Israel đang đánh mất tình bằng hữu duy nhất ở Trung Đông?

Ngày 12/10, Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành cuộc tập trận không quân mà không có sự tham gia của Israel như kế hoạch ban đầu. Nguyên nhân chính là Thổ Nhĩ Kỳ đã rút lại lời mời đối với lực lượng không quân Israel để phản đối cuộc tấn công của nước này vào dải Gaza vào mùa đông năm ngoái. Liệu đây có phải là động thái cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ đang thay đổi chính sách đối với Israel?

Thổ Nhĩ Kỳ từng lên kế hoạch tiến hành một cuộc tập trận không quân quốc tế với Israel, Mỹ và Italy bắt đầu từ ngày 12 - 23/10. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ đã thay đổi kế hoạch, tuyên bố huỷ cuộc tập trận quốc tế thành cuộc tập trận của riêng lực lượng không quân nước này. Sẽ không có gì phải nói nhiều nếu Israel không phải là một bên tham gia cuộc tập trận. Bởi tuy tuyên bố yếu tố kỹ thuật chứ không phải là chính trị là lý do thay đổi kế hoạch tập trận nhưng dư luận và cả chính bản thân các nhà chính trị của Thổ Nhĩ Kỳ cũng đều không thấy như vậy. Mà thực chất, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự thay đổi này là để phản đối cuộc tấn công của Israel vào dải Gada vào cuối năm ngoái làm khoảng 1.400 người Palestine thiệt mạng.

Gần đây, khi một Uỷ ban của LHQ công bố báo cáo kết quả điều tra về cuộc tấn công này, tội ác của Israel đã lộ rõ. Cộng đồng quốc tế và đặc biệt là các nước vùng Vịnh đang lên án mạnh mẽ hành động của Israel. Bản thân Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã chỉ trích gay gắt khi cuộc chiến ở dải Gaza nổ ra. Chính vì thế, chẳng có gì là khó hiểu khi bằng chứng phạm tội của Israel được chỉ ra thì Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục thể hiện sự phản đối đối với Israel. Thêm vào đó, trong bối cảnh các nước vùng Vịnh đang yêu cầu LHQ có những hành động trừng trị thích đáng đối với Israel thì Thổ Nhĩ Kỳ-quốc gia Trung Đông duy nhất có quan hệ ngoại giao với Israel không thể tiến hành tập trận chung với nước này.

Từ những năm 1990, sau khi ký các thoả thuận quân sự, quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Israel bắt đầu phát triển mạnh mẽ. Thổ Nhĩ Kỳ đã ký kết nhiều hợp đồng mua bán thiết bị quân sự của Israel. Thổ Nhĩ Kỳ cũng muốn thông qua Israel thuyết phục Mỹ ủng hộ nước này khi giải quyết những vấn đề liên quan đến cuộc thảm sát người Armenia trong chiến tranh thế giới lần thứ I. Không chỉ có vậy, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã mời Israel tham gia các cuộc tập trận chung. Và trong suốt thời gian qua, cuộc tập chung này được coi là biểu tượng của mối quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước. Song, thời gian gần đây, quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Israel đang có dấu hiệu rạn nứt. Không phải là do đến lúc này Thổ Nhĩ Kỳ mới nhận thấy mưu đồ bành trướng của Israel, hay mới thấy được sự ngoan cố của chính quyền nước này mà là ở đây là sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Thổ Nhĩ Kỳ. Nhằm củng cố vị thế trong khu vực và đảm bảo cho sự ổn định của đất nước, Thổ Nhĩ Kỳ thực thi chính sách “không có vấn đề với bất kỳ quốc gia láng giềng nào”. Trong khi đó, Syria, quốc gia vừa là láng giềng vừa là nước có nhiều ảnh hưởng trong khu vực lại mâu thuẫn gay gắt với Israel. Vì thế để cân bằng quan hệ với Syria và củng cố niềm tin đối với nước này cũng như các quốc gia trong khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ buộc phải giảm bớt mức độ quan hệ với Israel.

Vậy như thế có phải là Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng hy sinh mối quan hệ với Israel để đổi lấy uy tín trong khu vực? Có lẽ là Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không quay lưng lại với Israel để trở thành “đối thủ” của nước này. Tuy nhiên, có thể thấy rằng mối quan hệ giữa hai nước sẽ suy giảm so với thời kỳ trước đây. Bởi rõ ràng là vào thời điểm hiện nay Thổ Nhĩ Kỳ không còn cần Israel như trước nữa. Sau nhiều năm quan hệ thân thiết với Israel, Thổ Nhĩ Kỳ đã thu về nhiều lợi ích, đặc biệt là tiềm lực quốc phòng đã được nâng lên một cách đáng kể. Vấn đề cuộc thảm sát người Armenia trong chiến tranh thế giới thứ I cũng không còn gay cấn như trước khi mà 2 nước vừa thiết lập quan hệ ngoại giao sau hơn một thập kỷ lạnh giá. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lại đang có tham vọng mở rộng ảnh hưởng ra toàn khu vực. Vì thế có thể thấy, thời gian tới, tình bằng hữu giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Israel sẽ không còn vững chắc như trước nữa./.