Thi hành án có “vô tư”?
Trong vụ án bạc tỷ này, còn đó những dấu hiệu bất thường từ phía cơ quan thi hành án.
<< Vụ kinh doanh bạc tỷ
<< Kỳ 2: Những vấn đề pháp lý cần được đặt ra
<< Kỳ 1: Bản án gây nhiều tranh cãi
Năm 2008, chúng tôi đăng loạt bài điều tra: “Một vụ án có vấn đề”, phản ánh những mâu thuẫn của cơ quan tố tụng trong quá trình xét xử vụ án kinh doanh thương mại giữa Công ty CIRI và Cty Vạn Niên. 8 tháng sau, ngày 22/4/2009, Tòa Kinh tế TAND Tối cao đã xét xử giám đốc thẩm, hủy Quyết định phúc thẩm của TAND TP. Hà Nội và giao hồ sơ vụ án cho TAND TP. Hà Nội xét xử phúc thẩm lại. Sai lầm trong xét xử đang được sửa sai, mức độ thế nào còn chờ phán quyết của phiên tòa phúc thẩm sắp tới. Tuy nhiên, trong vụ án bạc tỷ này, còn đó những dấu hiệu bất thường từ phía cơ quan thi hành án.
Sự thiên lệch đáng ngờ
Như đã phản ánh, ngày 10/11/2006, Cty CIRI ký Hợp đồng cam kết chuyển nhượng quyền sử dụng lô đất trúng đấu giá có diện tích 7.236m2 tại Khu đô thị mới quận Cầu Giấy (Hà Nội) cho Cty Vạn Niên, với giá 89.002.800.000 đồng.
Hợp đồng ghi rõ: CIRI cam kết sẽ chuyển nhượng cho Vạn Niên quyền sử dụng lô đất ngay sau khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). Trong thời hạn 5 ngày, kể từ ngày CIRI được cấp GCNQSDĐ, 2 bên sẽ tiến hành ký Hợp đồng chuyển nhượng theo đúng qui định của pháp luật…
Tuy nhiên, ngày 20/11/2007, Vạn Niên tự ý khởi kiện CIRI vi phạm hợp đồng cam kết, trong khi gần 3 tháng sau, ngày 18/2/2008, CIRI mới nhận được GCNQSDĐ. Vậy mà TAND quận Đống Đa vẫn thụ lý và xét xử vượt cả yêu cầu của Vạn Niên. Đơn khởi kiện của Vạn Niên chỉ đề nghị “Tòa buộc CIRI phải thực hiện đúng theo Hợp đồng cam kết…”, nhưng phán quyết của TAND quận Đống Đa tại bản án sơ thẩm lại “bước qua” cả qui định “Tòa án chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện yêu cầu”, mà tuyên rằng: “Buộc CIRI phải bàn giao đất cùng GCNQSDĐ cho Vạn Niên; Vạn Niên được sử dụng toàn bộ diện tích 7.220,9m2 đất”. Về nội dung phán xử này, Quyết định giám đốc thẩm của Tòa Kinh tế TAND Tối cao ghi rõ: “không đúng pháp luật, vượt quá yêu cầu khởi kiện của đương sự và thẩm quyền của Tòa án; không đúng với nội dung cam kết trong hợp đồng”.
Không chấp nhận bản án sơ thẩm, Cty CIRI làm đơn kháng cáo, nhưng cuối cùng TAND TP. Hà Nội đã ra Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm, đẩy CIRI vào tình thế bất lợi: Phải thi hành bản án sơ thẩm “xử vượt yêu cầu khởi kiện” kể trên. Và từ đây xuất hiện một sức ép quyết liệt đến bất thường từ phía cơ quan thi hành án đối với CIRI.
Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm TAND TP. Hà Nội ra ngày 19/5/2008, thì 8 ngày sau, Thi hành án dân sự (THADS) quận Đống Đa đã có Quyết định THA, rồi từ đó, tiếp tục ra hàng loạt văn bản THA một cách nhanh chóng để giao bằng được 7.220,9m2 đất có trị giá hơn 89 tỉ đồng cho Cty Vạn Niên: Ngày 27/5, ra Quyết định THA số 26/KT/QĐ-THA, đồng thời ra luôn Quyết định THA chủ động số 27/KT/QĐ-THA; Ngày 16/6, ra Thông báo THA số 139/THA; Ngày 2/7, ra Thông báo cưỡng chế số 26/TBCC, đồng thời ra luôn Quyết định cưỡng chế số 16/QĐ-THA; Ngày 3/7, ra Quyết định THA bổ sung số 34/QĐ-THA…; cứ thế, cho đến ngày 18/8: Tổ chức bàn giao mốc giới cho Vạn Niên vào lúc 8h30.
Đáng chú ý là trong “dòng chảy” văn bản THA kể trên, nhận thấy nội dung bản án sơ thẩm có vấn đề, việc đẩy nhanh quá trình THA trong trường hợp này là chưa cần thiết, cần được xem xét lại để tránh những thiệt hại không đáng có cho các bên, đảm bảo tính khách quan của quá trình giải quyết vụ án, đồng thời xét thấy đối tượng kháng cáo ở đây là bản án sơ thẩm của TAND quận Đống Đa, ngày 7/7, Chánh án TAND TP. Hà Nội đã ký Công văn 107 đề nghị hoãn THA trong thời hạn 3 tháng.
Đáp lại, với tốc độ nhanh đến không ngờ: Chỉ 3 ngày sau, Vụ 10 VKSND Tối cao đã có ngay văn bản trả lời khiếu nại của Cty Vạn Niên; và 4 ngày sau (11/7), Cục THA có văn bản trả lời THADS Hà Nội. Tất cả đều cùng một nội dung: Thẩm quyền đề nghị hoãn THA trong vụ này không thuộc Chánh án TAND TP. Hà Nội.
Trong khi đó, trên khu đất mà Tòa buộc CIRI phải giao cho Vạn Niên lại đang tồn tại một căn nhà thuộc sở hữu của CIRI, hình thành trước thời điểm Vạn Niên khởi kiện. Theo hướng dẫn nghiệp vụ về THADS trên trang thông tin của Bộ Tư pháp, mục 12.1: “Nếu việc xây dựng… được thực hiện trước khi có bản án thì cơ quan THA yêu cầu Tòa án ra bản án giải thích rõ nội dung bản án hoặc đề nghị Tòa có thẩm quyền xem xét lại nội dung bản án theo thủ tục Giám đốc thẩm, tái thẩm”. Tuy nhiên, cơ quan THA đã không ra văn bản về việc rất cần được hướng dẫn này. Vì thế, không thể không đặt câu hỏi: Phải chăng vì việc ra văn bản này có lợi cho CIRI và bất lợi cho Vạn Niên nên THA “bỏ qua”?
Đáng chú ý là ngoài trường hợp này, còn rất nhiều diễn biến khác cho thấy sự đối xử không công bằng từ phía cơ quan chức năng đối với CIRI. Xin nêu thêm 2 trường hợp: §ể có bằng chứng về việc CIRI chưa nhận được GCNQSDĐ khi Vạn Niên khởi kiện, CIRI phải 3 lần gửi công văn và phải chờ đợi hơn 2 tháng thì Sở TN&MT Hà Nội mới có công văn xác nhận ngày cấp GCNQSDĐ cho CIRI - một việc tưởng rất dễ dàng, lại trở nên quá khó với CIRI? Để có được Quyết định giải quyết khiếu nại số 09/QĐGQKN-THA của THADS TP. Hà Nội, CIRI cũng phải chờ đợi tới 3 tháng, mặc dù theo qui định tại Điều 60 Pháp lệnh THA dân sự, thời hạn trả lời không được quá 15 ngày?
