Chính phủ Bồ Đào Nha sụp đổ vì nợ công
Hậu quả của “căn bệnh nợ công” đã làm cho chính trường Bồ Đào Nha chao đảo và nước này sẽ phải đối mặt với “thách thức kép”
- Ireland chưa qua cơn bĩ cực
- Khủng hoảng nợ công thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
- Ireland cần hàng chục tỷ euro để cứu đất nước
- Châu Âu chưa thoát khỏi “bóng ma” khủng hoảng
- Khủng hoảng ở Hy Lạp làm EU bối rối
Thủ tướng Bồ Đào Nha Jose Socrates đã từ chức ngày 23/3 sau khi kế hoạch cắt giảm chi tiêu mới của ông không được Quốc hội nước này thông qua. Như vậy là hậu quả của “căn bệnh nợ công” đã làm cho chính trường Bồ Đào Nha chao đảo và nước này sẽ phải đối mặt với “thách thức kép” sau sự ra đi của người đứng đầu chính phủ.
Trong bối cảnh các nhà lãnh đạo của Liên minh châu Âu (EU) đang đau đầu bàn cách giải quyết dứt điểm cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu tại cuộc họp thượng đỉnh ở Brussels (Bỉ), thì “cơn bạo bệnh” này lại kịch phát tại Bồ Đào Nha và dẫn tới sự ra đi bất ngờ của Thủ tướng Bồ Đào Nha Jose Socrates.
Như vậy là sau Hy Lạp và Ireland, đến lượt Bồ Đào Nha bị nợ công làm cho điêu đứng. Song điều đáng nói là ở chỗ, căn bệnh này ngày càng có xu hướng trầm trọng hơn trước và hệ lụy từ nó dường như cũng nặng nề hơn bởi lần đầu tiên nó đủ sức làm sụp đổ một chính phủ.
 |
| Thủ tướng Jose Socrates phải từ chức do hậu quả của nợ công |
Khoản nợ công của Bồ Đào Nha năm 2010 đã lên tới 84% GDP và thâm hụt ngân sách cũng ở mức cao kỷ lục 8%GDP. Nghiêm trọng hơn là 70% các khoản nợ của Bồ Đào Nha là nợ nước ngoài, nghĩa là Bồ Đào Nha khó có thể xoay sở hay trì hoãn khi nợ đáo hạn.
Chính vì thế, từ năm ngoái đã 3 lần Thủ tướng Socrates phải đưa ra các kế hoạch “thắt lưng buộc bụng”. Tuy nhiên, tới lần thứ 4 này thì ông lại không nhận được sự ủng hộ của Quốc hội nữa. Vì sao vậy? Có lẽ đã tới ngưỡng mà người dân vốn quen hưởng thụ các chương trình phúc lợi xã hội, không muốn chịu đựng hơn nữa các biện pháp hà khắc về kinh tế, còn các nghị sĩ thì không muốn phải chứng kiến cơn thịnh nộ của người dân trên đường phố.
Thêm nữa, Quốc hội Bồ Đào Nha dường như cũng không tin vào tính hiệu quả của kế hoạch thắt chặt chi tiêu mới do Thủ tướng Socrates đề xuất để tự cứu mình khỏi cuộc khủng hoảng nợ công, mà các nghị sĩ đã bắt đầu tính tới việc phải kêu gọi sự cứu trợ từ bên ngoài.
Tuy nhiên, đằng sau sự ra đi của Thủ tướng Socrates, Bồ Đào Nha có nguy cơ phải đối mặt với một “thách thức kép”, cả về kinh tế và chính trị. Tổng thống Bồ Đào Nha đang phải nhanh chóng lấp lỗ hổng quyền lực bằng cách mời các đảng trong Quốc hội thành lập chính phủ liên hiệp, hoặc giải tán cơ quan lập pháp để mở đường cho một cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn. Song những gì vừa diễn ra đã phản ánh tình trạng chia rẽ sâu sắc trên chính trường nước này và liệu các bên có nhanh chóng thỏa thuận được với nhau để tránh một cuộc tranh giành quyền lực? Điều này không ai dám chắc. Ngay cả khi một chính phủ mới sớm ra đời tại Bồ Đào Nha thì cũng phải gánh trên vai sức nặng của cuộc khủng hoảng nợ.
Khó khăn trước mắt là nước này cần huy động 9 tỷ euro (gần 13 tỷ USD) để thanh toán nợ vào thời hạn chót 15/6 tới. Làm thế nào để có được khoản tiền này? Bồ Đào Nha đã nỗ lực nhằm thuyết phục cộng đồng quốc tế rằng họ có thể tự lực mà không cần đến sự cứu trợ như trường hợp của Hy Lạp và Ai Len, song xem ra khả năng này ngày càng khó trở thành hiện thực, khiến cho EU và các tổ chức tài chính quốc tế cũng phải xem xét đến một gói cứu trợ cho Bồ Đào Nha ngay từ bây giờ.
Trong trường hợp phải nhận gói cứu trợ thì Bồ Đào Nha cũng không tránh khỏi phải thắt chặt chi tiêu hơn nữa. Điều này cũng có nguy cơ gây phản tác dụng đối với sự phục hồi kinh tế khi mà tỷ lệ thất nghiệp của nước này đã lên mức cao kỷ lục hơn 11% và lãi suất chính phủ vọt lên mức báo động. Rủi ro lớn là các nhà đầu tư sẽ bán tháo trái phiếu Bồ Đào Nha dẫn tới bất ổn gia tăng trên thị trường tài chính nước này.
Từ trường hợp của Bồ Đào Nha, có thể thấy rằng, vào lúc này, nợ công vẫn là chứng bệnh nan y đối với các nền kinh tế EU và liên minh này vẫn chưa có cách nào ngăn chặn sự lây lan của cơn bạo bệnh. Những gì xảy ra tại Bồ Đào Nha đã giáng thêm một cú đòn vào đồng Euro khiến đồng tiền này sụt giá mạnh so với đồng đô la. Dư luận đang chờ xem tại Hội nghị thượng đỉnh EU diễn ra tại Bỉ, các nhà lãnh đạo châu Âu liệu có bước đi nào mới hơn trong giai đoạn khẩn cấp hiện nay./.