Chất lượng xét nghiệm lao – nền tảng nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị

Tham dự Hội thảo “Đảm bảo chất lượng xét nghiệm lao – Chương trình ngoại kiểm xét nghiệm lao năm 2026–2027” có PGS.TS. Nguyễn Bình Hòa, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, Phó Trưởng Ban Điều hành Chương trình Chống lao Quốc gia; BS. Ezra J. Barzilay, Giám đốc Chương trình HIV và Lao toàn cầu của CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam; TS. Emily Bloss, Cố vấn trưởng Chương trình Lao của CDC Hoa Kỳ, cùng đại diện các bệnh viện phổi, phòng xét nghiệm lao và các tổ chức đối tác trên cả nước.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Bình Hòa nhấn mạnh, đảm bảo chất lượng xét nghiệm giữ vai trò then chốt trong phát hiện, chẩn đoán và theo dõi điều trị bệnh lao. Trong đó, hoạt động ngoại kiểm là công cụ quan trọng giúp các phòng xét nghiệm đánh giá khách quan năng lực, phát hiện sai lệch và kịp thời triển khai các biện pháp khắc phục, cải tiến chất lượng.

Đại diện CDC Hoa Kỳ cho biết Việt Nam hiện đứng thứ 12 trong 30 quốc gia có gánh nặng lao và lao kháng thuốc cao trên thế giới, đồng thời khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành cùng Chương trình Chống lao Quốc gia trong công tác đảm bảo chất lượng xét nghiệm lao.

Chủ động xây dựng mạng lưới ngoại kiểm xét nghiệm lao

Tại Việt Nam, xét nghiệm sinh học phân tử Xpert MTB/RIF được Chương trình Chống lao Quốc gia triển khai từ năm 2012 tại Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn Quốc gia, Bệnh viện Phổi Trung ương. Đến nay, mạng lưới đã đưa vào sử dụng và quản lý 404 máy GeneXpert tại 213 điểm triển khai trên toàn quốc với  544.881 xét nghiệm đã được thực hiện trong năm 2025

Nhằm chủ động và duy trì bền vững hoạt động đảm bảo chất lượng xét nghiệm, Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn Quốc gia, Bệnh viện Phổi Trung ương đã xây dựng Chương trình ngoại kiểm Xpert MTB/RIF Ultra trong nước, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO/IEC 17043:2012, được Văn phòng Chất lượng – Bộ Khoa học và Công nghệ Thái Lan công nhận vào tháng 3/2019 và duy trì đến nay, với mục tiêu theo dõi, giám sát chất lượng xét nghiệm thường xuyên, liên tục thông qua 2 vòng ngoại kiểm mỗi năm.

Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng và tính tin cậy của chương trình ngoại kiểm.

Không chỉ phục vụ trong nước, năng lực thực hiện CTNK của Bệnh viện Phổi Trung ương từng bước được mở rộng ra các nước khác trong khu vực, đã cung cấp bộ mẫu ngoại kiểm cho 5 nước bao gồm Lào, Myanmar, Philippines, Bangladesh và Papua New Guinea, đồng thời chuyển giao công nghệ sản xuất bộ mẫu cho Philippines.

Với sự hỗ trợ của CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam, Chương trình đang từng bước mở rộng năng lực, hướng tới phát triển thành Trung tâm ngoại kiểm khu vực, với các xét nghiệm phân tử mới như Xpert MTB/XDR và Truenat MTB/RIF.

Hướng tới đảm bảo chất lượng xét nghiệm lao bền vững

Hiện nay, Bệnh viện Phổi Trung ương - CTCLQG đã triển khai nhiều xét nghiệm chẩn đoán lao và lao kháng thuốc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới. Với vai trò là đầu ngành xét nghiệm Vi sinh lao, từ năm 2017, Khoa Vi sinh và Labo lao chuẩn Quốc gia, Bệnh viện Phổi Trung ương chủ động triển khai Chương trình Đảm bảo chất lượng xét nghiệm cho tất cả các xét nghiệm chẩn đoán lao và lao kháng thuốc mà CTCLQG đang triển khai, từ xây dựng kế hoạch, sản xuất, phân phối bộ mẫu đến phân tích kết quả, phản hồi báo cáo, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật.

Các Chương trình Đảm bảo chất lượng xét nghiệm đang được triển khai gồm có:

1.     Đảm bảo chất lượng cho các xét nghiệm sinh học phân tử: Xpert  MTB/RIF Ultra, Xpert XDR, Truenat, LPA

2.     Đảm bảo chất lượng cho xét nghiệm cấy vi khuẩn lao

3.     Đảm bảo chất lượng cho xét nghiệm trực tiếp

4.     Đảm bảo chất lượng cho xét nghiệm kháng sinh đồ lao

5.     Đảm bảo chất lượng cho xét nghiệm LF-LAM…………….

Tại Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi về kết quả triển khai Chương trình đảm bảo chất lượng xét nghiệm trong thời gian qua, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, những thuận lợi, khó khăn và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ngoại kiểm.

Đặc biệt, các đơn vị tập trung thảo luận định hướng triển khai Chương trình đảm bảo chất lượng xét nghiệm lao giai đoạn 2026–2027, hướng tới duy trì chất lượng xét nghiệm thường xuyên, liên tục và bền vững trong toàn mạng lưới, kể cả khi nguồn lực hỗ trợ từ các dự án quốc tế có sự thay đổi.

Kết thúc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Bình Hòa trân trọng cảm ơn sự đồng hành, hỗ trợ của CDC Hoa Kỳ đối với công tác đảm bảo chất lượng xét nghiệm lao tại Việt Nam trong những năm qua; đồng thời cảm ơn các chuyên gia, đồng nghiệp từ các đơn vị, phòng xét nghiệm trên cả nước đã tham dự và chia sẻ những kinh nghiệm quý báu.

Đảm bảo chất lượng xét nghiệm là nền tảng để phát hiện đúng, chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả bệnh lao, góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát và chấm dứt bệnh lao tại Việt Nam.

Tăng cường các hoạt động phòng chống lao trong cộng đồng

VOV.VN - Mỗi năm, nước ta có khoảng 172.000 bệnh nhân lao, nếu không được chữa trị, số người bị lây nhiễm sẽ tăng gấp nhiều lần. Vậy Chương trình chống lao Quốc gia triển khai các giải pháp gì nhằm tăng tối đa số bệnh nhân được phát hiện, chẩn đoán, điều trị để cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng?