất lượng, chú tâm vào việc sản xuất các loại xe ít tiêu thụ nhiên liệu. Điều này có nghĩa họ phải đầu tư sâu hơn về công nghệ và cải tiến về quản lý. Mặt khác, họ cũng phải đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu khác nhau của người tiêu dùng.

Sức ép gia tăng từ thị trường nội địa làm cho các công ty ô tô Hàn Quốc càng trở nên táo bạo, tìm kiếm thêm phương cách thâm nhập thị trường ngoài. Đầu thập niên 1990, Daewoo Motors bắt đầu bành trướng một cách mạnh mẽ gần như khắp thế giới, xuất khẩu nhiều mẫu xe, tuy nhiên tất cả đều là các bản sao của GMC. Công ty Ssang Yong liên kết công nghệ với Mercedes-Benz để sản xuất các chủng xe thể thao SUV, mốt thịnh hành thời đó, xuất chủ yếu sang thị trường châu Âu và Mỹ Latin.

Kia K7 mẫu sedan hạng sang được sản xuất để cạnh tranh cùng Cảmy của Toyota, Honda Accord

Hướng phát triển xuất khẩu của Kia Motors khá giống với Hyundai, đó là tìm cách đầu tư vào thị trường mà mình muốn xuất khẩu. Năm 1992, công ty Kia Motors America được thành lập tại Hoa Kỳ và đến tháng 2 năm 1994 Kia đã có 4 đại lý bán xe tại Porland, Oregon với những mẫu xe Kia Sephia và Kia Sportage.

Cho đến năm 1996, Hàn Quốc vẫn tăng trưởng mạnh và ổn định, cả về GDP lẫn tiêu dùng nội địa. Sự việc thay đổi quá nhanh vào năm 1997 với “khủng hoảng tài chính châu Á” đã ảnh hưởng nghiêm trọng cũng như cấu trúc lại các công ty sản xuất ô tô Hàn Quốc. Nguyên nhân chính gây nên sự sụp đổ của các công ty lúc đó là do tham vọng bành trướng quá lớn và quá lạm dụng sự ưu đãi của chính phủ. Họ đầu tư quá dàn trải, với những khoản nợ khổng lồ mà chính phủ đã không cảnh giác, kéo theo sự sụp đổ của hệ thống ngân hàng thương mại.

Đầu tiên là Kia Motors với những rắc rối tài chính nghiêm trọng vào năm 1997. Vì lý do này, năm 1998, Kia Motors buộc lòng phải bán 51% cổ phần của mình cho Hyundai (sau nỗ lực muốn mua nhưng không thành của  Ford Motors). Tuy nhiên đến cuối năm 1999, khi đã khôi phục ít nhiều, Kia đã mua lại toàn bộ công ty Asia Motors đang trên đà phá sản.

Dawoo Lacetti mẫu xe được khá nhiều người tại Việt Nam lựa chọn

Kế đến là Ssang Yong. Daewoo mua lại dòng xe thể thao đa năng SUV của Ssang Yong vào năm 1998 khi công ty này vỡ nợ. Tuy nhiên qua năm 1999, chính Daewoo Group lại là con bệnh của cuộc khủng hoảng tài chính và đổ vỡ toàn bộ. Đến năm 2000 Daewoo chuyển trả lại phần sở hữu của mình cho công ty Ssang Yong Motor. Về phần Daewoo, trong năm 1999, đã phải bán lại các công ty sản xuất ô tô cho GMC của Hoa Kỳ, và bán các công ty sản xuất xe tải, xe cơ giới nặng cho tập đoàn Tata Group của Ấn Độ.

Trường hợp của Samsung Motors là trường hợp yểu mệnh đáng tiếc. Được Samsung Group  lập ra vào năm 1994, và những chiếc xe được xuất xưởng đầu tiên là vào năm 1998 - năm mà ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á tác động sâu rộng trên khắp các ngành công nghiệp của Hàn. Đối mặt với nguy cơ phá sản, Samsung Motors phải bán đến 71% cổ phần (trị giá 5 tỉ dollars) với khoản thua lỗ chóng mặt, cho Renault công ty ô tô của Pháp vào tháng 9 năm 2000. Công ty được đặt tên lại là Renault-Samsung Motors.

