Tòa huyện, Tòa tỉnh và vụ kiện của công dân

Thông tin này lập tức gây chú ý dư luận khi mới đây TAND tỉnh Sóc Trăng cho hay, đã chính thức thụ lý đơn khởi kiện của ông Phan Văn Phương (ngụ tại ấp Nội Ô, thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng) đối với UBND tỉnh Sóc Trăng.

Chuyện “đáo tụng đình” của ông Phương như sau. Gia đình ông có phần diện tích 460m2 ở ấp Nội Ô, thị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa, huyện Mỹ Tú và đã quản lý, sử dụng hợp pháp, liên tục từ năm 1959. Năm 2005, ông xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ), nhưng đáp lại, ngày 14/10/2005, UBND huyện Mỹ Tú lại ban hành quyết định thu hồi toàn bộ phần diện tích đất nói trên.

Theo trình tự, ông Phương khởi kiện quyết định của UBND huyện Mỹ Tú ra TAND huyện Mỹ Tú. Có người ngăn ông, mấy khi Tòa huyện lại dám xử quyết định của huyện. Nhưng ông Phương không nghe, ông tin vào qui định của pháp luật. Đến khi TAND huyện không chấp nhận đơn của ông, ông vẫn không lung lay, quyết định khiếu nại lên TAND tỉnh và được TAND tỉnh Sóc Trăng xét xử phúc thẩm, tuyên hủy quyết định thu hồi đất của UBND huyện Mỹ Tú. Ông “thắng”. Nhiều người chưa kịp chia vui với ông thì ngày 29/11/2006, UBND huyện Mỹ Tú vẫn tiếp tục ban hành quyết định thu hồi đất của ông, buộc ông lại tiếp tục khởi kiện ra TAND huyện. Tòa huyện không nhận đơn, một lần nữa, ông làm đơn lên TAND tỉnh. Lần này, khi TAND tỉnh Sóc Trăng đang thụ lý hồ sơ thì UBND huyện Mỹ Tú đã kịp thời ban hành quyết định thu hồi quyết định thu hồi đất sai trái của mình. Ông Phương lại “thắng”. Nhưng cũng như lần trước, chưa kịp mừng thì ông lại phát hiện ra, ngày 14/8/2002, UBND tỉnh Sóc Trăng đã cấp GCNQSDĐ cho UBND trị trấn Huỳnh Hữu Nghĩa, trong đó có cả phần đất của ông. Nghĩ rằng tỉnh đã “nhầm” nên ông đã làm đơn khiếu nại lên UBND tỉnh nhưng UBND tỉnh đã bác đơn của ông. Vậy là, với niềm tin sẵn có vào TAND tỉnh, và cũng đúng với qui định của pháp luật về tố tụng, ông Phương làm đơn khởi kiện ra TAND tỉnh.

Tin vào sự công minh của TAND tỉnh Sóc Trăng như đã từng thể hiện trong vụ kiện trước đó của mình nên ông Phương mới chắc chắn “phần thắng” sẽ thuộc về mình. Tuy nhiên, những người không cùng niềm tin với ông thì lý sự rằng: Lần trước phải lên tới Tòa tỉnh thì mới dám xử bác quyết định của huyện. Còn lần này, ông kiện quyết định của UBND tỉnh mà Tòa tỉnh lại xử, thì Tòa tỉnh lại rơi vào tình thế của Tòa huyện trước đây, liệu phán xử của Tòa tỉnh có còn khách quan? Thực tế xét xử của các cấp tòa án không phải không bị tác động bởi hệ thống tổ chức tòa án theo cấp quản lý hành chính hiện nay mà một trong những biểu hiện đáng chú ý là số vụ công dân khởi kiện ra tòa hành chính rất ít, thay vào đó là tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp bức bối. Chính vì thế, đã có nhiều ý kiến hướng tới mô hình tổ chức tòa án khu vực thay cho hệ thống tổ chức Tòa huyện, Tòa tỉnh hiện nay…

Những lập luận kể trên là của những người thiếu am hiểu pháp luật và niềm tin công lý. Bởi trong hệ thống pháp luật nước ta có một nguyên tắc rất quan trọng đã được luật hóa, đó là: “Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân độc lập xét xử và chỉ tuân theo pháp luật”. Suy cho cùng, nếu nguyên tắc này không được tôn trọng, thì dù có tổ chức hệ thống Tòa án theo mô hình nào cũng khó thoát ra khỏi sự “tác động” từ các mối quan hệ để có được bản án khách quan, đúng pháp luật, đáp ứng yêu cầu công lý và sự mong đợi của nhân dân./.