Đối thoại Iran- IAEA: Nhiều diễn biến tích cực

•  Đàm phán với Iran có tháo được ngòi nổ xung đột?
• Mỹ cảnh báo "cánh cửa không mở mãi mãi" với Iran

• Iran tham gia đàm phán hạt nhân với sáng kiến mới

Cuộc đàm phán 2 ngày giữa Iran và IAEA tại Áo kết thúc ngày 15/5 và được đánh giá là khá tích cực. Hai bên nhất trí sẽ có cuộc gặp tiếp theo vào đầu tuần tới để thảo luận những vấn đề còn tồn tại. Kết quả khả quan trong các cuộc đối thoại giữa Iran và IAEA được cho là bước khởi đầu tốt, tạo nền móng cơ bản cho cuộc đối thoại giữa Iran và nhóm P5+1 diễn ra tại Iaq vào cuối tháng này.

Trưởng đoàn đàm phán Iran, Đại sứ Iran tại IAEA, ông Ali Asghar Soltanieh (ảnh: Internet)

Phát biểu sau khi kết thúc 2 ngày họp kín, các quan chức Iran và IAEA đều nhận định, cuộc đối thoại diễn ra khá tích cực. Hai bên đã đạt được những nền tảng chung sau hơn 4 năm đối thoại lâm vào bế tắc. IAEA và Iran cũng nhất trí sẽ nối lại các cuộc đối thoại vòng 2 vào đầu tuần tới.

Phó giám đốc Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế Hermann Nackaerts cho biết: “Chúng tôi đã đề cập đến một số lựa chọn để giúp làm rõ hơn những lo ngại của IAEA đối với chương trình hạt nhân của Iran. Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi đó là thảo luận những biện pháp để xác minh rõ khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của Iran. Hai bên  đã có các cuộc trao đổi hiệu quả và sẽ tiếp tục đối thoại vào đầu tuần tới”.

Trưởng đoàn đàm phán Iran, Đại sứ Iran tại IAEA, ông Ali Asghar Soltanieh cũng ủng hộ quan điểm này. Ông nhấn mạnh: “Giống như ông Nackaerts nhận định, chúng tôi đã có cuộc thảo luận chân thành trong bầu không khí tích cực. Hai bên đề cập đến những nội dung liên quan đến việc chuẩn bị và đàm phán về nghị định khung giải quyết những vấn đề còn tồn tại. Chúng tôi hi vọng sẽ đưa ra kết quả cuối cùng trong vòng đàm phán vào đầu tuần tới”.

Mặc dù được đánh giá tích cực, nhưng cả ông Nackaerts và Soltanieh đều không đề cập chi tiết nội dung của cuộc đối thoại cũng như vấn đề chính mà IAEA yêu cầu trong các cuộc đối thoại gần đây với Iran, đó là được tiếp cận với căn cứ quân sự Parchin của Iran. 

Một báo cáo của IAEA cho biết, Iran đã xây dựng một phòng chứa lớn tại Parchin, bị nghi ngờ có liên quan đến nghiên cứu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, phía Iran luôn khẳng định, thanh sát viên IAEA chỉ được phép tiếp cận với Parchin khi hai bên nhất trí một số điều kiện.

Chuyến thăm và làm việc của đoàn đại biểu IAEA tới Iran vào đầu năm nay, liên quan đến việc tiếp cận căn cứ quân sự này cũng không đạt được kết quả cụ thể.

Diễn biến cuộc gặp giữa Iran và IAEA đang được 5 nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và Đức (gọi tắt là nhóm P5+1) theo dõi chặt chẽ. Vòng đối thoại thứ 2 giữa Iran và IAEA chỉ diễn ra hai ngày trước cuộc đàm phán quan trọng giữa Iran và nhóm P5+1 tại Baghdad (Iraq) vào ngày 23/5 tới. 

Sự hợp tác tích cực của Iran với IAEA trong các cuộc đối thoại này là một chìa khoá quan trọng, thúc đẩy sự thành công của vòng đàm phán giữa Iran và nhóm P5+1.

Một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của cuộc đối thoại tại Iraq đó là Iran phải dừng các hoạt động làm giàu urani mức độ 20% , để đổi lại các nước phương Tây sẽ nới lỏng các biện pháp trừng phạt liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định, cho đến thời điểm này, có rất ít hi vọng rằng nhóm P5+1 sẽ nới lỏng các biện pháp trừng phạt Iran, trong khi Iran cũng thể hiện quan điểm khá cứng rắn trước các cuộc đối thoại khi tuyên bố không bao giờ nhượng bộ trước bất cứ quyền lợi cơ bản nào của mình./.