Động thái bất ngờ của Mỹ trước cuộc đàm phán với Iran

• Israel kêu gọi P5+1 tiếp tục gây áp lực với Iran
• Thượng viện Mỹ thông qua dự luật trừng phạt Iran
• Iran yêu cầu P5+1 tôn trọng quyền hạt nhân  

Chuyến thăm của Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế  (IAEA)Yukiya Amano tới Iran ngày 21/5 được các bên đánh giá là tích cực, đồng thời được xem như “chất xúc tác” góp phần bồi đắp cơ hội cho các cuộc đàm phán giữa Iran và nhóm P5+1 tại Baghdad (Iraq) vào ngày 23/5. Cả Iran và IAEA đều kỳ vọng vào kết quả của vòng đàm phán lần này.

Tuy nhiên, hy vọng “mới được nhóm lên” đã bị “dội gáo nước lạnh” sau khi các nghị sĩ Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt mới nhằm vào một số cá nhân và cơ quan của Iran. Diễn biến mới này khiến kết quả của vòng đàm phán mới sẽ có nhiều yếu tố bất ngờ.

Ngân hàng Tejarat của Iran bị phong tỏa tài sản (Ảnh: Internet)

Tổng Giám đốc IAEA Amano ngày 21/5 đánh giá cao các cuộc gặp với giới lãnh đạo Iran, đồng thời cho rằng, đây là những cơ hội tốt để các nhà đàm phán Iran có nhiều lợi thế trong cuộc đàm phán hạt nhân quan trọng vào ngày 23/5 với 6 cường quốc thế giới là Nga, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và Đức.

Về phía Iran, Ngoại trưởng Salehi, trong tuyên bố đưa ra sau cuộc gặp với ông Amano cũng bày tỏ hy vọng, các cuộc đàm phán ngày 21/5 tại Iraq sẽ mang đến những kết quả tích cực. Từ thủ đô Vacsava của Ba Lan, Đại sứ Iran tại Ba Lan Samad Ali Lakizadeh tin tưởng, các cuộc đàm phán tại Iraq sẽ mang lại cơ hội tốt để giải quyết những khúc mắc giữa Iran và các cường quốc thế giới, với điều kiện các bên cần “tôn trọng quyền phát triển hạt nhân vì mục đích dân sự của Iran”.

Sau cuộc gặp với ông Amano, trưởng đoàn đàm phán hạt nhân Iran đã lên đường tới Iraq để chuẩn bị cho cuộc đàm phán giữa Iran và nhóm P5+1 tại Baghdad. Ông Jalili bày tỏ hy vọng, về sự khởi đầu mới khi các cuộc đàm phán bắt đầu vào ngày 23/5.

Trước đó, cuộc đàm phán 2 ngày giữa Iran và IAEA tại Áo (kết thúc ngày 15/5) cũng được đánh giá là khá tích cực. Kết quả khả quan trong các cuộc đối thoại giữa Iran và IAEA được cho là bước khởi đầu khá tốt, tạo thuận lợi cho cuộc đối thoại giữa Iran và nhóm P5+1 tại Iraq vào ngày 23/5.

Tuy nhiên, trong động thái bất ngờ, Thượng viện Mỹ ngày 21/5 đã phê chuẩn luật trừng phạt mới nhằm vào lĩnh vực dầu mỏ của Iran. Đối tượng bị áp dụng luật là lực lượng cách mạng vệ binh Iran, một số cá nhân và tổ chức khác của Iran. Tài sản của các công ty bị đưa vào danh sách đen sẽ bị đóng băng. Các cá nhân Iran bị đưa vào danh sách sẽ không được cấp hộ chiếu vào Mỹ. Luật mới này cũng yêu cầu các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Mỹ tiết lộ các mối quan hệ làm ăn giữa các công ty này với Iran. Ngay sau khi luật được thông qua, một số nghị sĩ Mỹ cho rằng, phía Mỹ tiếp tục gia tăng áp lực đối với Iran.

Vào năm 2011, Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng phê chuẩn các biện pháp trừng phạt nhằm vào các công ty và thể chế ngoại giao có quan hệ làm ăn với Ngân hàng Trung ương Iran. Mỹ đồng thời cũng gia tăng sức ép buộc một số quốc gia châu Á như: Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Hàn Quốc, vốn là nhà nhập khẩu lớn nhất đối với dầu mỏ Iran giảm nguồn cung từ Iran. Trong khi đó, phe diều hầu tại Israel lại có những tuyên bố được xem là đổ thêm dầu vào lửa.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 21/5 cho biết, Iran đang tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân nhằm phá hủy Israel, đồng thời kêu gọi các cường quốc phương Tây không nên nhượng bộ trước chương trình hạt nhân Iran.

Còn quá sớm để đưa ra nhận định kết quả của các cuộc đàm phán sắp tới, song vẫn có những dấu hiệu khiến giới đầu tư lo ngại. Đó là giá dầu mỏ vốn liên tục đi xuống kể từ khi Iran và các cường quốc thế giới nối lại các cuộc đàm phán vào tháng 4 vừa qua tại Thổ Nhĩ Kỳ, đã bất ngờ tăng dần trở lại trong những ngày gần đây./.