Cuộc gặp cấp cao của những hy vọng

Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ có chuyến thăm và làm việc tại Nga từ 6- 8/7. Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Obama và Tổng thống Nga Dimitri Medvedev có thể được coi là cuộc gặp cấp cao của những hy vọng vì ông Obama khẳng định hai nước đang có "một cơ hội tuyệt vời" để điều chỉnh lại mối quan hệ trong nhiều vấn đề.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga cũng từng nhấn mạnh hai nước đang thu hẹp dần các lĩnh vực bất đồng, và điều này đáp ứng lợi ích của hai nước cũng như sự ổn định quốc tế.

Theo các nhà phân tích chính trị dự đoán cuộc họp cấp cao Nga - Mỹ sẽ tạo ra một bước ngoặt quan trọng trong quan hệ 2 nước vì những lý do sau:

Thứ nhất: Tổng thống Mỹ Obama và Tổng thống Nga Medvedev đều là những người thực dụng, mong muốn cải thiện quan hệ hai nước trên cơ sở đôi bên cùng có lợi, vì lợi ích quốc gia và vì nhu cầu phát triển chung. Cả hai tổng thống đều là các chính trị gia thời hậu chiến tranh Lạnh do vậy không còn bị ảnh hưởng nặng nề trong hệ tư tưởng.

Thứ hai: Quá trình toàn cầu hóa diễn ra nhanh chóng, Mỹ và Nga đều có nhu cầu hợp tác để đối phó với những thách thức chung mang tính khu vực và toàn cầu. Mỹ và Nga không còn đối đầu nhau như thời chiến tranh lạnh. Đặc biệt, nền kinh tế Nga đã hồi phục và phát triển mạnh, sức mạnh kinh tế của Nga đã được khẳng định, trở thành đối tác kinh tế cân bằng với Mỹ. Trong khi đó, kinh tế Mỹ bị sụt giảm và không còn mạnh như trước nữa do Mỹ sa lầy vào 2 cuộc chiến ở Iraq và Afghanistan. Bởi vậy, Mỹ và Nga thực sự có nhu cầu hợp tác.

Thứ Ba: Dư luận Nga, Mỹ đã sẵn sàng cho những thay đổi mang tính tích cực trong quan hệ hai nước. Người Mỹ cho rằng Mỹ hiện đang đối mặt với quá nhiều vấn đề toàn cầu nên nếu Mỹ căng thẳng với Nga thì Mỹ cũng không có lợi gì.

Thứ tư: Hiện Nga và Mỹ đều đang gặp phải các mối đe dọa về an ninh quốc gia, do đó hai bên có thể hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực này. Bên cạnh đó, cuộc khủng khoảng kinh tế và tài chính toàn cầu lại là điều kiện thuận lợi để đưa hai nước đến gần nhau và  tăng cường quan hệ hợp tác.

Quan hệ Nga- Mỹ sẽ có bước ngoặt sau cuộc gặp tới đây giữa ông Medvedev và ông Obama?

Tuy nhiên, một số nhà phân tích chính trị dự đoán, Tổng thống Mỹ sẽ gặp phải một số thách thức nhất định trong chuyến thăm này. Họ cho rằng cuộc gặp này giữa ông Obama và ông Medvedev cũng chưa đảo ngược được quan hệ hai nước ở thời điểm hiện nay. Những bất đồng lớn giữa hai nước chưa thể vượt qua trong "một sớm một chiều".

Thứ nhất: Kế hoạch triển khai một phần hệ thống phòng thủ chống tên lửa (NMD) của Mỹ ở Đông Âu mà Nga vốn phản đối kịch liệt. Mỹ cho rằng hệ thống này giúp đối phó với những đợt tấn công bất ngờ từ Iran. Tuy nhiên, quan điểm của Nga cho rằng hệ thống phòng thủ tên lửa đó sẽ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia của Nga. Ngoài ra, Nga và Mỹ hiện chưa thống nhất quan điểm các vấn đề như chương trình hạt nhân Iran, cuộc chiến chống khủng bố ở Afghanistan...

Thứ hai: Cho dù Mỹ và Nga không còn đối đầu thực sự như thời chiến tranh lạnh, nhưng những nghi kỵ của các luồng tư tưởng chiến tranh lạnh vẫn chưa thể xoá hết được.

Thứ ba: Thách thức về mặt cạnh tranh tất yếu của mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh, kiềm chế lẫn nhau. Tổng thống Obama dù có tư tưởng cởi mở đến đâu thì vẫn phải bảo vệ cho các lợi ích sát sườn của nước Mỹ, điều mà các vị tổng thống vẫn phải làm. Do vậy, ông Obama sẽ không tạo ra một điều gì đột biến trong chuyến công du tới Nga lần này.  

Tuy nhiên, với chuyến đi của Tổng thống Mỹ Obama tới Nga vào tuần tới, hai nguyên thủ Mỹ - Nga đã khẳng định dấu hiệu "tan băng", mở ra kỷ nguyên mới trong quan hệ giữa hai nước từng là đối thủ dưới thời Chiến tranh Lạnh.

Các nhà phân tích chính trị cho rằng để đạt được mục tiêu điều chỉnh quan hệ hai nước theo xu hướng hợp tác, hai nhà lãnh đạo này cần đưa ra các hướng tiếp cận rộng hơn. Các mối quan hệ hai bên cần được thể chế hóa, thiết lập những mối liên hệ thường xuyên giữa hai nước.

Cả Mỹ và Nga cần hiểu rõ hơn lợi ích quốc gia, ưu tiên và hoàn cảnh cụ thể của mỗi bên. Nhận thức rõ các nhân tố này và thiện chí thỏa hiệp thì có thể sẽ dẫn tới một quan hệ song phương tốt đẹp mà Tổng thống hai nước Nga - Mỹ đang cố gắng hướng tới./.