Không biết không có tội?

Mấy hôm nay, dư luận công chúng đang xôn xao, bàn tán về phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án Xác chết không đầu. Kết luận của Tòa: Bị cáo Nguyễn Đức Nghĩa (sinh năm 1984, trú tại tổ 7, phường Lãm Hà, Kiến An, thành phố Hải Phòng) lĩnh án tử hình về tội “giết người”, 6 năm tù giam về tội “cướp tài sản”, tổng hợp hình phạt chung là tử hình. Bị cáo Hoàng Thị Yến (sinh năm 1986, ở tại căn hộ số 11.01, nhà G4, Trung Yên, phường Trung Hòa, quận Cầu Giấy, Hà Nội) bị buộc tội “không tố giác tội phạm” và bị tuyên phạt 15 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 30 tháng.

Nhìn chung, đa số dư luận đều đồng tình với kết luận của phiên tòa. Điều đáng nói ở đây là trên thực tế, trình độ hiểu biết luật pháp của nhiều người vẫn còn rất thấp, thậm chí là "mù". Không ít người phải bước ra trước vành móng ngựa rồi vẫn ngơ ngác không hiểu mình đã phạm phải tội gì. Chỉ đến khi, nghe Tòa "phổ biến" pháp luật, luận đúng người đúng tội thì mới hốt hoảng.

Bị cáo Hoàng Thị Yến: Tôi rất hối lỗi (Ảnh: VNE)

Bị cáo Yến trong vụ án nêu trên khi nghe Tòa luận tội cũng khóc, cô thừa nhận do kém hiểu biết về pháp luật nên đã không làm đúng nghĩa vụ của công dân: "Tôi rất hối lỗi, mong được mọi người tha thứ, pháp luật khoan hồng để làm lại cuộc đời. Tôi gửi lời xin lỗi đến gia đình, bố mẹ".

Còn nhớ, cách đây 1-2 năm, có một vụ việc đau lòng xảy ra, trong cơn lũ ở miền Trung, một người mải đi tìm bò của mình mà quên không cứu giúp hai đứa trẻ, để hai em nhỏ này bị nước lũ cuốn trôi. Đến khi xét xử vụ việc, người dân này mới ngớ người, không biết rằng mình đã vi phạm Điều 102, Bộ Luật Hình sự: “Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng”.

Tương tự, ngày 24/5/2010, tại cầu Kinh Thanh Đa trên sông Sài Gòn, TP.HCM, một cô gái đã bất ngờ nhảy sông tự tử. Theo một số nhân chứng, trước đó họ thấy cô gái trên đứng tâm sự với một người con trai. Sau một lúc nói chuyện, cô gái bất ngờ nhảy xuống sông tự tử trong khi người thanh niên kia không có một phản ứng nào và bỏ đi. Theo luật sư, hành vi của nam thanh niên kia nếu thực sự là lạnh lùng bỏ đi, bỏ mặc bạn gái nhảy sông tự tử thì có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Pháp luật không chấp nhận một người bình thường viện cớ không biết luật để bào chữa cho hành vi phạm tội của mình. Trong vụ án Xác chết không đầu, bị cáo Yến đã phạm Điều 21 “Che giấu tội phạm, và Điều 22 “Không tố giác tội phạm” (Bộ Luật Hình sự). Bị cáo Yến là sinh viên đại học, không thể nói là trình độ hiểu biết về pháp luật kém đến mức không nhận thức được việc im lặng của mình là vi phạm pháp luật. Nhưng do thủ phạm là người thân nên bị cáo đã che giấu hành vi phạm tội ấy.

Một số người tham gia vào hành vi phạm tội nhưng lại không hề biết mình đang phạm tội là một thực tế đáng buồn. Thiết nghĩ, những kiến thức về pháp luật như vậy cần thiết được đưa vào các chương tình giáo dục công dân của học sinh phổ thông./.