Hậu quả từ sự chậm trễ của Toà án

Sáng 25/1, một vụ tranh chấp nhà khá hi hữu xảy ra tại nhà số 8 đường Hoàng Văn Thụ, Nha Trang, dẫn đến đồ đạc bị vứt ra giữa đường, gây ách tắc giao thông hàng tiếng đồng hồ. Theo thông tin ban đầu thì nguyên do là bị đơn này đã dài cổ chờ nhưng tòa chưa xử nên quyết định “tự xử”.

Những người đến đòi lại nhà sau khi bị cưỡng chế là gia đình ông Nguyễn Ngọc Anh và bà Trần Thị Minh Châu cho biết hiện tại ông bà không có chỗ ở, phải đi thuê nhà; và ông bà đến đòi lại nhà ở là có căn cứ vào bản án giám đốc thẩm của TANDTC. Theo ông Anh và bà Châu, nhà của ông bà đang bị người khác chiếm giữ, trong khi tòa và các cấp chính quyền lại không sớm giải quyết nên ông bà để ở để... chờ xử tiếp!

Đồ đạc của ông Anh, bà Châu bị người bên nguyên đơn kéo ra đường, gây cản trở giao thông

Theo tìm hiểu của chúng tôi, căn nhà số 8 Hoàng Văn Thụ, Nha Trang (số 4 Hoàng Tử Cảnh cũ) do cụ Nguyễn Văn Viên tạo lập, gồm 2 phần: một phần nằm phía đường Hoàng Văn Thụ, một phần nằm phía đường Nguyễn Du. Sau khi xây nhà xong, năm 1942 cụ Viên cho cụ Nguyễn Bồ là em ruột vào ở nhờ phần nhà nằm phía đường Hoàng Văn Thụ. Năm 1975, cụ Bồ chết, cụ Nguyễn Thị Thanh (vợ kế cụ Bồ) và con trai là ông Anh tiếp tục ở. Năm 1995, cụ Thanh chuyển đi nơi khác, còn lại vợ chồng ông Anh, bà Châu và các con ở ngôi nhà này.

Tuy nhiên, sau đó các đồng nguyên đơn (cháu nội ông Viên) đã khởi kiện yêu cầu toà án buộc ông Anh và bà Châu phải trả lại ngôi nhà này. Riêng phần nhà nằm phía đường Nguyễn Du, các đồng nguyên đơn đã thoả thuận được với người quản lý, sử dụng trả lại đất cho các nguyên đơn.

Ngày 27/4/2007, TAND TP Nha Trang đã đưa vụ kiện ra xét xử và tuyên chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn buộc ông Anh, bà Châu và các con của họ phải trả lại căn nhà cho các ông bà Nguyễn Thị Sinh, Nguyễn Thị Dưỡng, Nguyễn Thị Ngọc Lan, Nguyễn Tấn Hải, Nguyễn Thị Ngọc Huệ, Nguyễn Thị Ngọc Trâm, Nguyễn Thị Ngọc Tuyết và Nguyễn Thị Thu; đồng thời tòa cũng ghi nhận sự tự nguyện của các người này thanh toán lại cho ông Anh, bà Châu số tiền sửa chữa là 20 triệu đồng.

Không đồng ý với cách giải quyết của tòa sơ thẩm, ông Anh và bà Châu kháng cáo. Ngày 6/9/2007, TAND tỉnh Khánh Hòa đưa vụ kiện ra xét xử phúc thẩm và cũng cho rằng, ngôi nhà số 8 Hoàng Văn Thụ là tài sản của ông Viên. Ông Viên chỉ có một người con duy nhất là ông Nguyễn văn Đạn. Ông Đạn chết năm 1975 nên các con của ông Đạn có quyền thừa kế tài sản của ông Đạn và việc đòi lại nhà số 8 Hoàng Văn Thụ mà ông Anh, bà Châu đang quản lý, sử dụng là đúng pháp luật. Do đó, toà tuyên giữ nguyên án sơ thẩm, buộc ông Anh, bà Châu phải trả lại nhà cho các nguyên đơn, đồng thời hỗ trợ thêm cho ông Anh bà Châu 150 triệu đồng, tổng cộng là 170 triệu đồng.

