Lệnh bắt Tổng thống Sudan - một tiền lệ nguy hiểm

>> Hội đồng Bảo an LHQ không đạt được tuyên bố chung về Sudan

Liên tiếp trong các ngày từ 5 - 7/3, tại Sudan, hàng nghìn người biểu tình đã tràn xuống các đường phố ở thủ đô Khartoum để thể hiện sự ủng hộ của họ đối với Tổng thống al-Bashir và Chính phủ Sudan. Họ đã hô vang các khẩu hiệu như “ Khartoum, nổi dậy chống lại sự bất công” và phản đối phán quyết của ICC. Chính phủ Sudan tuyên bố sẽ không hợp tác với ICC. Trợ lý của Tổng thống nước này, ông Mustafa Othman Ismail, nói: “Toà án này chỉ là công cụ cho chính sách tân thuộc địa mà phương Tây dùng để chống lại các nước tự do và độc lập”.

Phản ứng trước lệnh bắt giữ của ICC, Chính phủ Sudan ngày 5/3, đã trục xuất 13 tổ chức cứu trợ nước ngoài. Chính phủ Sudan đã nhiều lần nhắc lại rằng ICC không có quyền xét xử Sudan, vì nước này không phải thành viên của toà án này cũng như không phải nước phê chuẩn Đạo luật Rôm mà theo đó thành lập toà án này. Đồng thời, hai nhóm lực lượng gìn giữ hoà bình quốc tế hiện đóng tại Sudan không có quyền thi hành quyết định của ICC.

Tại cuộc họp của HĐBA LHQ ngày 6/3, những người ủng hộ lệnh bắt giữ Tổng thống Bashir bằng vũ lực của ICC và những người yêu cầu lệnh ân xá cũng không giành được đa số tuyệt đối. Dự kiến sẽ diễn ra một cuộc chiến kéo dài giữa hai nhóm người này.

Trong bối cảnh đó, mặc dù Tổng thống Bashir, với tư cách nguyên thủ quốc gia, được bảo vệ theo Công ước Geneva, song ông sẽ không thể công du ra nước ngoài nếu không có sự đảm bảo của các nước khác. Mặt khác, ông Bashir nhận được sự ủng hộ rộng rãi ở trong nước và lệnh bắt giữ này xem ra sẽ không làm lung lay chính quyền của ông.

Tuy nhiên, các nhà phân tích chính trị cho rằng cũng không thể phớt lờ những tác động tiêu cực của lệnh bắt giữ trên. Một số nhà phân tích bày tỏ lo ngại rằng việc ra lệnh bắt giữ Tổng thống Bashir đặt ra một tiền lệ, có thể sẽ khiến một số nước yếu thế thuộc thế giới thứ ba lo sợ một ngày nào đó họ có thể sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của một số cường quốc phương Tây.

Theo các nhà phân tích, việc đưa ra lệnh bắt giữ Tổng thống Bashir chỉ là một biện pháp được các cường quốc phương Tây áp dụng để chống lại Sudan và tiếp sau đó có thể sẽ có những biện pháp khác. Hiện cũng có những lý do lo ngại rằng các lực lượng chống chính phủ tại khu vực Darfur, được khích lệ bởi việc bắt giữ này, có thể không chỉ cản trở tiến trình hoà bình trên mà còn nắm bắt cơ hội tiến hành các hoạt động phá hoại có vũ trang. Chừng nào lệnh bắt giữ trên không được rút lại và huỷ bỏ nó sẽ hạn chế những nỗ lực của chính quyề al-Bashir nhằm hoà giải và thúc đẩy phát triển.

Ngay sau khi Toà án hình sự quốc tế đưa ra lệnh bắt Tổng thống Sudan Bashir, Tổ chức Hội nghị Hồi giáo đóng trụ sở tại Jedda (Saudi Arabia), ngày 4/3 đã ra tuyên bố bác bỏ và cật lực lên án quyết định của ICC. Cùng ngày, Tổng thư ký Liên đoàn Arập (AL), Amr Moussa, nói rằng liên đoàn này “lo ngại sâu sắc” về quyết định của ICC, và trong một tuyên bố, Chủ tịch Uỷ ban Liên minh châu Phi (AU) Jean Ping nói rằng ông lo ngại sâu sắc “hậu quả sâu rộng của quyết định này, được đưa ra vào thời điểm gay go trong tiến trình thúc đẩy hoà bình lâu dài, sự hoà giải và sự thống trị dân chủ tại Sudan”. Một số nước châu Phi đã công khai đe doạ từ bỏ tư cách thành viên ICC của họ để phản đối quyết định của toà án này trong việc đưa ra lệnh bắt giữ trên.

Tại Việt Nam, người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Dũng cho biết: Việt Nam rất quan ngại trước việc Toà án Hình sự Quốc tế (ICC) ra lệnh bắt Tổng thống Sudan Omar al Bashir và cho rằng quyết định trên sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm, ảnh hưởng tiêu cực đến tiến trình hoà hợp, hoà giải tại Sudan và các nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong việc tìm kiếm một giải pháp hoà bình, toàn diện và bền vững cho vấn đề Dafur./.