Chính sách đối ngoại của chính quyền Obama: Bình mới, rượu cũ?

Biểu hiện mới nhất là Mỹ vẫn coi LHQ là phương tiện để thực hiện những mục đích chính trị của họ, khi gây áp lực với Toà án Hình sự quốc tế (ICC) thuộc LHQ để bắt Tổng thống Sudan Omar al-Bashir - người luôn phản đối sự can thiệp của Wasington vào tiến trình hoà giải hoà hợp tại nước này. Hành động này đã tạo tiền lệ nguy hiểm để Mỹ xâm phạm thô bạo quyền tự quyết của các quốc gia và các dân tộc khác trên thế giới. Chính vì thế, hãng tin Anh Reuters ngày 3/3/2009 nhận xét rằng: “Nhà Trắng chưa hề thay đổi thái độ đối với LHQ. Không những thế, chính sách của chính quyền mới hiện nay ở Mỹ trong cuộc xung đột Israel - Palestine, hạt nhân ở Iran, CHDCND Triều Tiên, cũng giống như thời của chính quyền Tổng thống Bush”.

Đây là nhận định khá xác đáng. Nếu nhớ lại rằng, khi quân đội Israel mở các cuộc tấn công vào Dải Gaza những ngày cuối tháng 1 đầu tháng 2 vừa qua, làm hàng trăm dân thường Paletstine chết, ông Obama đã ngầm ủng hộ hành động này của Israel khi cho rằng, người Palestine cũng phải chịu một phần trách nhiệm về cuộc xung đột đó, rằng Israel không thể tha thứ cho những vụ bắn rocket sang vùng đất của họ - hành động giống như êkíp của cựu Tổng thống Bush đã làm.

Hay như đối với Iran, mặc dù khẳng định sẵn sàng đàm phán với Tehran, nhưng ông Obama vẫn không quên nhắc nhở nước này rằng: “Mỹ không cho phép Iran có vũ khí hạt nhân”. Ngay cả cánh tay phải của ông, Phó Tổng thống Joseph Biden cũng khẳng định tại Hội nghị An ninh Munic đầu tháng 2 vừa qua rằng, “nếu Iran tiếp tục các chương trình hạt nhân, các biện pháp trừng phạt sẽ được tăng cường”. Đại diện Iran tại LHQ Mohammad Khazaee đã phải thốt lên rằng: “Thật bất hạnh, chúng ta lại được nghe những tuyên bố không có cơ sở, tuỳ tiện, nhàm chán và lặp đi lặp lại như dưới thời chính quyền Mỹ trước đây”.

Ngay cả đối với CHDCND Triều Tiên, những hứa hẹn của ông Obama trong chiến dịch tranh cử, trong các phát biểu nhậm chức hoành tráng về việc đưa nước này ra khỏi “trục ma quỷ” để bình thường hoá quan hệ với Bình Nhưỡng, tạo cơ sở giải quyết vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên đã không diễn ra trên thực tế. Mỹ đã tạo đối đầu gây căng thẳng khi tiến hành cuộc tập trận quân sự chung với Hàn Quốc ngay tại vùng biển Đông Bắc Á - một hành động, thường được các chính phủ trước đây của Mỹ áp dụng, trước mỗi vòng đàm phán 6 bên về hạt nhân nhằm gây áp lực với Bình Nhưỡng.

Đặc biệt, nhân quyền là lĩnh vực mà dư luận thấy rõ chính quyền của Tổng thống Obama đã và đang thực hiện chính sách của chính quyền cũ. Nếu như cựu Tổng thống Bush không chịu tham gia Uỷ ban Nhân quyền LHQ, thì ông Obama cũng từ chối tham dự Hội nghị Chống phân biệt chủng tộc do LHQ tổ chức tại Nauy vào đầu tháng 4 tới. Chính quyền của ông Obama cũng không dám đối mặt với tình trạng mất nhân quyền ở chính nước mình, cũng tự cho mình quyền phán xét tình hình nhân quyền ở các quốc gia trên thế giới, khi vừa đưa ra báo cáo nhân quyền thế giới, với những đánh giá mà đông đảo các nước cho rằng sai trái, đầy tính áp đặt.

Trong chuyến thăm Trung Quốc đầu tháng 2 vừa qua, Ngoại trưởng Mỹ Hilary Clinton cam kết tăng cường phát triển quan hệ giữa hai nước. Thế nhưng, trong những ngày này, chính quyền Mỹ lại xúi giục các lực lượng ly khai ở Tây Tạng tiến hành những hành động chống đối chính phủ Trung Quốc, khiến Bắc Kinh phẫn nộ. Điều này khẳng định, Wasington đang đi theo vết xe đổ của chính quyền cũ, là áp dụng chính sách hai mặt trong quan hệ với các nước.

Chính vì thế, đối với đông đảo dư luận, những thay đổi, đặc biệt trên lĩnh vực đối ngoại, mà chính quyền của Tổng thống Obama đã và đang thực hiện, chỉ là những điều chỉnh mang tính chiến thuật, chưa phải là những thay đổi mang tính chiến lược và lâu dài. Ngay đối với dư luận nước Mỹ, những thay đổi đó là sự lỗi thời đã được lập trình từ thời của chính quyền Bush và nó sẽ làm cho ông Obama phải nếm trải những vị đắng trong kỳ vọng muốn thay đổi nước Mỹ./.