Các nước châu Phi không ủng hộ lệnh bắt Tổng thống Sudan

Việc Toà án hình sự quốc tế ra lệnh bắt giữa Tổng thống Sudan Omar al-Bashir hôm 4/3 tiếp tục gây xôn xao dư luận. Được biết, Liên minh Châu Phi, Liên minh A rập và khối các nước Không liên kết dự kiến sẽ cử đoàn đại  biểu tới LHQ để phản đối lệnh cấm này. Các nước Châu Phi cho rằng lệnh bắt giữ của Toà án hình sự quốc tế có thể tạo nên một tiền lệ xấu trên thế giới, đồng thời làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng tại Dafur, Sudan và đe doạ sự ổn định chung trên toàn châu lục này.

Không phủ nhận rằng tình hình xung đột tại Dafur - miền Nam Sudan đã kéo dài quá lâu mà không đạt được tiến triển đáng chú ý nào. Các nước Châu Phi đã không ít lần nhóm họp và yêu cầu chính phủ Sudan giải quyết vấn đề này song đã thất bại. Tuy nhiên, không phải vì thế mà họ chấp nhận quyết định của Toà án hình sự quốc tế bắt giữ Tổng thống Sudan vì cho rằng ông này đã phạm tội ác chống lại loài người với “vai trò chủ yếu” trong xung đột ở Dafur. Đại diện Liên minh Châu Phi, Liên đoàn A rập đều và Phong trào Không liên kết đã lên tiếng phản đối lệnh bắt của Toà án hình sự quốc tế và lo ngại lệnh bắt này sẽ đe doạ tiến trình hoà bình nhằm chấm dứt cuộc nội chiến đẫm máu ở Dafur. 3 tổ chức này sẽ cử đại diện tới New Yoork trong tháng này để trình bày với LHQ quan điểm phản đối của mình.

Từ cái nhìn của các nước trong khu vực, các nước Châu Phi cho rằng việc lần đầu tiên Toà án hình sự quốc tế phát lệnh bắt giữ một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm như Tổng thống Sudan Omar al-Bashir có thể tạo ra tiền lệ xấu, trước hết là trong khu vực. Ai cũng biết rằng ở Châu Phi hiện còn nhiều quốc gia vẫn đang lâm vào nội chiến và động thái của Toà án hình sự quốc tế đối với Sudan rất có thể sẽ lặp lại với các nhà lãnh đạo Châu Phi khác.

Sudan không phải thành viên của Toà án Hình sự quốc tế nên việc nước này phản đối lệnh bắt kể trên là điều tất yếu. Tuy nhiên, bản thân nhiều quốc gia Châu Phi là thành viên của Toà án hình sự quốc tế cũng lên tiếng không ủng hộ động thái này.

Không chỉ tạo nên một tiền lệ xấu ở Châu Phi và trên toàn thế giới, điều đáng nói hơn cả là việc Toà án hình sự quốc tế ra lệnh bắt Tổng thống Sudan đang và sẽ làm trầm trọng thêm tình hình, đe dọa tiến trình hoà bình tại Dafur.

Phản đối lệnh bắt của toà án này, chính quyền Sudan đã ra lệnh trục xuất 13 tổ chức quốc tế đang hoạt động cứu trợ nhân đạo tại đây, làm cuộc khủng hoảng nhân đạo trở nên trầm trọng hơn và dự kiến nếu tình hình không được cải thiện, sẽ có làn sóng người tị nạn từ Dafur tràn sang các nước Châu Phi láng giềng, gây bất ổn định trong khu vực.

Các nước Châu Phi cho rằng, dù tiến trình hoà bình diễn biến còn chậm chạp, song cần tiếp tục giải quyết cuộc xung đột ở Dafur cũng như ở nhiều quốc gia khác bằng con đường hoà bình.

Một số nước Châu Phi còn chỉ trích Toà án hình sự quốc tế là công cụ của chính sách tân thuộc địa mà các nước phương Tây sử dụng để can thiệp vào tình hình Châu Phi.

Xét về khả năng thực hiện, không có sự ủng hộ và hợp tác từ phía các nước Châu Phi, lệnh bắt của Toà án hình sự quốc tế đối với Tổng thống Sudan cũng không thể được triển khai. Toà án này không có cảnh sát và quân đội, trong khi lực lượng gìn giữ hoà bình của LHQ không có nhiệm vụ bắt các nghi can tội ác chiến tranh.

Khả năng Tổng thống Al-Bashir bị bắt ở một quốc gia khác cũng rất thấp, bởi các nước A rập và Châu Phi phản đối việc này.

Rõ ràng, để giải quyết cuộc xung đột tại Dafur, cần có sự phối hợp giữa các nước Châu Phi với các cơ quan của LHQ, thay vì một lệnh bắt mang tính đơn phương của Toà án hình sự quốc tế đối với nhà lãnh đạo một quốc gia có chủ quyền như Sudan./.