Bất đồng giữa Hamas và Fatah còn khoảng cách lớn
Hai phong trào lớn ở Palestine là Phong trào kháng chiến Hồi giáo Hamas và Phong trào giải phóng Palestine Fatah đang chuẩn bị bước vào vòng 5 đàm phán đoàn kết dân tộc.
Dự kiến diễn ra trong hai ngày 16-17/5 tới ở Cairo, do Ai Cập làm trung gian, cuộc đối thoại này được dư luận khu vực Trung Đông và cộng đồng quốc tế rất quan tâm bới nó là yếu tố rất quan trọng trong tiến trình hòa bình. Tuy nhiên, rất ít người nghĩ rằng cuộc đối thoại này thành công, và Hamas và Fatah đạt được một thỏa thuận hòa giải. Hai phong trào này còn nhiều bất đồng hay nói đúng hơn là vẫn đặt lợi ích cá nhân lên bàn đàm phán.
Dưới sự trung gian của Ai Cập, các phe phái của Palestine trong đó có Phong trào Hamas đang kiểm soát dải Gaza và Phong trào Fatah kiểm soát khu Bờ Tây đã tiến hành 4 vòng đàm phán đoàn kết dân tộc Palestine. Việc các bên ngồi vào bàn đàm phán sau một thời gian dài trì hoãn có thể coi là thành công bước đầu.
Theo đại diện các bên, sau các vòng đàm phán này, cả Fatah và Hamas đã đạt được một số kết quả, cũng như thống nhất được các vấn đề như cơ cấu lại bộ máy an ninh, chuẩn bị các bước bầu cử Tổng thống và Quốc hội trước ngày 25/1/2010. Nhưng vấn đề khó khăn nhất là thành lập Chính phủ đoàn kết dân tộc và cương lĩnh chính trị của Chính phủ vẫn chưa thỏa thuận được. Đây mới là mấu chốt của cuộc đối thoại này.
Trong khi đối thoại còn nhiều khó khăn và bất đồng thì Tổng thống Mahmoud Abbas tuyên bố thành lập Chính phủ mới. Tổng thống Mahmoud Abbas nói rằng việc thành lập Chính phủ mới nhằm hỗ trợ cho đối thoại và ổn định tình hình ở Palestine. Nhưng đây có thể sẽ là lý do để các bên viện cớ và khiến cho cuộc đối thoại thất bại.
Tuyên bố này đã gặp phải sự phản đối của Hamas và một số Phong trào ở khu Bờ Tây trong đó có Fatah. Mahmoud al-Zahar một quan chức cao cấp của Hamas nói rằng, cuộc đối thoại ở Cairo vào cuối tuần này khó thành công vì Tổng thống Abbas thông báo thành lập chính phủ ở khu Bờ Tây. Ông al-Zahar chỉ trích mạnh mẽ hành động này và cho rằng, đây là bước đi xấu, tiêu cực và không muốn đối thoại thành công.
Còn ông Azzam Al-Ahmad một thành viên của Fatah trong Quốc hội Palestine cho biết, Tổng thống Abbas đã không thảo luận với Phong trào này trước khi tuyên bố thành lập chính phủ mới. Ông Azzam Al-Ahmad cho rằng, việc thành lập chính phủ mới không hỗ trợ cho thành công của cuộc đối thoại ở Cairo và đề nghị hoãn việc thành lập Chính phủ sau cuộc đối thoại thành công.
Đối thoại đoàn kết Palestine là của người Palestine, của các phe phái ở Palestine. Nhưng thực chất vẫn có những ảnh hưởng và tác động từ bên ngoài. Trong nội bộ các nước Arab, đặc biệt là các nước có ảnh hưởng như Ai Cập, Syria đang có những bất đồng trong cách giải quyết đối với vấn đề Palestine. Bất đồng này ảnh hưởng lớn tới cuộc đối thoại vì Hamas thân Syria trong khi Fatah thân Ai Cập.
Ở tầm quốc tế, Mỹ hỗ trợ cho Fatah và chính quyền của Tổng thống Abbas. Và chính quyền Obama đã tuyên bố hỗ trợ thúc đẩy tiến trình hòa bình, xây dựng nhà nước Palestine độc lập nhưng lại không công nhận Phong trào Hamas và không chấp nhận phong trào này có chân trong chính phủ đoàn kết Palestine. Trong khi đó Phong trào Hamas thân Syria và Iran luôn khẳng định, không công nhận nhà nước Israel và các thỏa thuận mà Israel và Palestine đạt được trước đó. Đây là mâu thuẫn chưa được giải quyết và nó đã ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc đối thoại này.
Chắc chắn Mỹ, Israel hay các nước phương Tây không ưa Hamas tìm mọi cách gây sức ép để phong trào này không có chân trong Chính phủ. Đây cũng là mong muốn của các phe phái ở khu Bờ Tây. Bởi bản thân Fatah và chính quyền Abbas không muốn mất đi quyền lực. Nếu đối thoại thành công và các bên đạt được thỏa thuận thành lập chính phủ đoàn kết, Phong trào Hamas đang chiếm đa số phiếu trong Quốc hội sẽ chiếm thế áp đảo và giành nhiều vị trí quan trọng. Do đó, Mỹ, Israel và hay các nước phương Tây cũng như chính quyền Abbas không muốn có thỏa thuận hòa này.
Về phía Hamas, Phong trào này cũng không muốn đạt được thỏa thuận mà Fatah sẽ nắm chính quyền và giành quyền kiểm soát cả khu Bờ Tây và Dải Gaza. Điều này đồng nghĩa với việc Hamas bị thâu tóm. Do đó phong trào này không dễ dàng gì chấp thuận một thỏa thuận bất lợi.
Thực chất bất đồng giữa Fatah và Hamas còn khoảng cách rất lớn. Khi mâu thuẫn này chưa được giải quyết thì đối thoại không thể kết thúc. Đó là chưa kể tới việc các bên có thể bác bỏ các thỏa thuận đạt được tại Cairo như đã từng xảy ra với tuyên bố Sanaa do Yemen làm trung gian hòa giải hồi tháng 3/2008. Hamas và Fatah đã ký tuyên bố chung Sanaa nhằm sớm phục hồi chính phủ đoàn kết Palestine. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau lễ ký, các bên đã bác bỏ hiệu lực của tuyên bố Sanaa.
Hơn ai hết, chính các phe phái của Palestine đều hiểu rõ đối thoại đoàn kết Palestine chỉ kết thúc nếu các bên đặt lợi ích của người dân Palestine lên hàng đầu và nhượng bộ nhau. Các nước và cộng đồng quốc tế cũng thấy rằng, nội bộ Palestine còn bất đồng và chưa ổn định thì tiền trình hòa bình Trung Đông cũng không thể tiến triển gì cho dù Mỹ hay bất kỳ nước nào đứng ra hỗ trợ./.