Vi ảnh y sinh ấn tượng đoạt giải Wellcome 2012
Tác phẩm đoạt giải nhất chụp bộ não của một người còn sống đang trải qua cuộc phẫu thuật.
- Trung Quốc lập kỷ lục thế giới mới về domino người
- “Người đi trên không” trình diễn tại thác Niagara
Bạn đã bao giờ băn khoăn não mình trông như thế nào chưa? Hay các tế bào ung thư di căn ra sao? Hoặc cả lý do vì sao ly cà phê bạn uống hàng ngày lại khiến bạn tỉnh ngủ?
Giải thưởng Wellcome ra đời với mục đích giúp người xem thấy được làm cách nào để những nét đẹp của nghệ thuật lẫn khoa học và y học có thể hòa quyện vào nhau, vì vẻ đẹp bên ngoài của các tác phẩm cũng quan trọng như cái nội dung “hàn lâm” của nó.
“Wellcome dựa vào giá trị khoa học và kỹ thuật cũng như sự hấp dẫn về mặt nghệ thuật của các bức ảnh nhằm lựa ra những người thắng cuộc”, Catherine Draycott, người đứng đầu của cuộc thi ảnh Wellcome nói. “Các nhiếp ảnh gia mang đến cho người xem một cơ hội để thấy rằng khoa học và nghiên cứu là cội nguồn cho cái đẹp cũng như những kiến thức quan trọng về thế giới của chúng ta.”
|
|
| Pano giới thiệu Cuộc thi ảnh Wellcome |
Năm nay, tác phẩm hình đoạt giải nhất, của tác giả Robert Ludlow, chụp bộ não của một người còn sống đang trải qua cuộc phẫu thuật. Bộ não thuộc về một bệnh nhân mắc chứng động kinh. Ban Giám khảo của cuộc thi nhận xét, bức hình đã đưa ra được một cái nhìn hiếm hoi vào bên trong hộp sọ con người.
Thách thức đối với những bức ảnh này là phải kéo người xem “gần hơn với khoa học”. Các nhiếp ảnh gia phải mở ra một thế giới “siêu vi” của thực vật, động vật, và khoáng sản, theo một cách cực kỳ lạ lẫm mà gần như chưa ai thấy bao giờ.
“Nhiếp ảnh y học” vốn nổi tiếng là một quá trình chụp ảnh đầy gian nan, vì nhiếp ảnh gia phải tác nghiệp bên cạnh các bác sĩ với điều kiện ánh sáng khó khăn.
Cùng chiêm ngưỡng một số tấm vi ảnh y sinh đoạt giải Wellcome 2012:
1- Lá của hoa oải hương:
 |
|
Lá của hoa oải hương (Tác giả: Annie Cavanagh và David Mc Carthy) |
Hình chụp từ máy quét vi ảnh điện tử (SEM) cho ta thấy một lá cây oải hương (Lavandula) tại mức 200 micrômét. Hoa oải hương có một lượng tinh dầu và một mùi thơm ngọt ngào đặc trưng; có thể sử dụng oải hương làm dầu thơm, sáp xà phòng, nước hoa, mỹ phẩm và làm thuốc đắp. Nó còn được dùng để hỗ trợ giấc ngủ, giúp đầu óc thư giãn cũng như giảm bớt lo lắng.
2- Sự phân bào:
 |
|
Sự phân bào (Tác giả: Kuan-Chung Su và Mark Petronczki, Viện Nghiên cứu London, thuộc Tổ chức Nghiên cứu Ung thư, Anh Quốc) |
Tấm “vi ảnh” ghép này cho thấy sự phân bào của một tế bào ung thư. Trong hình, DNA có màu đỏ, và màng tế bào có màu lục lam. Tế bào hình tròn ở trung tâm có đường kính là 20 micrômét.
3- Tinh thể cafein:
 |
|
Tinh thể cafein (Tác giả: Annie Cavanagh và David McCarthy) |
Vi ảnh này cho ta thấy hình dạng của các tinh thể cafein. Cafein có vị đắng, và chất xanthine alkaloid của cafein đóng vai trò như một chất kích thích. Cafein không chỉ có trong… cà phê, mà còn có trong hạt, lá và hoa trái của một số loại thực vật, nó có tác dụng như một loại thuốc trừ sâu tự nhiên, có thể làm tê liệt và giết những con côn trùng gây hại cho thực vật.
