Đức – nhà trung gian hoà giải mới ở Trung Đông

Hôm nay (27/8), Thủ tướng Israel Netanyahu có cuộc hội đàm với Thủ tướng Đức Angela Merkel tại Berlin, Đức. Ban đầu người ta cho rằng mục đích chuyến đi này chủ yếu là thúc đẩy mối quan hệ song phương từng trắc trở do lịch sử giữa Đức và Israel, chứ Đức đâu có vai trò gì nổi bật trong tiến trình hòa bình Trung Đông. Tuy nhiên, thắc mắc này vừa được giải đáp với lời thừa nhận của Hamas về vai trò trung gian hòa giải mới của Đức, đặc biệt là việc thương lượng nhằm trả tự do cho binh sỹ Salid của Israel bị Hamas bắt giữ.

Tuần trước, Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak– nhà trung gian hòa giải chính giữa các phe phái ở Palestin cũng như giữa Israel với Palestin- đã thông báo Đức sẽ cùng làm trung gian và khẳng định Ai Cập đang nỗ lực hợp tác với Đức giải quyết vấn đề này. Ngay sau đó, phía Hamas đã phủ nhận tuyên bố của ông Mubarak. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Hamas Ayman Taha vừa lên tiếng thừa nhận về vai trò của Đức nhưng cho rằng chưa có tiến bộ nào trong đàm phán.

Sự thừa nhận từ phía Hamas đã hé lộ mục đích chính của chuyến thăm Đức lần này của Thủ tướng Israel Netanyahu, chuyến thăm đầu tiên của ông trên cương vị Thủ tướng. Đó là tập trung giải thoát cho binh sỹ Galid vẫn đang nằm trong tay Hamas từ nhiều tháng qua, hơn là đối phó với mối nguy hiểm từ phía Iran. Đức đã từng tham gia hỗ trợ đàm phán trao đổi tù nhân trong cuộc chiến giữa Israel và Lebanon thành công. Tuy nhiên, người ta vẫn đặt nghi vấn vào vai trò của Đức bởi từ trước đến nay, nước này chưa có nhiều uy tín và kinh nghiệm trong vấn đề hòa giải xung đột quốc tế.

Trước Đức, Pháp đã tham gia tích cực trong việc hòa giải giữa Israel với Hamas, thậm chí Pháp không ngần ngại tiết lộ các cuộc gặp bí mật với phía Hamas để nhằm mục đích giải thoát cho binh sỹ Israel. Nhưng cuối cùng, Pháp cũng đã không thể hoàn thành vai trò này.

Câu hỏi đặt ra là một quốc gia có mối quan hệ và uy tín lịch sử gắn bó chặt chẽ với Trung Đông đồng thời có tiếng nói quan hệ trên chính trường châu Âu như Pháp đã thất bại, vậy thì liệu nước Đức- còn mới mẻ trong con mắt nhiều người ở Trung Đông- sẽ làm được gì? Xét về quyết tâm chính trị, có một mong muốn lớn từ phía chính phủ Đức trong việc thúc đẩy vai trò, ảnh hưởng của nước này trong các vấn đề quốc tế, mà xung đột Trung Đông là một trong những vấn đề nóng nhất. Tuy nhiên, rõ ràng quyết tâm từ ban lãnh đạo nước Đức thì chưa đủ.

So với Pháp, Đức yếu thế hơn nhiều, nước này lại không phải là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (LHQ) nên tiếng nói không lớn trong các quyết định của LHQ về Trung Đông. Nhưng Đức lại có lợi thế của một nước có hướng đi độc lập và mới mẻ so với một số nước Châu Âu khác, và điều đó có thể hữu ích đối với tình hình Trung Đông vốn loanh quanh với những mâu thuẫn xưa cũ. Đức đang đóng vai trò tích cực trong đối thoại về vấn đề hạt nhân của Iran. Đức cũng vừa có bước đi đột phá là thúc đẩy quan hệ chiến lược với Nga – trong khi phần nhiều các nước Châu Âu có phần né tránh và e ngại Moscow.

Với những điểm này, rất có thể, nhà trung gian hòa giải Đức sẽ dễ dàng được các bên xung đột ở Trung Đông chấp nhận hơn. Nhưng dĩ nhiên, còn phải chờ xem kết quả thực chất cuối cùng ra sao mới có thể kết luận thành bại của nước Đức trong vai trò mới này.

Thúc đẩy vai trò trong xung đột Trung Đông, Đức cũng nhằm cải thiện hơn nữa quan hệ với Israel, vượt qua lịch sử tàn khốc thời Đức quốc xã tìm diệt người Do Thái. Chuyến thăm Đức lần này của Thủ tướng Israel Netanyahu có ý nghĩa biểu tượng lớn trong quan hệ hai nước, khi ông Netanyahu trở thành Thủ tướng đầu tiên của Israel đặt chân tới bảo tàng Wansee, địa danh lịch sử nơi năm 1942, Hitler và các quan chức cấp cao Đức quốc xã đã thảo luận giải pháp quốc cùng tiêu diệt người Do Thái ở Châu Âu./.