Khối SNG 20 năm nhìn lại

• SNG vẫn là ưu tiên chính sách đối ngoại của Nga

• SNG nhất trí lập liên minh thương mại

Ngày 20/12, tại thủ đô Moscow, Nga, diễn ra cuộc họp thượng đỉnh kỷ niệm 20 năm thành lập Cộng đồng Các quốc gia Độc lập (SNG).

Sự ra đời của Cộng đồng các quốc gia độc lập SNG cách đây 20 năm là một quyết định hợp lý của các quốc gia thuộc Liên Xô trước đây.

Trong bối cảnh Liên Xô tan rã, 15 nước cộng hòa đều trở thành các quốc gia riêng biệt, việc giải quyết các vấn đề tồn tại giữa các nước hậu Xô Viết, đồng thời tiếp tục phát triển hợp tác giữa các nước láng giềng này trên cơ sở mới đòi hỏi một cơ cấu hợp tác dành cho tất cả các nước thuộc Liên Xô trước đây.

Từ sáng kiến của 3 nước gồm Nga, Belarus và Ukraine, sau đó là sự tham gia của các nước trong không gian hậu Xô Viết, SNG chính thức ra đời ngày 21/12/1991. Sau nhiều biến động, đến nay SNG có 11 thành viên gồm Nga, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Mondova, Tajikistan, Uzebekistan, Turkmenistan và Ukraine; trong đó  Turkmenistan đã ký kết nhưng chưa phê chuẩn Tuyên bố Alma Ata (tuyên ngôn thành lập SNG) nên được coi là thành viên không chính thức và Ukraine, mặc dù là quốc gia sáng lập, nhưng cũng chưa phê chuẩn Tuyên bố này.

Lược đồ Cộng đồng Các quốc gia Độc lập (SNG)

Trải qua nhiều thăng trầm, SNG về mặt nào đó đã đóng vai trò mà các nước thành viên kỳ vọng. Đó là hợp tác hỗ trợ lẫn nhau để giải quyết những khó khăn trong giai đoạn hậu Xô Viết và tạo ra một tiếng nói chung trên trường quốc tế trong bối cảnh phương Tây muốn bành trướng ảnh hưởng của họ ở khu vực Đông Âu sau khi hệ thống Xã hội Chủ nghĩa ở khu vực này tan rã. Không những thế, SNG ngày nay đã phát triển thành một tổ chức hợp tác toàn diện trên nhiều phương diện với những cơ cấu hợp tác cả về kinh tế thương mại, chính trị lẫn quân sự đã ra đời trong khuôn khổ các nước thành viên. Đó là Khu vực mậu dịch tự do SNG (CISFTA), Cộng đồng kinh tế Á - Âu (EAEC), Tổ chức hợp tác Trung Á (OCAC), Không gian kinh tế chung, Tổ chức hiệp ước an ninh tập thể (CSTO).

Với dân số gần 300 triệu người và tổng sản phẩm quốc dân khoảng 1.700 tỷ USD/năm, SNG là một khu vực có rất nhiều tiềm năng để phát triển. Bên cạnh đó, Cộng đồng các quốc gia độc lập đã trở thành một bên không thể thiếu trong việc giải quyết các vấn đề chính trị, quân sự nảy sinh ở khu vực Đông Âu, Trung Á và Tây Á, thậm chí cả trong các vấn đề liên khu vực và toàn cầu.

Tuy nhiên, việc hợp tác trong SNG cũng còn một số vấn đề tồn tại. Trước hết, đó là sự phát triển không đồng đều giữa các nước thành viên dẫn tới hợp tác kinh tế chưa có hiệu quả cao. Cho đến nay, sức mạnh kinh tế trong SNG vẫn chủ yếu dựa vào tiềm năng của Nga. Chính vì thế mà trong SNG buộc phải hình thành nhiều cơ cấu hợp tác về kinh tế ở nhiều cấp độ khác nhau. Những mục tiêu quá đa dạng và những tiềm năng khác biệt khiến SNG chưa thể định ra một mô  hình liên kết phù hợp với các lộ trình cụ thể. Bên cạnh đó, sự không ổn định về chính trị ở một số quốc gia thành viên cũng khiến cho quá trình hợp tác trong SNG gặp trục trặc. Những khó khăn này đang là thách thức đặt ra cho các nhà lãnh đạo SNG trong các cuộc gặp của họ nhân dịp kỷ niệm 20 năm thành lập tổ chức này./.