EU khó khăn với "bài toán" cân bằng khủng hoảng nợ và tăng trưởng

•  EU tìm đường tự cứu mình

Hôm nay 30/01, tại trụ sở Hội đồng Châu Âu tại Bruxelles, Bỉ diễn ra Hội nghị thượng đỉnh không chính thức của Liên minh Châu Âu (EU).

Không muốn bị liệt kê trong chuỗi những « Hội nghị thượng đỉnh lần cuối » cho vấn đề nợ công nữa, Châu Âu quyết định lựa chọn chủ đề mới là thúc đẩy tăng trưởng  và việc làm. Tuy nhiên, trong lúc vấn đề nợ công còn ngổn ngang, thì dù muốn dù không, những câu chuyện năm mới vẫn sẽ phải trở lại những chủ đề cũ mà thôi.

Như để tạo luồng sinh khí mới cho hoạt động của Liên minh Châu Âu trong năm mới, khối này đã quyết định lựa chọn vấn đề thúc đẩy việc làm và tăng trưởng là ưu tiên lớn nhất tại Hội nghị thượng đỉnh không chính thức đầu tiên của năm. Cụ thể, các nhà lãnh đạo Châu Âu cam kết sẽ tập trung vào các vấn đề thất nghiệp trong giới trẻ (tại Tây Ban Nha, tỷ lệ thất nghiệp lên tới 45 phần trăm trong số lao động trẻ) ; vấn đề thị trường thống nhất và các doanh nghiệp nhỏ và vừa – vốn đang bị đe dọa bởi khủng hoảng. Thúc đẩy việc làm và tăng trưởng là vấn đề đã được các chuyên gia phân tích kinh tế tại Châu Âu hối thúc chính phủ từ lâu, bởi chỉ riêng các chính sách thắt lưng buộc bụng không thể giúp giải quyết vấn đề, nếu không nói là có thể gây nhiều phiền toái cho Châu Âu hơn. Tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt, kinh tế đình trệ và nỗi bất bình trong nhân dân ngày càng tăng khiến các nước trong khu vực sử dụng đồng euro lại gần hơn nguy cơ suy thoái và các thể chế tài chính thế giới đều khẳng định nguy cơ này là khó tránh khỏi trong năm nay.

Mặc dù vậy, « tăng trưởng và việc làm » chưa hẳn đã là nội dung được chú ý và thảo luận nhiều nhất. Những câu chuyện muôn thuở chưa tháo gỡ được vẫn nằm trong chương trình nghị sự của các nhà lãnh đạo Châu Âu từ vấn đề tăng ngân sách và cơ cấu vận hành của Cơ chế ổn định tài chính, khủng hoảng nợ của Hy Lạp, quy định vàng về ngân sách … cho tới tình hình chính trị tại Iran, Syria hay tiến trình hòa bình Trung Đông.

Chủ tịch Nghị viện Châu Âu Martin Schulz (bên phải) có cuộc họp báo đầu buổi hội nghị thượng đỉnh cho biết những đề xuất của Nghị viện Châu Âu tại hội nghị là thiết lập thuế đánh vào các giao dịch tài chính, trái phiếu chung Châu Âu, tạo lập một cơ quan đánh giá mức tín nhiệm riêng của Châu Âu và một sáng kiến tăng trưởng chung cho Châu Âu.

Cuộc tụ họp của nguyên thủ 27 nước thành viên Liên minh Châu Âu chỉ diễn ra trong một buổi chiều cho tới tối muộn. Hơn nữa, theo quy định chưa được cải tiến của Hiệp ước chung châu Âu thì mọi quyết định đều chỉ được thông qua khi có đủ  sự nhất trí của toàn bộ các nước thành viên. Do đó, khó có khả năng đạt được một bước đột phá nào đó, chủ yếu là đạt được nhất trí ở tầm nguyên thủ và lãnh đạo chính phủ về những quyết định mà các nước thành viên EU đã thống nhất trong các hội nghị bộ trưởng ngoại giao hay bộ trưởng tài chính diễn ra khoảng một tuần trước cuộc gặp thượng đỉnh lần này.

Về cơ chế ổn định Châu Âu, hội nghị thượng đỉnh không chính thức lần này dự kiến sẽ thông qua thỏa thuận thiết lập Cơ chế ổn định Châu Âu mà các nước thành viên đã đạt được tại cuộc họp liên chính phủ ngày 23/1. Điều đáng chú ý là Châu Âu dự định đưa cơ chế này thay thế cho Quỹ ổn định tài chính khẩn cấp ngay từ mùa hè năm nay, tức là sớm hơn so với kế hoạch trước đó là tháng 6/2013. Vì vậy, hội nghị lần này phải sớm cụ thể hóa các điều khoản về ngân sách, cách thức vận hành của cơ chế ổn định để các nước thông qua và chính thức đặt bút ký hiệp ước vào tháng 2 tới.

Một nội dung quan trọng được đề cập tại hội nghị lần này là thương lượng về dự thảo một hiệp ước liên chính phủ mới đảm bảo ổn định tài khóa trong khu vực sử dụng đồng euro. Đây chính là vấn đề « nguyên tắc vàng » đã được Pháp và Đức đề xuất. Các nước Châu Âu lên kế hoạch ký kết được hiệp ước này vào tháng 3 tới và đưa vào sửa đổi Hiệp ước chung Châu Âu càng sớm các tốt.

Các nhà lãnh đạo EU chụp ảnh chung trước khi khai mạc hội nghị

Bộ ba lãnh đạo được chú ý nhất: Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy- Thủ tướng Đức Angela Merkel-Thủ tướng Italia Mario Monti (ảnh: AFP)

Ngoài ra, mặc dù hội nghị tuyên bố sẽ không đề cập đến câu chuyện Hy Lạp, song các nhà quan sát vẫn cho đây là chủ đề khó tránh khỏi bởi cội nguồn tất cả xuất phát từ đây và hiện Châu Âu và chính phủ Hy Lạp đang cố gắng lôi kéo khu vực tư nhân tham gia vào việc cứu trợ quốc gia này. Báo chí nhiều nước thậm chí còn dự báo rằng cuộc thảo luận về tình hình Hy Lạp có thể làm chệch hướng hội nghị thượng đỉnh lần này. Thêm vào đó, những câu chuyện chính trị nóng bỏng như tình hình tại Iran, Syrie hay tiến trình hòa bình Trung Đông… dự kiến vẫn sẽ nằm trong nội dung thảo luận của các nhà lãnh đạo châu Âu.

Trong một diễn biến khác có liên quan, hội nghị thượng đỉnh không chính thức đầu năm của EU diễn ra đúng ngày tổng đình công trên toàn quốc tại vương quốc Bỉ. Đình công ảnh hưởng nghiêm trọng đến hàng không khiến cho lần đầu tiên trong lịch sử, chuyên cơ của nguyên thủ và người đứng đầu chính phủ các nước thành viên không thể hạ cánh ở sân bay quốc tế tại thủ đô Bruxelles mà phải đỗ tại một sân bay quân sự cách Bruxelles 100 km.

PV VOV tại Trung tâm báo chí của Hội đồng Châu Âu

Lần tụ họp đầu tiên các nguyên thủ và nhà lãnh đạo EU được đặt nhiều kỳ vọng có thể tạo được điều gì đó «mới mẻ» trong một thực tế cũ kỹ và u ám của khu vực. Châu Âu mong muốn và cần phải đạt được điều gì đó. Nhưng ai cũng hiểu rằng rất khó khăn./.