Vụ kinh doanh bạc tỷ

Sau khi có ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, Phó Trưởng ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, ngày 29/12/2008, TAND Tối cao đã kháng nghị Quyết định phúc thẩm của TAND TP. Hà Nội. Kháng nghị của TAND Tối cao càng cho thấy vụ án bạc tỷ này (hơn 89 tỷ đồng) là “vụ án có vấn đề” với những dấu hiệu bất thường không thể bỏ qua…

Xử vượt yêu cầu của bên khởi kiện!

Đây là dấu hiệu bất bình thường đầu tiên, thể hiện công khai trong bản án sơ thẩm của TAND quận Đống Đa. Như đã phản ánh, ngày 10/11/2006, Cty CIRI sau khi trúng đấu giá lô đất, đã ký Hợp đồng cam kết chuyển nhượng quyền sử dụng lô đất có diện tích 7.236m2 tại Khu đô thị mới quận Cầu Giấy, phường Dịch Vọng cho Cty Vạn Niên, với giá chuyển nhượng là 89.002.800.000 đồng.

Hợp đồng cam kết ghi rõ: CIRI cam kết sẽ chuyển nhượng cho Vạn Niên quyền sử dụng lô đất ngay sau khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ). Trong thời hạn 5 ngày, kể từ ngày CIRI được cấp GCNQSDĐ, 2 bên sẽ tiến hành ký Hợp đồng chuyển nhượng theo đúng qui định của pháp luật…

Tuy nhiên, ngày 20/11/2007, Vạn Niên tự ý khởi kiện với lý do CIRI vi phạm hợp đồng cam kết, trong khi gần 3 tháng sau, ngày 18/2/2008, CIRI mới chính thức nhận được GCNQSDĐ (chính Sở TN&MT Hà Nội có công văn xác nhận). Vậy mà TAND quận Đống Đa vẫn thụ lý và xét xử vượt cả yêu cầu của Vạn Niên: Đơn khởi kiện của Vạn Niên chỉ đề nghị “Tòa án yêu cầu CIRI phải thực hiện đúng tiến độ thực hiện cam kết theo Hợp đồng cam kết…”, nhưng phán quyết của TAND quận Đống Đa tại bản án sơ thẩm lại “bước qua” cả qui định “Tòa án chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện yêu cầu” tại Khoản 1 Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự, tuyên rằng: “Buộc CIRI phải bàn giao đất cùng GCNQSDĐ cho Vạn Niên; Vạn Niên được sử dụng toàn bộ diện tích lô đất đang tranh chấp”.

Đáng chú ý là nội dung phán xử trên đây không có trong nội dung Hợp đồng cam kết đã ký giữa 2 bên; hơn nữa, nội dung trên đây chỉ có thể thực hiện khi 2 bên đã ký kết Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Về nội dung phán xử bất thường này, Kháng nghị của TAND Tối cao đã nhận định: “là không đúng pháp luật, vượt quá yêu cầu khởi kiện của đương sự và thẩm quyền của Tòa án; không đúng với nội dung cam kết trong hợp đồng”.

Lý do gì khiến HĐXX “quên” qui định của pháp luật, quá ưu ái người khởi kiện đến mức “vượt thẩm quyền của Tòa án”?

Không “thấu tình đạt lý” với bên bị kiện

Lẽ đương nhiên là Cty CIRI làm đơn kháng cáo bản án sơ thẩm quá thiên lệch kể trên.

Ngày 10/4/2008, TAND TP. Hà Nội đã thụ lý vụ án theo trình tự phúc thẩm.

Ngày 5/5/2008, Cty CIRI có công văn xin hoãn buổi làm việc và đề nghị TAND TP. Hà Nội chuyển buổi làm việc vào ngày 23/5/2008. Tòa nhận được công văn vào ngày 6/5/2008, nhưng ngày hôm sau (7/5) vẫn quyết định đưa vụ án ra xét xử vào ngày 13/5/2008.

