Giá lạnh châu Âu và nỗi lo năng lượng

• Chùm ảnh: Châu Âu như chiếc tủ lạnh khổng lồ 

• Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh tăng cường trừng phạt Iran

Căng thẳng với Iran hay sự phập phù vài ngày qua trong việc bơm khí đốt từ Nga sang châu Âu dù chưa ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung năng lượng mùa Đông này, nhưng nhiều người dân không tránh khỏi rùng mình lo lắng về kịch bản một cuộc chiến năng lượng lặp lại.

Một góc thành phố Siena, miền Trung Italy ngập trong tuyết (Ảnh: AP)

Trước hết phải nói rằng, việc EU ra lệnh cấm các hợp đồng dầu mỏ giữa Iran với các nước thành viên EU hoàn toàn không xuất phát từ nguyên nhân năng lượng hay kinh tế mà là một động thái chính trị. Bằng lệnh cấm này, EU muốn phong tỏa nguồn thu chính của Iran và qua đó làm chậm lại chương trình hạt nhân gây tranh cãi của nước này. Chính vì yếu tố chính trị đó nên bản thân lệnh cấm này của EU cũng đã gây ra không ít mâu thuẫn trong nội bộ các nước thành viên.

Những nước như Italy, Tây Ban Nha, Hy Lạp vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu dầu từ Iran đã lên tiếng phản đối bởi lệnh cấm này buộc họ phải nhanh chóng đi tìm nguồn cung khác trong thời gian rất ngắn, giữa lúc nhu cầu tiêu dùng khí đốt lại tăng cao trong mùa Đông. Vì vậy, EU cũng phải mở ra một lối thoát cho chính mình, tức là lệnh cấm này sẽ chỉ có hiệu lực từ 1/7/2012, tức khi châu Âu đã bước vào mùa Hè.

Về mặt kinh tế, lượng dầu xuất khẩu sang EU chiếm 20% tổng sản lượng xuất khẩu của Iran nhưng 600.000 thùng dầu mà các nước EU nhập từ Iran mỗi ngày chỉ chiếm 4-5% tổng sản lượng nhập khẩu của EU nên về cơ bản, lệnh cấm vận khí đốt từ Iran sẽ chưa trực tiếp ảnh hưởng đến châu Âu trong mùa Đông này. Tất nhiên, tác động sẽ đến trong một vài tháng tới khi giá nhiên liệu ở châu Âu, nhất là ở Pháp, được dự báo sẽ tăng do sự thay đổi nguồn cung một cách khá đột ngột trong thời điểm kinh tế châu Âu đang gặp khó khăn.

Câu chuyện giữa EU và Nga hiện tại đáng bàn hơn. Nga hiện là nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho châu Âu nhưng cách đây 1 ngày, người phát ngôn của Ủy ban Năng lượng EU Marlene Holzner cho biết, có 9 nước EU đã bị phía Nga cắt giảm lượng cung khí đốt là Đức, Ba Lan, Slovakia, Áo, Hungaria, Bulgaria, Rumania, Hy Lạp và Italy. Trong đó, Áo bị cắt giảm nặng nhất là 30%, tiếp đến là Italy bị cắt giảm 28%. Phía EU khẳng định, tình hình ở các nước bị cắt giảm dù chưa nguy cấp nhưng cũng đã rất khó khăn.

Cơ sở điện lực của Pháp được đặt trong tình trạng báo động

Tranh cãi nổ ra hiện nay là liệu đây chỉ là một sự cắt giảm tạm thời vì những lí do kỹ thuật hay là ý định lâu dài của Nga bởi nước này cũng đang phải hứng chịu những đợt lạnh kỷ lục nên cũng cần dự trữ khí đốt phòng trường hợp xấu nhất trong nước.

Đại diện của Tập đoàn khí đốt lớn nhất Nga là Gazprom ngày 6/2 khẳng định “sự cắt giảm chỉ là tạm thời trong 1-2 ngày cuối tuần và đã trở lại mức bình thường” nhưng cũng thông báo là phía Nga sẽ không thể tăng thêm sản lượng cung cấp khí đốt nếu châu Âu yêu cầu.

Thủ tướng Nga Vladimir Putin vừa ra mệnh lệnh cho Gazprom là “chỉ đáp ứng các yêu cầu của EU một khi nhu cầu của người dân Nga được đảm bảo”. Đó là những dấu hiệu có thể khiến một vài nước châu Âu e ngại bởi tất cả vẫn chưa quên câu chuyện tranh cãi về giá khí đốt giữa Nga và Ukraine vài năm trước giữa mùa Đông khi phía Nga đòi tăng giá khí đốt thì mới tiếp tục cung cấp cho Ukraine.

Tất nhiên không phải nước EU nào cũng phụ thuộc quá nhiều vào khí đốt từ Nga, chẳng hạn như Pháp, lượng khí đốt mà Pháp nhập từ Nga chỉ chiếm 14% và Nga chỉ là nhà cung cấp khí đốt lớn thứ 2 cho Pháp, sau Na Uy. Phân tích tình hình hiện nay chưa gây nguy hiểm ngay mùa đông này nhưng có thể nói là về lâu dài thì câu chuyện năng lượng và những chiến lược năng lượng sẽ tiếp tục là chủ đề quan trọng hàng đầu với EU./.