Trong khi các tập đoàn khác đang điêu đứng vì cuộc khủng hoảng tài chính thì Hyundai Motors tương đối “bình chân như vại”, tiếp tục phát triển theo hướng đã vạch ra. Năm 1998, một chiến dịch marketing đơn giản nhưng rất táo bạo được Hyundai tiến hành tại Bắc Mỹ : xe Hyundai được bảo hành 10 năm hoặc 160.000 km! Hyundai muốn biểu lộ niềm tin sắt đá vào sản phẩm của mình với “các thượng đế” người Mỹ và Canada. Triết lý kinh doanh của họ giản dị: nếu chúng ta không tin vào sản phẩm của mình, thì sẽ chẳng có ai tin! Điều quan trọng kèm theo là giá bán vẫn rất cạnh tranh. Chiến dịch marketing đó đã thành công và Hyundai chính thức mang đẳng cấp mới: “đẳng cấp thế giới”.

Năm 1999, xe Hyundai đã trở nên rất phổ biến tại Hoa Kỳ và nhiều nước trên thế giới. Vào lúc này ông Chung Ju Yung đã tin rằng ước mơ “làm ra chiếc ô tô tốt nhất thế giới” của mình sẽ trở thành hiện thực trong tương lai rất gần. Ông yên tâm chuyển giao quyền điều hành Hyundai Motors cho con trai của mình, Chung Mong Koo - ông này lúc đó đã 60 tuổi. Giữa lúc công việc còn bộn bề, với những hệ lụy còn sót lại của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, bản thân ông trước đó chưa từng quản lý công ty sản xuất xe hơi nào, và cơ cấu tổ chức của Hyundai Motors bộc lộ nhiều yếu kém cần tái cấu trúc, nhưng Chung Mong Koo đã dõng dạc tuyên bố là sẽ biến Hyundai thành một trong năm công ty xe hơi hàng đầu thế giới. Chiến lược của ông là vẫn tiếp tục nỗ lực đầu tư về chất lượng, thiết kế, công nghệ sản xuất và nghiên cứu công nghệ tiên tiến trong ngành.

Mẫu xe độc đáo Veloster vừa được Hyundai Thành Công giới thiệu tại Việt Nam

Những cải cách về kinh tế của tổng thống Kim Dae Jung, sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á, đã làm cho Hàn Quốc là một trong số ít những quốc gia châu Á giữ được nền kinh tế tăng trưởng khá ổn định trong thập niên đầu của thế kỷ 21.

Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đối với Daewoo Motors dây dưa mãi cho đến năm 2002, thời điểm kết thúc việc mua bán đại đa số tài sản của Daewoo Motors cho GMC của Hoa Kỳ. Công ty được đặt tên lại là GM Daewoo. Điều này đã làm tăng số lượng xe Hàn xuất sang thị trường Mỹ và thế giới, nhưng với Daewoo thì thương hiệu của họ đã chìm xuống, thay vào đó là thương hiệu Chevrolet. Nhiều người đã nhận định xe hơi là sản phẩm công nghiệp mang đậm nét nhất dấu ấn của nền văn hóa sáng tạo ra nó. Liệu Daewoo dưới thương hiệu Chevrolet có còn giữ được bản sắc Hàn?

Số phận Ssang Yong tương tự. Cuối năm 2004, do vẫn làm ăn không hiệu quả, Ssang Yong đã bán 51% cổ phần của mình cho SAIC (Shanghai Automotive Industry Corp.). Đầu năm 2009, do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, với thua lỗ lên đến hơn 75 triệu USD, Ssang Yong Motor rơi vào tình trạng rối loạn, xảy ra do các kiện tụng giữa nội bộ và công ty mẹ SAIC. Tháng 8 năm 2010 có tin là công ty ô tô Ấn Độ, Mahindra & Mahindra Limited đang thương lượng để mua lại Ssang Yong. Việc sang nhượng có lẽ sẽ kết thúc vào cuối năm nay.