Ngày 12/5/2008, một lẫn nữa, với lý do bà Lê Thúy Hạnh, ủy viên HĐQT, Phó Giám đốc và là người đại diện Cty CIRI tham gia phiên tòa đang đi công tác, CIRI tiếp tục có đơn xin hoãn phiên tòa và đề nghị được chuyển ngày xét xử vào ngày 23/5. Lần này, HĐXX quyết định hoãn phiên tòa ngày 13/5 nhưng lại ấn định ngày xét xử tiếp theo là ngày 19/5. Và cuối cùng, vì bà Hạnh vắng mặt nên TAND TP. Hà Nội đã ra Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án kinh doanh thương mại giữa Cty CIRI và  Cty Vạn Niên.

Căn nhà của Cty CIRI đã bị "bỏ qua" trong bản án, cơ quan THA cũng... cho qua.

Về Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm của TAND TP. Hà Nội, Kháng nghị của TAND Tối cao nhận định: “Mặc dù Cty CIRI đã 2 lần có đơn xin hoãn buổi làm việc tại Tòa và xin hoãn phiên tòa đến ngày 23/5, nhưng TAND TP. Hà Nội đã không có văn bản thông báo cho CIRI biết việc xin hoãn của Cty có được chấp nhận hay không; cũng không giải thích, hướng dẫn cho Cty CIRI biết rằng: Nếu bà Lê Thúy Hạnh vắng mặt thì phải cử người khác đại diện tham gia phiên tòa, mà lại có quyết định đưa vụ án ra xét xử vào ngày 13/5/2008 (lần thứ nhất) và ngày 19/5/2008 (lần thứ hai) trong thời gian đương sự xin hoãn là không xem xét đến hoàn cảnh cụ thể của đương sự; không phù hợp với qui định tại Điều 208 và Điều 266 của Bộ luật Tố tụng Dân sự (thời hạn hoãn phiên tòa không quá 30 ngày). Tòa án cấp phúc thẩm chưa xem xét lý do xin hoãn của đương sự có đúng hay không mà đã ra quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án là không đúng”.

Như vậy, sau cấp sơ thẩm, đến cấp phúc thẩm những cán bộ tư pháp của ngành tòa án Hà Nội tham gia tố tụng tiếp tục bỏ qua các qui định của pháp luật để giải quyết vụ án không khách quan: Có lợi cho Vạn Niên và “không thấu tình đạt lý” với CIRI. Đó là dấu hiệu bất bình thường tiếp theo.

Thi hành án cũng… thiên lệch

TAND TP. Hà Nội ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vào ngày 19/5/2008, thì chỉ 8 ngày sau, Thi hành án Dân sự (THADS) quận Đống Đa bắt đầu vào cuộc với việc ra hàng loạt văn bản với tiến độ “không thể nhanh hơn” để thi hành bản án sơ thẩm, bảo vệ quyền lợi cho Vạn Niên. Ngày 27/5: ra Quyết định THA theo đơn yêu cầu số 26/KT/QĐ-THA, đồng thời ra luôn Quyết định THA chủ động số 27/KT/QĐ-THA; ngày 16/6: ra Thông báo THA số 139/THA; ngày 2/7: ra Thông báo cưỡng chế số 26/TBCC, đồng thời ra Quyết định cưỡng chế số 16/QĐ-THA; ngày 3/7: ra Quyết định THA bổ sung số 34/QĐ-THA…; cứ thế cho đến ngày 18/8: THADS  quận Đống Đa tổ chức bàn giao mốc giới cho Cty Vạn Niên vào lúc 8h30.

Đáng chú ý nữa, là trong “dòng chảy” ra văn bản THA kể trên, nhận thấy nội dung bản án sơ thẩm có vấn đề về mặt nội dung, việc đẩy nhanh quá trình THA trong trường hợp này là chưa cần thiết, cần được xem xét lại để tránh những thiệt hại không đáng có cho các bên, đảm bảo tính khách quan của quá trình giải quyết vụ án, đồng thời xét thấy đối tượng kháng cáo ở đây là bản án sơ thẩm của TAND quận Đống Đa; ngày 7/7, đích thân Chánh án TAND TP. Hà Nội đã ký Công văn 107 đề nghị hoãn THA.

