Cuộc đối thoại lịch sử!

Với cuộc đối thoại này, hai nước đang dần tiến tới cơ chế G2, được hiểu là cấu trúc hợp tác giữa Mỹ - cường quốc số một thế giới và Trung Quốc - quốc gia đông dân nhất hành tinh đang có nền kinh tế phát triển vượt bậc.

Cuộc gặp với cơ chế này là lần đầu tiên, nhưng không phải là lần đầu tiên Mỹ và Trung Quốc đối thoại. Dưới chính quyền của Tổng thống G.Bush, hai nước đã có đối thoại chiến lược. Nay thêm nội dung kinh tế. Vì thế, đây được coi là sự hồi sinh của cuộc đối thoại, bao gồm cả đối thoại chiến lược và kinh tế giữa hai nước. Tuy nhiên, điều dư luận quan tâm chính là Mỹ và Trung Quốc bước vào cuộc đối thoại này trong vị thế hoàn toàn khác nhau.

Nếu những cuộc gặp trước, Washington luôn chứng tỏ vị trí của một nền kinh tế mạnh, thì lần này, dường như Trung Quốc đang thay thế vị trí đó của Mỹ. Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu hiện nay được bắt nguồn từ Mỹ, khiến nền kinh tế bị suy giảm rất nhiều. Trên trường quốc tế, Hoa Kỳ mất uy tín với hầu hết các quốc gia trên thế giới, kể cả các đồng minh truyền thống. Năm 1979, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc chỉ ở mức 176 tỷ USD, trong khi của Mỹ là 2.500 tỷ USD. Ngày nay, GDP của Trung Quốc lên tới 4.000 tỷ USD và sở hữu hơn 800 tỷ USD trái phiếu kho bạc của Mỹ.  Trung Quốc còn được mệnh danh là “công xưởng thế giới”.

Như vậy, khi Mỹ sa sút, Trung Quốc lại có bước phát triển mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó, rõ ràng, Mỹ cần Trung Quốc để nhanh chóng ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu và cũng cần Bắc Kinh nhiệt thành hơn nữa trong vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên, Iran. Đó cũng là lý do cả Ngoại trưởng Hilary Clinton, Bộ trưởng Tài chính Timothy Geithner tham dự. Tổng thống Barck Obama dự lễ khai mạc và đọc diễn văn khai mạc, tuyên bố cuộc đối thoại là nỗ lực của Mỹ để xây dựng quan hệ tích cực, hợp tác và toàn diện với Trung Quốc. Trung Quốc cũng hướng tới cuộc đối thoại này với mục đích cần thị trường rộng lớn của Mỹ cho thị trường trong nước. Và khi quan hệ Mỹ - Ấn Độ, Mỹ - Nhật Bản tiếp tục được tăng cường, thì Bắc Kinh cũng cần đẩy mạnh hợp tác với Mỹ để phục vụ chiến lược an ninh cho nước mình cũng như tại khu vực.

Bởi thế, cả hai nước đều có lý do để đưa cuộc đối thoại lên một tầm vóc mới, tạo cơ sở hình thành cơ chế G-2, mà ở đó, Mỹ và Trung Quốc có tiếng nói quan trọng trong việc giải quyết những vấn đề trọng đại của thế giới. Mỹ và Trung Quốc hy vọng, ý tưởng đó sẽ thành hiện thực, khi cuộc đối thoại này đã đạt được những kết quả khả quan. Trong lĩnh vực kinh tế, hai bên nhất trí điều chỉnh lại hệ thống tài chính và thay đổi mô hình phát triển kinh tế trong tương lai. Mỹ cam kết giải quyết tình trạng thâm hụt ngân sách liên bang ngày một tăng. Trung Quốc cam kết đẩy mạnh kích cầu trong nước để giảm sự phụ thuộc xuất khẩu sang Mỹ, yếu tố chính làm tăng thâm hụt thương mại của Washington. Hai bên cũng đã ký Bản ghi nhớ trong lĩnh vực hợp tác năng lượng, chống biến đổi khí hậu và môi trường, tạo cơ sở cho việc hợp tác trong lĩnh vực này tại Hội nghị thế giới về biến đổi khí hậu dự kiến diễn ra tại Copenhaghen (Copenhagen), Đan Mạch vào tháng 12 tới.

Mặc dù vẫn còn tồn tại một số bất đồng, mà ngay cuộc đối thoại lần này vẫn chưa thể giải quyết, nhưng chỉ riêng việc hai đối thủ một thời này, cùng đối thoại trên nhiều vấn đề quan trọng, cũng là một bước tiến lớn trong quan hệ hai nước. Người Trung Quốc có câu cách ngôn: “Khi ngồi cùng thuyền, họ phải hoà thuận và cùng nhau vượt sông”. Đây là thời điểm hai nước xây dựng niềm tin, thực hiện nghiêm túc những cam kết vừa đạt được, để không chỉ đặt nền móng cho quan hệ Mỹ - Trung xích lại gần nhau trong thế kỷ 21, mà còn vì hoà bình và sự phát triển toàn cầu./.