Không đồng ý, ông Anh và bà Châu tiếp tục khiếu nại lên giám đốc thẩm. Ngày 23/4/2009, Viện KSNDTC có quyết định kháng nghị số 52/QĐ-KNGĐT-V5 kháng nghị bản án dân sự phúc thẩm số 88/2007/DSPT của TAND tỉnh Khánh Hòa. Đề nghị Tòa Dân sự TANDTC xét xử giám đốc thẩm: Huỷ bản án phúc thẩm trên và bản án sơ thẩm số 39/2007/DSST của TAND TP Nha Trang. Ngày 11/8/2009, Tòa Dân sự TANDTC đã có quyết định giám đốc thẩm số 343/2009/DS-GĐT tuyên chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện KSNDTC huỷ hai bản án trên và giao hồ sơ cho TAND TP Nha Trang xét xử sơ thẩm lại vụ án theo quy định của pháp luật.

Theo cấp giám đốc thẩm thì tòa án hai cấp sơ, phúc thẩm đã không xem xét đối chiếu bản gốc mà chỉ căn cứ vào tài liệu photocopy để xác định nhà đất tranh chấp của cụ Viên để lại và đã xử chấp nhận yêu cầu của các nguyên đơn buộc vợ chồng ông Anh, bà Châu trả nhà là chưa đủ căn cứ vững chắc, làm thiệt hại quyền lợi của các đương sự.

Mặc dù nhà số 8 Hoàng Văn Thụ nguyên là do cụ Viên tạo lập từ năm 1942, nhưng chưa có căn cứ để xác định cụ Viên và các thừa kế của cụ Viên đã sử dụng nhà đất này, cũng chưa có căn cứ xác định cụ Viên và các thừa kế của cụ Viên đã thực hiện việc đăng ký, kê khai và làm nghĩa vụ thuế nhà đất với nhà nước qua các thời kỳ.

Trong khi đó, vợ chồng cụ Bồ và sau này là các con, cháu cụ Bồ là người trực tiếp quản lý, kê khai đăng ký nhà đất này với tư cách là chủ sử dụng, cũng cần phải được xem xét họ có tư cách công nhận chủ sở hữu hay không. Việc tòa sơ và phúc thẩm áp dụng Nghị quyết 58 để chấp nhận yêu cầu đòi nhà cho ở nhờ của các nguyên đơn là chưa có căn cứ.

Tuy nhiên, trước đó vào ngày 10/4/2009, thi hành án dân sự TP Nha Trang đã cho lực lượng đến cưỡng chế buộc gia đình ông Anh và bà Châu phải giao nhà cho các nguyên đơn, làm gia đình ông bà phải đi thuê nhà để ở nhờ.

Trao đổi với phóng viên, bà Châu bức xúc: “Bây giờ làm sao tôi lấy lại nhà để ở. Hiện nay tôi không còn phải chấp hành bản án nào, tòa không xử thì tự tôi dọn đến đây ở và yêu cầu họ phải trả nhà cho tôi”.

Gia đình ông Anh bà Châu đã cho xe chở đồ đạc đến dọn vào nhà của mình (trước đây) để ở thì bị sự phản ứng quyết liệt của phía nguyên đơn. Những người phản đối đã kéo và ném đồ của ông Anh, bà Châu ra để giữa đường cái, gây ách tắc giao thông trong 2 tiếng đồng hồ, cho đến khi Cảnh sát 113 có mặt lập biên bản. Điều đặc biệt, chính quyền địa phương không thấy xuất hiện trong quá trình xảy ra sựu việc.

Thiết nghĩ, TAND TP Nha Trang cần sớm đưa vụ việc ra xử lý rõ ràng để giữ vững ổn định trật tự an ninh tại địa phương./.