Tuy nhiên, với tốc độ nhanh đến không ngờ: ngày 10/7 (chỉ 3 ngày sau), Vụ 10 VKSND Tối cao đã có ngay văn bản trả lời đơn khiếu nại của Cty Vạn Niên; ngày 11/7, Cục THA có văn bản trả lời THADS Hà Nội. Tất cả đều cùng một nội dung: Đã có quyết định cấp phúc thẩm nên thẩm quyền đề nghị hoãn THA không thuộc Chánh án TAND TP. Hà Nội. “Xung đột” văn bản này đã đặt ra vấn đề pháp lý: Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm có được coi là đã qua trình tự xét xử phúc thẩm hay chưa, cơ quan nào có thẩm quyền ra kháng nghị và yêu cầu hoãn THA trong trường hợp này? Hiện tại, trường hợp này chưa có qui định pháp luật nào điều chỉnh.

Trong khi đó, trên khu đất mà Tòa buộc CIRI phải giao cho Vạn Niên lại đang tồn tại một căn nhà có giá trị thuộc sở hữu của CIRI, hình thành từ trước thời điểm Vạn Niên khởi kiện. Theo hướng dẫn nghiệp vụ về THADS trên trang thông tin của Bộ Tư pháp, mục 12.1: “Nếu việc xây dựng… được thực hiện trước khi có bản án thì cơ quan THA yêu cầu Tòa án đã ra bản án giải thích rõ nội dung bản án hoặc đề nghị Tòa có thẩm quyền xem xét lại nội dung bản án theo thủ tục Giám đốc thẩm, tái thẩm”. Tuy nhiên, cơ quan THA đã không ra văn bản về việc rất cần được hướng dẫn này. Và vì thế, không thể không đặt câu hỏi: Phải chăng vì việc này có lợi cho CIRI và bất lợi cho Vạn Niên nên THA “bỏ qua”?

Trong khi Vạn Niên được quan tâm bảo vệ quyền lợi một cách nhanh chóng như vậy, thì thực tế, Cty CIRI lại rơi vào tình thế ngược lại. Xin nêu thêm 2 ví dụ: Để có bằng chứng về việc ngày Vạn Niên khởi kiện CIRI vi phạm Hợp đồng cam kết thì CIRI vẫn chưa được cấp Giấy CNQSDĐ nên CIRI không vi phạm, CIRI phải 3 lần gửi công văn và phải chờ đợi hơn 2 tháng thì Sở TN&MT Hà Nội mới có công văn trả lời xác nhận ngày CIRI chính thức nhận Giấy CNQSDĐ - một việc tưởng rất dễ dàng, lại trở nên quá khó với CIRI?. Để có được Quyết định giải quyết khiếu nại số 09/QĐGQKN-THA của THADS TP.Hà Nội, CIRI cũng phải đợi 3 tháng, mặc dù theo qui định tại Điều 60 Pháp lệnh Thi hành án dân sự, thời hạn trả lời không được quá 15 ngày!?

Một vụ án kinh doanh thương mại với giá trị rất lớn (hơn 89 tỷ đồng), thế nhưng các cán bộ tư pháp đã không thể hiện được trọng trách của mình khi tham gia giải quyết sai pháp luật, vượt quá thẩm quyền, không khách quan, nghiêng hết về bên khởi kiện, dẫn đến Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng phải có ý kiến, TAND Tối cao phải kháng nghị: Hủy quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm, giao hồ sơ cho TAND TP. Hà Nội xét xử phúc thẩm lại theo đúng qui định của pháp luật, và tạm đình chỉ thi hành bản án sơ thẩm. Vì sao lại như vậy? Đó chính là câu hỏi rất cần được đặt ra sau bản kháng nghị nghiêm minh của TAND Tối cao về vụ án này./.