Ghi nhớ quá khứ để củng cố tương lai

Có một địa chỉ tại Jerusalem, Israel mỗi năm thu hút hơn một triệu du khách trên khắp thế giới đến thăm quan, đó là Bảo tàng về tội ác tàn sát người Do Thái Yad Vashem - nơi lưu trữ đầy đủ nhất trên thế giới những tư liệu, hiện vật về một thời kỳ đau đớn trong lịch sử của người Do Thái nói riêng, của thế giới nó chung, khi phát xít Đức phát động chiến dịch tàn sát người Do thái tại Châu Âu.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những ký ức khủng khiếp về thời kỳ ấy khiến không một người Do Thái nào muốn nhắc lại. Nhưng ghi nhớ quá khứ để củng cố tương lai, cần phải hiểu về lịch sử để không cho phép một tội ác tương tự lặp lại một lần nữa, để thế giới thực sự là hòa bình và hợp tác.

Bảo tàng về tội ác tàn sát người Do Thái Yad Vashem nằm trên một ngọn đồi ở Jerusalem rộng 4.000 m², được xây dựng hiện đại với cấu trúc khá đặc biệt. 10 phòng trưng bày trong bảo tàng được sắp xếp theo kiểu zích zắc và thông nhau qua các căn phòng tối là một giếng trời sáng, và cuối cùng dẫn đến một khu vực rực rỡ ánh sáng trông ra thung lũng Jerusalem tuyệt đẹp.

Cấu trúc này thể hiện ý tưởng của các kiến trúc sư muốn nói rằng: Dân tộc Do Thái đã phải trải qua thời kỳ đen tối để bước tới một tương lai ngập tràn ánh sáng và hy vọng.

Khác với những bảo tàng thông thường, Yad Vashem giống như một trung tâm thông tin đa chiều, được xây dựng bằng những hiện vật cá nhân của những người sống sót và của nhiều bảo tàng của người Do Thái trên toàn thế giới.

Phòng Tên – nơi lưu trữ tên tuổi, lai lịch của những người đã chết (Ảnh: Reuter)

Tôi bước vào một gian phòng trưng bày những đồ dùng của các nạn nhân, những đôi giày trẻ em cũ mòn, đẫm máu, những chiếc cặp tóc phụ nữ... Trong những chiếc vali sắp xếp lộn xộn được người Do Thái chuẩn bị vội vàng khi bị đẩy vào các trại tập trung, ngoài các vật dụng hàng ngày như lược, bàn chải đánh răng…, bao giờ cũng có vài tấm ảnh của bạn bè, người thân trong gia đình để nhớ về nhau khi ly tán.

Đặc biệt, trong bảo tàng có khoảng 100 màn hình ti vi chiếu liên tục những thước phim tư liệu, và các đoạn băng trong đó, một số nạn nhân còn sống sót kể lại những gì họ đã chứng kiến. Những ký ức cá nhân ấy đã khiến rất nhiều khách thăm quan không cầm được nước mắt. Lịch sử được tái hiện rõ nét qua từng mảnh đời rất thực, không hư cấu, không sách vở.

Không ai không cảm thấy trái tim nhói đau khi bước vào căn phòng cuối cùng, được gọi là Phòng Tên – nơi lưu trữ tên tuổi, lai lịch của những người đã chết. Căn phòng cao và sâu hun hút hình nón tượng trưng cho bầu trời, trên đó là ảnh, tên tuổi và một số thông tin của khoảng 600 nạn nhân đại diện cho 6 triệu nạn nhân của thời kỳ phát xít Đức.

Xung quanh phòng là hệ thống các kệ xếp đầy những tập tư liệu lưu trữ đầy đủ thông tin của khoảng 3 triệu nạn nhân, được sắp xếp theo vần chữ cái để dễ tra cứu. Nhiều ô còn bỏ trống để tiếp tục thu thập thông tin đầy đủ về các nạn nhân còn chưa rõ tung tích. Hệ thống máy tính hiện đại trong căn phòng cho phép những người thân, người quen biết của các nạn nhân có thể tới để điền thêm thông tin vào trang dữ liệu của từng nạn nhân.

Bên cạnh tòa nhà lớn là một gian phòng nhỏ dành để tưởng niệm những em nhỏ chết trong chiến tranh. Trong bầu không khí tĩnh mịch, ảm đạm như trong những nấm mồ, vang lên giọng đọc đều đều tên tuổi, ngày sinh, ngày mất, nơi chết, nguyên nhân chết của các em…

Ngoài ra trong khuôn viên bảo tàng, cũng có khu trồng 2.000 cây tượng trưng cho 2.000 người không phải Do Thái đã hy sinh mạng sống của mình để bảo vệ những người láng giềng gốc Do Thái.

Tác giả trong khuôn viên bảo tàng Yad Vashem

Giáo sư Robert Rozett, Giám đốc phụ trách phần thư viện của Bảo tàng khẳng định mục đích của Bảo tàng Yad Vashem là nhắc nhở mọi người ghi nhớ quá khứ để hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn. “Tôi cho rằng ghi nhớ quá khứ là rất quan trọng, bởi ai trong chúng ta cũng lớn lên, trưởng thành từ những bài học quá khứ. Những bài học đau đớn sẽ giúp chúng ta nỗ lực để không lặp lại những sai lầm. Thời kỳ diệt chủng người Do Thái là một thời kỳ cực kỳ đau thương đối với người Do thái và cả lịch sử thế giới, về một thời kỳ từng tồn tại tư tưởng phát xít muốn thủ tiêu cả một dân tộc – dân tộc Do Thái”, Giáo sư Rozett nhấn mạnh, “Hiểu về một giai đoạn u tối trong lịch sử thế giới cũng sẽ giúp mọi người hiểu được giá trị của hòa bình, trở nên thân thiện và hợp tác với nhau hơn”.

Với mục đích đó, đây cũng là nơi thúc đẩy sự hàn gắn giữa Israel với Đức và các nước Châu Âu mà trong quá khứ từng thực hiện chính sách tìm và diệt người Do Thái. Bà Irma Zalansky- hướng dẫn viên du lịch tại bảo tàng Yad Vashem cho biết, bà đã từng hướng dẫn nhiều người Đức thăm quan bảo tàng. Ban đầu, họ cảm thấy rất lo lắng vì nghĩ rằng họ không được chào đón ở Israel và đặc biệt là ở đây. Nhưng cuối cùng họ đã nhận được vòng tay hữu nghị bè bạn.

“Quá khứ dù vô cùng đau đớn nhưng chúng ta nhìn lại để cùng phấn đấu vì một thế giới hòa bình hơn. Những người bạn Đức tới đây đã hiểu thêm và cảm thông trước nỗi đau mà người Do Thái đã phải chịu đựng”, bà Zalansky chia sẻ./.