Điều nên làm thì phải làm!

Ngay khi mới lên nhậm chức, Tổng thống Mỹ Obama đã phải đối mặt với câu hỏi lớn “nên hay không nên” tiếp tục triển khai kế hoạch lá chắn tên lửa ở Châu Âu? Nếu tiếp tục thực hiện di sản của người tiền nhiệm cũng đồng nghĩa là ông đang đi ngược lại với những chính sách đối ngoại được khẳng định là rất “mềm dẻo” và “lắng nghe”, kể cả trong vấn đề Iran và CHDCND Triều Tiên.

Trong khi đang rất muốn “làm lành” với Iran và CHDCND Triều Tiên để giải quyết vấn đề hạt nhân của hai nước này, Mỹ không thể cứ tiếp tục triển khai một kế hoạch mang đầy tính thù địch, tức là thiết lập một hệ thống lá chắn tên lửa nhằm ngăn chặn những loại tên lửa mang đầu đạn hạt nhân có nguy cơ đến từ hai quốc gia này.

Một điều ai cũng có thể thấy được trong suốt 2 năm qua là hiệu quả của kế hoạch này chẳng thấy đâu mà những tổn hại đối với nước Mỹ thì đã quá rõ ràng. Hàng trăm tỷ USD đã được tiêu tốn một cách vô bổ để đổi lại hình ảnh của nước Mỹ bị giảm sút, quan hệ với Moscow bị sứt mẻ nghiêm trọng.

Việc triển khai hệ thống lá chắn tên lửa ở Châu Âu khiến cho quan hệ Mỹ với các quốc gia khác, đặc biệt là Nga, trở nên căng thẳng.

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính và các cuộc chiến tranh tại nước ngoài đang “bào mòn” nền kinh tế Mỹ, nguồn kinh phí để triển khai kế hoạch lá chắn tên lửa ở Châu Âu hiện nay đang là gánh nặng quá lớn đối với nước Mỹ. Đặc biệt, nhiều người dân Mỹ đã mất lòng tin vào những kế hoạch được cho là chẳng mang lại điều gì tốt đẹp cho nước này.

Trong khi đó, việc triển khai hệ thống lá chắn tên lửa ở Châu Âu cũng khiến cho quan hệ Mỹ với các quốc gia khác, đặc biệt là Nga, trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết kể từ sau chiến tranh lạnh. Moscow cho rằng việc thiết lập hệ thống lá chắn tên lửa tại Ba Lan và Cộng hoà Czech sát ngay với biên giới Nga là nhằm vào nước này chứ không phải Iran cách đó hàng nghìn km.

Không chỉ đẩy Nga xa hơn trong các quan điểm giải quyết vấn đề quốc tế, trong đó có những vấn đề chính trị “sát sườn” với Mỹ như vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên và Iran, mà còn khiến cho Nhà Trắng luôn “bất an” với tuyến đường vận chuyển phi quân sự quan trọng cho chiến trường nóng bỏng Afganistan hiện đang phải qua lãnh thổ của Nga, có thể bị ngừng lại bất cứ lúc nào. 

Ngừng triển khai kế hoạch lắp đặt hệ thống lá chắn tên lửa ở Đông Âu tức là Mỹ đang tiến thêm một bước đến gần nước Nga, nhằm tranh thủ sự ủng hộ của Nga trong các vấn đề đang làm đau đầu nước Mỹ như đã nêu trên.

Tuy nhiên, việc ngừng triển khai hệ thống lá chắn tên lửa ở Châu Âu cũng khiến ông Obama cũng sẽ phải đối đầu với không ít khó khăn. Thật không dễ để đảo ngược một chương trình mang tính quốc gia mà chính quyền trước đã quảng bá rầm rộ, cũng không dễ xoá bỏ những thoả thuận đã đã ký với Balan và Cộng hoà Czech. Những áp lực từ phía Đảng Cộng hoà chắc chắn cũng không buông tha ông và kể cả làm thế nào để làm an lòng những đồng minh của Mỹ ở Đông Âu cũng sẽ khiến ông Obama phải tính toán rất kỹ.

Cũng không quá khó hiểu khi trong tuyên bố tại Nhà Trắng ngày 17/9, ông Obama cũng “tuyên bố nước đôi” về một kế hoạch hệ thống lá chắn mới tại một nơi nào đó ở Châu Âu vào khoảng năm 2015 hay 2020, mà thực chất là để mở đường hoàn toàn cho Mỹ khỏi mớ bòng bong NMD.

Dù thế nào, quyết định tạm ngừng triển khai hệ thống lá chắn tên lửa ở Châu Âu của Mỹ trước hết là đáng hoan nghênh. Nó chứng tỏ người đứng đầu Nhà Trắng đã đủ “can đảm” tạo bước ngoặt mới trong chính sách đối ngoại của Mỹ để làm một việc không thể không làm./.