Uống cà phê 2-3 ly mỗi ngày tốt cho tim mạch nhưng uống nhiều cực nguy hiểm
VOV.VN - Bệnh nhân 53 tuổi ở Cần Thơ nhập viện vì nhồi máu cơ tim, với thói quen uống 10 ly cà phê mỗi ngày cùng các yếu tố nguy cơ khác, cảnh báo nguy cơ “nhiễm độc caffeine” cho tim mạch.
Cà phê - “con dao hai lưỡi” trong tim mạch
Cà phê là thức uống phổ biến, có thể mang lại lợi ích nhất định nếu sử dụng ở mức vừa phải, khoảng 2-3 ly mỗi ngày ở người khỏe mạnh, như giảm nguy cơ đột quỵ hoặc suy tim nhẹ. Tuy nhiên, khi vượt quá ngưỡng an toàn, đặc biệt lên tới 10 ly mỗi ngày, cà phê trở thành yếu tố gây hại.
Nguyên nhân chính là caffeine - chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, huyết áp và nhu cầu oxy của cơ tim. Với người đã có xơ vữa mạch vành, những thay đổi này có thể kích hoạt cơn đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim.
Các chuyên gia khuyến cáo, tổng lượng caffeine không nên vượt quá 400 mg/ngày ở người trưởng thành khỏe mạnh, và cần giảm thấp hơn ở bệnh nhân tim mạch hoặc tăng huyết áp.
Caffeine, diterpene và bệnh tim mạch: tác động đa chiều
Caffeine hoạt động bằng cách ức chế các thụ thể adenosine - vốn có vai trò làm chậm nhịp tim và giãn mạch. Khi tiêu thụ liều cao, cơ chế bảo vệ này bị suy giảm, đồng thời cơ thể liên tục giải phóng các hormone kích thích như adrenaline, gây tình trạng kích thích tim mạch kéo dài.
Đáng lưu ý, tại Việt Nam, cà phê Robusta phổ biến có hàm lượng caffeine cao, mỗi ly có thể chứa 100-150 mg. Việc uống 10 ly mỗi ngày đồng nghĩa với việc nạp tới 1.000-1.500 mg caffeine - cao gấp nhiều lần ngưỡng an toàn.
Không chỉ vậy, cà phê phin không lọc còn chứa các hợp chất diterpene như cafestol và kahweol. Những chất này làm tăng cholesterol xấu (LDL), góp phần thúc đẩy xơ vữa động mạch. Việc tiêu thụ kéo dài có thể khiến mảng xơ vữa phát triển nhanh và kém ổn định - nền tảng của các biến cố tim mạch cấp.
Hiệu ứng cộng hưởng nguy hiểm với thuốc lá và lối sống
Trong trường hợp bệnh nhân, việc hút 10-12 điếu thuốc mỗi ngày càng làm gia tăng nguy cơ. Nicotine và caffeine đều kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, huyết áp và độ cứng thành mạch. Khi kết hợp, tác động này không chỉ cộng dồn mà còn khuếch đại, làm tổn thương nội mạc mạch máu và thúc đẩy hình thành huyết khối.
Bên cạnh đó, thói quen làm việc khuya và uống cà phê xuyên ngày gây rối loạn nhịp sinh học. Bình thường, huyết áp sẽ giảm vào ban đêm để tim được nghỉ ngơi, nhưng caffeine có thể làm mất cơ chế này. Đồng thời, chất này còn ức chế melatonin, gây rối loạn giấc ngủ, tăng stress và phản ứng viêm - những yếu tố liên quan chặt chẽ đến nguy cơ tim mạch.
Cơ chế dẫn đến nhồi máu cơ tim
Nhồi máu cơ tim trong bối cảnh lạm dụng cà phê thường xuất phát từ hai cơ chế chính.
Thứ nhất, caffeine làm tăng huyết áp và nhịp tim, tạo áp lực lớn lên thành mạch, dễ gây nứt vỡ mảng xơ vữa. Khi đó, tiểu cầu kết tụ tạo cục máu đông, gây tắc động mạch vành.
Thứ hai, caffeine liều cao có thể gây co thắt mạch vành, đặc biệt ở những đoạn mạch đã bị hẹp. Sự co thắt này có thể làm gián đoạn dòng máu nuôi tim, gây thiếu máu cơ tim cấp ngay cả khi mảng xơ vữa chưa vỡ hoàn toàn.
Ngoài ra, yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định. Một số người chuyển hóa caffeine chậm, khiến chất này tích lũy lâu trong cơ thể, làm tăng nguy cơ tim mạch ngay cả khi không sử dụng quá mức.
Bài học cho cộng đồng
Trường hợp bệnh nhân tại Cần Thơ cho thấy, việc uống 10 ly cà phê mỗi ngày không còn là thói quen sinh hoạt mà đã trở thành yếu tố nguy cơ tim mạch rõ rệt. Khi kết hợp với hút thuốc, rối loạn lipid máu, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài, nguy cơ nhồi máu cơ tim càng gia tăng.
Để bảo vệ sức khỏe, các chuyên gia khuyến nghị: hạn chế caffeine dưới 400 mg/ngày ở người khỏe mạnh và dưới 200 mg/ngày ở người có bệnh tim mạch; ưu tiên cà phê pha lọc giấy để giảm chất béo có hại; tránh uống vào buổi chiều tối; không kết hợp với thuốc lá và thói quen thức khuya.
Đồng thời, cần chú ý các dấu hiệu như tim đập nhanh, hồi hộp, đau ngực, khó thở sau khi uống cà phê để kịp thời thăm khám.
Cà phê không phải là “kẻ thù” của tim mạch, nhưng việc lạm dụng, đặc biệt trong bối cảnh lối sống thiếu lành mạnh, có thể biến thức uống quen thuộc này thành tác nhân nguy hiểm đối với sức khỏe.
Vì sao ngày càng nhiều người bỏ cà phê sữa để uống cà phê đen không đường?
VOV.VN - Không chỉ giúp tỉnh táo, cà phê đen không đường ngày càng được ưa chuộng nhờ nhiều lợi ích cho sức khỏe. So với cà phê sữa giàu đường và chất béo, đây được xem là lựa chọn lành mạnh hơn, phù hợp với người quan tâm đến cân nặng và lối sống khoa học.
