EU hy vọng một nền ngoại giao mạnh hơn với EEAS

EEAS - một cơ quan mới phụ trách về ngoại giao của Liên minh châu Âu (EU) - sẽ đóng trụ sở ở Brussels (Bỉ) với ngân sách do các nghị sỹ châu Âu kiểm soát. Về nhân sự, EEAS sẽ có khoảng 6.000 nhân viên, trong đó 60% là các viên chức châu Âu và 1/3 là các nhân viên ngoại giao của các nước thành viên. Hiện tại, việc xây dựng nhân sự của tổ chức đang được tiến hành. Bà Catherine Ashton - người phụ trách đối ngoại của EU sẽ đứng đầu cơ quan này kể từ ngày 1/12/2010.

Đáng chú ý, vị trí Tổng thư ký nhiều khả năng sẽ do Đại sứ Pháp tại Mỹ Pierre Vimont đảm nhận, các vị trí phó tổng thư ký có thể sẽ thuộc về các đại diện của Ba Lan, Đức và Tây Ban Nha.

Về nhiệm vụ, EEAS sẽ tập trung vào việc thúc đẩy vai trò và hình ảnh của EU trên trường quốc tế. Ngoài việc giải quyết xung đột, EEAS cũng phụ trách các vấn đề rộng hơn như viện trợ phát triển, thảm hoạ thiên nhiên, bệnh dịch, an ninh năng lượng và di cư.

Người phụ trách về ngoại giao của Liên minh châu Âu - EU, bà Catherine Ashton hẳn là có lý khi khẳng định cơ quan mới này sẽ giúp EU xây dựng một chính sách đối ngoại mạnh mẽ và thống nhất hơn.

Chỉ cần theo dõi những diễn biến liên quan tới phản ứng của các nước EU xung quanh cuộc xung đột Israel - Palestine thôi, cũng đủ thấy tình trạng “mạnh ai nấy làm” của EU trong vấn đề đối ngoại. Mặc dù đã có một đại diện về đối ngoại của EU, nhưng Ngoại trưởng các nước Đức, Anh, Tây Ban Nha, Pháp và Italia mới đây vẫn thông báo sẽ tiến hành một chuyến thăm tới dải Gaza vào cuối tháng 7 để xem xét việc giảm nhẹ các lệnh phong toả mà Israel đã hứa.

Quyết định của các Ngoại trưởng châu Âu đã buộc bà Catherine Ashton phải ra quyết định thăm lại Gaza vào ngày 17-18/7, tức là trước chuyến thăm của các Ngoại trưởng châu Âu.

Rõ ràng, nếu như Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu (EEAS) được thành lập và vận hành trôi chảy, hoạt động đối ngoại của EU sẽ trở nên gắn kết và thống nhất hơn.

Tuy nhiên, trên thực tế, không phải là không có những ý kiến trái ngược về vai trò của EEAS. Chẳng hạn, Thủ tướng Pháp Francois Fillon cho rằng cần có một giới hạn nhất định về vai trò của EEAS, theo đó các nước thành viên sẽ quyết định chính sách đối ngoại, trong khi bà Ashton và EEAS chủ yếu đóng vai trò thực hiện.

Về phần mình, Ngoại trưởng Tây Ban Nha Miguel Angel Moratinos cũng đề cao vai trò của các nước thành viên. Ông Moratinos lấy ví dụ rằng trong quan hệ với chính quyền Cuba, hoạt động ngoại giao song phương rõ ràng là tỏ ra hiệu quả hơn hành động ngoại giao ở cấp EU.

Một số nước nhỏ, đặc biệt là các nước Đông Âu, cũng lo ngại số lượng đông đảo của các nhà ngoại giao nước lớn như Anh, Pháp, Đức bên trong cơ quan này, khiến cho vai trò của các nước nhỏ của EU bị giảm thiểu.

Có thể nói, công việc của bà Catherine Ashton cả trước mắt lẫn lâu dài sẽ không hề đơn giản. Người đứng đầu cơ quan ngoại giao mới của châu Âu sẽ phải tìm cách vận hành một cách trơn tru cơ quan này và thực sự làm cho nền ngoại giao của Liên minh châu Âu trở nên nổi bật trên trường quốc tế, tương xứng với vị trí, vai trò và cả số tiền khổng lồ mà EU bỏ ra trên thế giới./.