EU – Nga nối lại đàm phán Hiệp định hợp tác và đối tác mới

Bất chấp sự phản đối của Litva, ngoại trưởng 26 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí khởi động lại các cuộc đàm phán với Nga về "Hiệp định hợp tác và đối tác mới” vốn bị trì hoãn sau khi xảy ra cuộc xung đột Nga – Grudia hồi tháng 8 vừa qua. Quyết định này một lần nữa cho thấy EU khó có thể bước  ra khỏi sự phụ thuộc vào Nga, nhất là trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính tín dụng đang đặt ra yêu cầu cấp thiết cần phải có sự liên kết giữa các nền kinh tế lớn. Đây cũng được cho là nội dung chính của Hội nghị cấp cao EU –Nga sẽ diễn ra tại Pháp vào ngày 14/11.

Không phải không có những ý kiến phản đối trong nội bộ EU tại cuộc họp ngoại trưởng lần này. Ba Lan và Litva cho rằng Nga đã không tuân thủ các thoả thuận hoà bình với Grudia do Pháp làm trung gian. Hai nước này đưa ra dẫn chứng về việc binh sỹ Nga tại khu vực ly khai Nam Ossetia nhiều hơn so với trước khi cuộc chiến nổ ra tại đây. Cả Anh và Thuỵ Điển, vốn nằm trong số những nước có quan điểm lên án Nga kịch liệt nhất trong EU cũng đồng ý rằng Nga vẫn chưa hoàn toàn tuân thủ các thoả thuận đình chiến. Tuy nhiên, hai quốc gia này đều khẳng định đàm phán là cách thiết thực trong việc theo đuổi lợi ích của EU trong nhiều vấn đề quan trọng như năng lượng, biến đổi khí hậu và thương mại. Mặc dù vậy, đây là lần đầu tiên, trong EU có sự nhất trí cao trong vấn đề tăng cường hợp tác với Nga kể từ sau cuộc xung đột Nga – Grudia hồi tháng 8. Uỷ viên đối ngoại của EU nêu rõ, quyết định nối lại đàm phán với Nga cũng là quan điểm của Uỷ ban Châu Âu (EC). Theo quyết định của EU, các cuộc đàm phán giữa EU và Nga sẽ được nối lại vào cuối tháng này hoặc đầu tháng tới.

 Hiệp định hợp tác và đối tác mới giữa EU và Nga sẽ bao gồm các vấn đề về quan hệ chính trị, kinh tế và thương mại.  Phía EU cũng muốn đưa vấn đề an ninh và năng lượng vào hiệp định này. Quan hệ Nga-EU về an ninh liên quan quan hệ giữa Nga và NATO. Đặc biệt, trong bối cảnh một kế hoạch hệ thống tên lửa tầm ngắn của Nga có khả năng được đặt tại Kaleningrat đang khiến NATO đứng ngồi không yên. Trong khi đó Nga cũng đang ra sức phản đối kế hoạch mở rộng các thành viên của NATO về phía Đông, đe doạ đến an ninh của Nga. Thủ tướng Đức Angela Merkel mặc dù ủng hộ Ucraina và Grudia sớm gia nhập NATO song không thể bỏ qua Nga khi trở thành một thành viên của EU ủng hộ mạnh mẽ nhất quyết định nối lại quan hệ hợp tác EU – Nga.

Quyết định ngừng đàm phán với Nga về Hiệp định quan hệ hợp tác và đối tác mới được đưa ra trong cuộc họp thượng đỉnh của EU hồi đầu tháng 9.  Nhưng ai cũng hiểu rằng mối quan hệ Nga – EU sẽ không thể dễ dàng bị cắt đứt như vậy. Đơn giản là vì Nga và EU là những đối tác thương mại và năng lượng. Doanh số của Liên minh Châu Âu trong việc trao đổi thương mại với Nga vượt quá 50%. Năng lượng của Nga cung cấp của EU chiếm 1/3 số dầu mỏ và 40% lượng khí đốt. Cũng chính sự phụ thuộc quá lớn này mà trong suốt thời gian qua, EU nhận ra rằng không thể có chuyện buộc Moscow phải thay đổi thông qua sự cô lập hơn nữa, như loại Nga khỏi G8, ngừng các cuộc thương lượng về việc Nga gia nhập WTO và Tổ chức hợp tác phát triển kinh tế OECD, hoặc làm cho các nhà kinh doanh Nga gặp khó khăn hơn trong việc xin thị thực hoặc đầu tư ra nước ngoài. Ngược lại, cần đưa Nga vào thị trường toàn cầu và các thể chế quốc tế hơn nữa, bởi vì cô lập Nga sẽ làm giảm các đòn bẩy do toàn cầu hoá tạo ra. Thêm vào đó, sự sụt giảm của các nền kinh tế lớn ở Châu Âu như Anh, Pháp, Italy cũng như những tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ đã khiến EU phải suy xét “cẩn trọng” hơn. Liệu tiếp tục ngừng đàm phán với Nga hay đưa ra những biện pháp trừng phạt kinh tế với nước này có giúp EU vực dậy các nền kinh tế hay chỉ khiến cho cuộc khủng hoảng trở nên trầm trọng hơn. Bản thân các nước lớn của EU đã không ít lần có cùng quan điểm với Nga trong việc chống lạo những ảnh hưởng của Mỹ ở Châu Âu cũng như thế giới. Chính vì vậy, cô lập và trừng phạt Nga cũng có nghĩa là EU có thể đặt dấu chấm hết cho các lợi ích kinh tế và chính trị được hưởng từ Nga./.