Vì sao “Mắt thần” Reaper của Mỹ tổn thất nặng tại Iran?

VOV.VN - Một số báo cáo cho biết, Mỹ đã mất khoảng 25% tổng số máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trong cuộc xung đột với Iran.

Theo Washington Post, khoảng 45 chiếc MQ-9 Reaper đã bị phá hủy trong cuộc xung đột, tương đương khoảng 25% trong tổng số 185 chiếc mà Mỹ sở hữu trước khi giao tranh nổ ra. Thông tin được đưa ra trong bối cảnh mạng lưới phòng không của Iran đang tạo ra thách thức lớn đối với hoạt động của MQ-9 Reaper trong thời gian Mỹ duy trì cường độ hoạt động cao gần lãnh thổ Iran.

vi sao mat than reaper cua my ton that nang tai iran hinh anh 1 — Máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper. Ảnh: Không quân Mỹ

Lý do UAV MQ-9 Reaper chịu tổn thất lớn

MQ-9 Reaper là UAV do tập đoàn General Atomics của Mỹ chế tạo, được sử dụng chủ yếu cho nhiệm vụ trinh sát, giám sát và tấn công chính xác. Máy bay có thể hoạt động liên tục khoảng 24 giờ và đạt độ cao tối đa khoảng 13.000 m.

MQ-9 có thể được trang bị tên lửa AGM-114 Hellfire và bom dẫn đường, cho phép thực hiện đồng thời nhiệm vụ trinh sát và tấn công. Tuy nhiên, do có tốc độ tương đối thấp và hoạt động ở độ cao không quá lớn so với nhiều loại máy bay quân sự có người lái, MQ-9 có thể trở thành mục tiêu của các hệ thống phòng không mặt đất. Một số chiếc Reaper bị phá hủy khi đậu tại các căn cứ quân sự của Mỹ trong các đợt tấn công của Iran.

Việc Mỹ sử dụng MQ-9 với tần suất cao trên không phận Iran và các khu vực lân cận eo biển Hormuz được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến số lượng tổn thất lớn. Tuy vậy, quá trình bổ sung số UAV bị mất cũng không dễ dàng, do sản xuất máy bay mới đòi hỏi thời gian và nguồn lực đáng kể. Với giá trị có thể lên tới khoảng 30 triệu USD mỗi chiếc, tổng thiệt hại đối với Mỹ có thể vượt 1,3 tỷ USD nếu tính theo giá trị của 45 chiếc bị mất.

Trong khi đó, quân đội Mỹ vẫn phải duy trì số lượng UAV cần thiết cho các hoạt động quân sự tại những khu vực khác. Trước sức ép này, Washington được cho là đã mua bổ sung MQ-9 từ nguồn máy bay sẵn có của General Atomics. MQ-9 Reaper hiện được nhiều quốc gia sử dụng cho các nhiệm vụ trinh sát và tấn công, trong đó có Bỉ, Anh, Đan Mạch, Ấn Độ, Italy, Tây Ban Nha, Hà Lan, Ba Lan, Pháp và Nhật Bản.

Áp lực đối với kho vũ khí của Mỹ

Tổn thất đối với UAV MQ-9 Reaper diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột Mỹ-Iran đang gây sức ép lên kho dự trữ đạn dược và tên lửa đánh chặn của Mỹ.

Iran đã sử dụng tên lửa phòng không 358, loại vũ khí có chi phí được ước tính khoảng 20.000-90.000 USD mỗi quả. Trong trường hợp Iran phải phóng 100 quả tên lửa để đánh chặn một chiếc MQ-9, tổng chi phí sẽ vào khoảng 2-9 triệu USD.

So với giá trị hàng chục triệu USD của một chiếc Reaper, cách thức này vẫn có thể tạo ra lợi thế đáng kể về chi phí cho bên phòng thủ. Những tổn thất trên cũng làm gia tăng lo ngại về tốc độ tiêu hao tên lửa phòng không và các loại vũ khí đánh chặn trong một cuộc đối đầu kéo dài. Lầu Năm Góc từ chối bình luận cụ thể về từng trường hợp MQ-9 bị mất, đồng thời bác bỏ những thông tin cho rằng kho dự trữ vũ khí của Mỹ đang cạn kiệt.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng bác bỏ các báo cáo cho rằng giới chỉ huy quân sự từng cảnh báo về tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa đánh chặn. Dù vậy, Lầu Năm Góc vẫn thúc giục các nhà thầu quốc phòng đẩy nhanh sản xuất những hệ thống vũ khí thiết yếu nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Trong bối cảnh tổn thất khí tài gia tăng, Mỹ cũng bắt đầu tìm kiếm những loại UAV có chi phí thấp hơn, qua đó cho phép triển khai với số lượng lớn mà không phải chấp nhận mức rủi ro tài chính quá cao.

Các UAV giá rẻ có thể giúp Mỹ giảm chi phí và hạn chế rủi ro chiến lược khi một số lượng lớn máy bay bị tiêu hao trong những cuộc đối đầu tương lai. Tuy nhiên, khả năng các hệ thống này có thể đáp ứng yêu cầu về thời gian hoạt động, tầm bay và khả năng mang vũ khí tương đương MQ-9 Reaper vẫn là vấn đề hóc búa.