Sự “kiên trì” khó hiểu
Cứ cho rằng, việc ra văn bản đáp lại một cách nhanh chóng công văn đề nghị hoãn THA của Chánh án TAND TP. Hà Nội với lý do “đề nghị hoãn THA vụ án đã có Quyết định đình chỉ xét xử của cấp phúc thẩm không thuộc thẩm quyền của Chánh án TAND TP. Hà Nội” để tiếp tục thi hành bản án là một việc làm tích cực và đúng pháp luật trong công vụ của cơ quan THA. Nhưng sẽ lý giải thế nào cho sự “tích cực và đúng pháp luật” của cơ quan THA khi Chánh án TAND Tối cao đã ra kháng nghị mà cơ quan này vẫn “kiên trì” quyết định THA? Chuyện “kiên trì” này diễn ra như sau.
Ngày 18/8/2008, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Phó Trưởng ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng chính thức có ý kiến đề nghị Chánh án TAND Tối cao xem xét lại vụ án này. Và ngày 29/12/2008, Chánh án TAND Tối cao đã ra Kháng nghị với nội dung: Đề nghị Tòa Kinh tế TAND Tối cao xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm theo hướng hủy Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm của TAND TP. Hà Nội; giao hồ sơ vụ án cho TAND TP. Hà Nội xét xử phúc thẩm lại theo đúng qui định của pháp luật.
Kháng nghị cũng ghi rõ: Tạm đình chỉ thi hành Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 03/2008/KDTM-ST ngày 13 và 18/3/2008 của TAND quận Đống Đa đến khi có Quyết định giám đốc thẩm.
Xin được nhắc lại rằng: Kháng nghị trên đây là của Chánh án TAND Tối cao và được ban hành ngày 29/12/2008. Tuy nhiên, hơn nửa tháng sau, vào ngày 16/1/2009, tại văn bản số 120/QĐGQKN-THA, Cục trưởng Cục THA Dân sự vẫn ra quyết định giải quyết khiếu nại của Cty CIRI với nội dung: Giữ nguyên Quyết định số 09/QĐGQKN-THA ngày 6/11/2008 của Trưởng THA Dân sự TP. Hà Nội có nội dung: “Ịêu cầu Trưởng THA Dân sự quận Đống Đa chỉ đạo chấp hành viên tiếp tục tổ chức thi hành Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm số 10/2008/QĐ-PT ngày 19/5/2008 của TAND TP. Hà Nội và Bản án sơ thẩm số 03/2008/KDTM-ST ngày 13 và 18/3/2008 của TAND quận §ống §a theo đúng trình tự, thủ tục THA”.
Chỉ đến khi Tòa Kinh tế TAND Tối cao ra bản án giám đốc thẩm (ngày 22/4/2009) hủy Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm và tổ chức xét xử phúc thẩm lại, thì 16 ngày sau (ngày 8/5/2009), Trưởng THADS quận Đống Đa mới ra quyết định đình chỉ THA đối với vụ án bạc tỉ này.
Một thực tế đáng lưu tâm khác, đến thời điểm 31/10/2008, tại quận Đống Đa đang tồn đọng trên 1.900 vụ, việc cần THA. Liệu có bao nhiêu vụ việc trong số đó được THA quận Đống Đa đẩy nhanh tốc độ thi hành công vụ như vụ án bạc tỉ này? Có bao nhiêu vụ trong số đó được công luận lên tiếng, Chánh án TAND TP. Hà Nội đề nghị hoãn THA, Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng có ý kiến xem xét lại, Chánh án TAND Tối cao ra kháng nghị mà cơ quan THA vẫn quyết tâm THA như vụ này?
Thực tế đó càng đòi hỏi phải làm rõ những dấu hiệu không bình thường trong "vụ án bạc tỷ", của cơ quan THA./.