Bất đồng giữa Iran và IAEA khó tháo gỡ

• Chủ tịch Trung Quốc ủng hộ đàm phán về hạt nhân Iran
• Iran quan ngại về thiện chí của P5+1
• Iran – Phương Tây tranh cãi hạt nhân
• IAEA họp bàn về hạt nhân Iran 

Ngày 8/6, Iran và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) theo kế hoạch sẽ nhóm họp trở lại, thảo luận về việc IAEA tiếp cận các cơ sở, tài liệu và chuyên gia hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, với những bất đồng cũ chưa được tháo gỡ, hai bên khó có thể đạt được bước tiến mới trong cuộc họp này.

Ngay trước thềm cuộc họp giữa Iran và IAEA, ông Ali Asghar Soltanieh - Đại sứ của Iran tại IAEA hy vọng hai bên sẽ sớm đạt được thỏa thuận khung về các hoạt động hạt nhân của nước này.

Đại sứ của Iran tại IAEA Soltanieh đến dự cuộc họp tại trụ sở của IAEA ở Viena (Áo) ngày 8/6 (Ảnh: Reuters)

“Chúng tôi sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận tại Viena (Áo), đồng thời dựa trên các cuộc thảo luận với các quan chức cấp cao Iran và Tổng Giám đốc IAEA ở Tehran, chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc theo cách tiếp cận có trật tự. Hy vọng chúng tôi có thể kết thúc việc này, tạo cơ sở tốt cho các cuộc làm việc trong tương lai”, ông Soltanieh nói.

Tuy nhiên, trong văn bản gửi đến Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, ông Soltanieh tuyên bố, Tehran sẽ không bao giờ ngừng hoạt động làm giàu urani của mình, và sẽ chống lại bất cứ sự can thiệp nào từ bên ngoài đối với chương trình hạt nhân của nước này: “Thực tế rằng Iran sẽ không ngừng và chưa bao giờ ngừng các hoạt động làm giàu urani vốn đang được Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế kiểm soát đầy đủ. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm như thế”.

Phát biểu của ông Soltanieh càng trở nên “nghiêm trọng” trong bối cảnh hội đồng 35 thành viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế ngày 7/6 nhóm họp tại Viena (Áo) công bố báo cáo tổng kết quý về hoạt động hạt nhân của Iran, cũng như thống nhất nội dung trước cuộc gặp giữa đại diện của IAEA với đại diện của Iran. Mục đích cuộc họp nhằm thảo luận về vấn đề hạt nhân của Iran, thuyết phục Tehran ký kết thỏa thuận mở rộng hoạt động thanh sát tại những cơ sở bị phương Tây cáo buộc là chứa vũ khí hạt nhân.

Ngày 4/6, trong bản báo cáo trước Hội đồng quản trị Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế, Tổng Giám đốc Amano Yukiyu Amano cho biết, có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran đang tiến hành phá hủy công trình ở cơ sở Parchin, để "xóa" dấu vết các vụ thử hạt nhân. Đại diện của phái đoàn Mỹ tại IAEA, ông Robert Wood cũng kêu gọi Tehran hạn chế việc làm giàu urani, vì số nguyên liệu tích lũy được đã đủ để chế tạo vài quả bom nguyên tử. Ông cũng kêu gọi phía Iran cho phép thanh tra của Liên Hợp Quốc đến các cơ sở quân sự, để xua tan những nghi ngờ về việc phát triển vũ khí hạt nhân.

Theo các nhà phân tích, trong cuộc họp ngày hôm nay, Iran và Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế sẽ khó có thể tiến xa bởi những bất đồng "muôn thuở". Các cường quốc phương Tây đòi Iran ngừng làm giàu urani ở cấp độ 20% để được nới lỏng cấm vận. Trong khi đó, Iran kiên quyết bảo vệ "quyền tuyệt đối" về sử dụng công nghệ hạt nhân với mục đích hòa bình./.