4- Hệ thống mạch máu của phôi gà:
 |
|
Hệ thống mạch máu của phôi gà (Tác giả: Vincent Pasque, Đại học Cambridge) |
Vi ảnh huỳnh quang này chụp hệ thống mạch máu của một phôi gà đang trong quá trình phát triển sau 2 ngày thụ tinh. Tác giả đã tiêm dextran huỳnh quang vào phôi để làm rõ hệ thống mạch máu, phôi thai sử dụng mạch máu này để lấy chất dinh dưỡng từ lòng đỏ trứng và nuôi chính mình.
5- Chuyển động của các tế bào ung thư:
 |
|
Chuyển động của các tế bào ung thư (Tác giả: Salil Desai, Sangeeta Bhatia, Mehmet Toner và Daniel Irimia, Viện Koch – Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư, MIT) |
Bức hình này mô tả chuyển động hóa học của những tế bào ung thư. Hóa hướng – hay chuyển động trực tiếp của tế bào nhờ áp suất có trong các phân tử nhỏ – là nguyên nhân chính khiến các tế bào ung thư lan từ bộ phận này sang bộ phận khác của cơ thể. Quá trình còn được biết đến dưới tên gọi “thác di căn”.
6- Hình ảnh ghi lại từ hộp sọ của người mắc bệnh động kinh:
 |
|
Hình ảnh ghi lại từ hộp sọ của người mắc bệnh động kinh (Tác giả: Robert Ludlow, Viện thần kinh học UCL, London) |
Bức ảnh này chụp bề mặt (vỏ não) của bộ não của một người mắc bệnh động kinh. Hình ảnh hiển thị rõ các động mạch màu đỏ tươi, cung cấp dinh dưỡng và ôxy cho não. Còn các tĩnh mạch tím giúp loại bỏ máu thiếu ôxy. Bức hình này chụp ngay trước khi bác sĩ tiến hành quá trình kích điện để ghi hình hộp sọ của bệnh nhân động kinh; trong quá trình này, hoạt động điện (chạy qua não) sẽ được đo (trực tiếp) từ bề mặt não bộ, nghĩa là bệnh nhân phải trải qua giải phẫu mở hộp sọ, nghe đâu cách chữa trị này chỉ dành cho những ai mắc bệnh động kinh nặng.
7- Phẫu thuật sửa vách ngăn tâm thất:
 |
|
Phẫu thuật sửa vách ngăn tâm thất (Tác giả: Henry De’ath, Bệnh viện Hoàng gia London) |
Bức ảnh mô tả quá trình sửa vách ngăn tâm thất (bệnh VSD). VSD là một loại dị tật, khi giữa tâm thất phải và trái của tim có một lỗ hổng, nó thường là bệnh bẩm sinh và được biết đến với tên “lỗ hổng trong trái tim”.
8- Các tinh thể loperamide:
 |
|
Các tinh thể loperamide (Tác giả: Annie Cavanagh và David Mc Carthy) |
Bức ảnh chụp từ máy quét vi ảnh điện tử này ta thấy rõ một tinh thể loperamide. Loperamide là một loại thuốc chống tăng nhu động (ruột), dùng để điều trị bệnh tiêu chảy. Chúng làm chậm lại quá trình hoạt động của ruột và từ đó giảm thiểu tốc độ di chuyển của “các thứ” nằm trong ruột. Thức ăn sẽ ở lại trong dạ dày lâu hơn và cơ thể người bệnh sẽ có thì giờ để hấp thụ nước một cách hiệu quả.
9- Các tinh thể loperamide:
 |
|
Tiêm vaccine bằng vi kim (microneedle) (Tác giả: Peter Demuth) |
Dưới ống kính của máy quét vi ảnh điện tử, chúng ta trông thấy hằng hà “microneedle”(vi kim tiêm) làm từ một loại polyme (có thể tự phân hủy). Các nhà nghiên cứu cho biết, những vi kim tiêm này có thể sử dụng để đưa vaccine vào cơ thể một cách an toàn mà không gây đau đớn. Mỗi microneedle sẽ nằm trên một miếng dán có diện tích 1cm vuông (vậy muốn tiêm vaccine thì chúng ta chỉ cần dán băng lên da)./.