Hiệp định START mới còn nhiều chông gai

Sự kiện này sẽ mở ra một bước ngoặt mới trong những nỗ lực nhằm "cài đặt lại" quan hệ giữa hai cựu thù thời Chiến tranh Lạnh, đồng thời hé mở hy vọng về tương lai "một thế giới không vũ khí hạt nhân". Tuy nhiên, theo giới chuyên gia bình luận,  Hiệp định này vẫn còn nhiều trắc trở.

Ngay sau khi đến Praha, Tổng thống Medvedev tuyên bố, Hiệp ước mới về hạn chế vũ khí tiến công chiến lược mà Nga và Mỹ ký để thay thế Hiệp ước cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giai đoạn một (START-I) là một sự kiện trọng đại quyết định tiến trình giải trừ vũ khí, tiến trình hợp tác và tiến trình không phổ biến vũ khí giết người hàng loạt trên thế giới trong nhiều năm tới.

Tổng thống Nga nhấn mạnh sự kiện này rất quan trọng đối với châu Âu cũng như toàn thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Obama và Tổng thống Medvedev ký thoả thuận cắt giảm vũ khí hạt nhân năm 2009

Tuyên bố của Tổng thống Medvedev khiến thế giới lạc quan hơn về tương lai của thế giới. Vì theo Hiệp ước START mới, Nga và Mỹ sẽ cắt giảm khoảng 1/3 số đầu đạn hạt nhân trong vòng 10 năm, có thể gia hạn thêm 5 năm.

Số lượng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo được phóng đi từ tàu ngầm (SLBM) và máy bay ném bom hạng nặng có khả năng mang đầu đạn hạt nhân cũng sẽ giảm xuống còn 700. Đây được xem là biểu hiện mẫu mực để các nước có vũ khí hạt nhân khác noi theo.

Có thể khẳng định rằng, việc START mới được ký kết là phù hợp với lợi ích quốc gia của cả Nga và Mỹ, giúp cải thiện sự tin tưởng lẫn nhau giữa hai siêu cường.

Đối với Nga, đây là cơ hội để Nga gia tăng ảnh hưởng và giành lại thế cân bằng với Mỹ trên trường quốc tế. Đối với Mỹ, lợi ích mà START mới mang lại là sự cải thiện quan hệ với Nga sau thời gian dài băng giá. Hiệp ước chứng tỏ Nga sẵn sàng hợp tác với Mỹ theo một khuôn khổ tích cực hơn so với chính quyền của cựu Tổng thống Mỹ G.Bush.

Nhà phân tích Daryl Kimbal, Giám đốc Hiệp hội Kiểm soát vũ khí (The Arms Control Association) của Mỹ nhận xét: Hiệp ước mới đạt được đối với cả Nga và Mỹ là sự thành công về mặt ngoại giao. Nó khiến cả hai nước xác định việc trở lại quỹ đạo cắt giảm vũ khí chiến lược.

Theo ông Daryl Kimbal, mặc dù Hiệp ước mới phù hợp với lợi ích quốc gia của Nga, Mỹ và có lợi cho Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân của Liên Hợp Quốc, nhưng hai bên Nga và Mỹ không nên chỉ dừng lại ở Hiệp ước mới mà nên tiếp tục thảo luận về những vẫn đề có thể phát sinh ngay cả sau khi Hiệp ước mới được ký kết.”

Lịch sử cho thấy START 2 từng thất bại do những thay đổi trên chính trường và cả chính sách của Mỹ và Nga. Do vậy, không ai có thể chắc rằng Hiệp ước START mới không lâm vào vết xe đổ của START 2./.