Mẫu xe cao cấp Chairnan của Ssang Yong

Nền công nghiệp ô tô Hàn gần như chỉ còn lại “2 trong 1 đại diện”, đó là Hyundai-Kia Motors. Bản sắc Hàn hơn bao giờ hết, thể hiện một cách mạnh mẽ ở các sản phẩm Hyundai. Năm 2000, Hyundai bắt đầu tham gia giải đua xe hơi thế giới, hạng F2. Năm 2000 ở cuộc đua tại Thụy Điển, lần đầu tiên chiếc Hyundai Accent WRC tham dự và đội tuyển Hyundai đã đem về giải 7 và 8. Những lần sau đội Hyundai lọt vào Top 5. Gần đây họ đang sắp xếp tìm kiếm những tay đua xe sáng giá hơn.

Doanh số của xe Hyundai tại Mỹ năm 2000 là 244.391 xe thì năm 2005 đã lên đến 455.012 chiếc, tăng 86,18%. Năm 2005 Hyundai hoàn tất nhà máy lắp ráp ô tô trị giá 1,1 tỉ USD tại Montgomery, Alabama. Và năm 2009 họ lại hoàn tất nhà máy lắp ráp ô tô cũng trị giá 1 tỷ USD tại Westpoint, Georgia để sản xuất xe Kia. Công suất mỗi nhà máy khoảng 300.000 xe/năm. Mặc dầu kinh tế Hoa Kỳ năm 2009 vẫn đang chịu ảnh hưởng nặng nề của cuộc khủng hoảng tài chính, doanh số của Hyundai vẫn đạt 435.064 xe, tăng 8,3% so với năm trước.

Ở những phần khác của thế giới, Hyudai-Kia tập trung phát triển tại các thị trường lớn. Tại Ấn Độ, Hyundai Motor India Ltd., được thành lập năm 1996, hiện là công ty xe hơi lớn thứ 2 Ấn Độ, và đứng đầu về xuất khẩu. Beijing Hyundai Corp. là liên doanh giữa Hyundai và Beijing Automotive Group của Trung Quốc, thành lập năm 2006 và hiện có doanh số khoảng 430.000 xe/năm. Tại châu Âu, Hyundai hoàn tất xây dựng nhà máy lắp ráp tại Nosovice, Czech năm 2008. Trị giá đầu tư là 1 tỉ Euro và công suất nhà máy là 200.000 xe/năm, chủ yếu là mẫu i.30 nhằm vào thị trường các nước châu Âu. Trước đó vài năm, Kia Motors cũng đã xây dựng nhà máy lắp ráp với công suất 300.000 xe/năm, trị giá 1 tỉ Euro tại Zilina, Slovakia, cách nhà máy Hyundai 90km về hướng Bắc.

Hiện Hyundai-Kia Motors có doanh số chiếm 72% thị phần ô tô nội địa Hàn Quốc, và chiếm gần 5% thị phần ô tô tại Hoa Kỳ. Về tổng sản lượng hiện nay là 3,3 triệu xe/năm, và biết đâu đến cuối năm Hyundai-Kia Motors sẽ qua mặt GMC để trở thành “Top 3” của toàn thế giới! Dầu vậy, chặng đường trước mắt của họ vẫn chưa hết chông gai. Bên cạnh họ các đối thủ người Nhật, người Đức cũng không hề lơ là, thiếu cảnh giác, và hiện Hyundai vẫn chưa thể ấn định giá xe theo ý muốn – điều mà các hãng xe Nhật, Đức đã làm được khá lâu rồi. Sau lưng Hyundai là các đối thủ tiềm năng đang cố vượt lên, như Ấn Độ và đặc biệt là Trung Quốc với thị trường nội địa hơn 13 triệu xe/năm (2009). Nhưng Hyundai đang chạy trong nhóm dẫn đầu và họ biết họ cần làm gì để không bị tụt hậu./.