Liên minh cánh hữu cầm quyền Czech thất bại nặng nề

Kết quả bầu cử chính thức công bố ngày 19/10 tại Pra-ha xác nhận Đảng Xã hội Dân chủ Czech giành được gần 36% số phiếu ủng hộ của cử tri và Đảng Cộng sản giành 15% số phiếu, trong khi Liên minh cầm quyền cánh hữu gồm Đảng Dân chủ Công dân, Đảng Dân chủ Cơ-đốc và Đảng "Xanh" chỉ nhận được tổng cộng hơn 34% số phiếu ủng hộ.

Điều bất ngờ khi Đảng Xã hội Dân chủ cánh tả giành chiến thắng tại tất cả 13 tỉnh của Czech, chấm dứt sự lãnh đạo của Liên minh cánh hữu trên toàn quốc. Phe cánh tả cũng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử bổ sung 1/3 số ghế tại Thượng viện Czech diễn ra cùng thời điểm, giành được thêm 175 ghế, trong khi Đảng Dân chủ công dân bị mất 111 ghế.

Ngay sau khi giành thắng lợi, Đảng Xã hội Dân chủ Czech đã ra tuyên bố đòi Chính phủ của Thủ tướng Topolanek từ chức. Chủ tịch Đảng Cộng sản Czech Voitex Philip cho biết trong ngày 19/10, hai đảng cánh tả đã bắt đầu đàm phán về thành lập liên minh cầm quyền tại các địa phương Czech. Theo yêu cầu của phe cánh tả, Hạ viện Czech ngày 22/10 sẽ họp biểu quyết về vấn đề tín nhiệm Chính phủ của Thủ tướng Topolanek. Không chỉ từ phe đối lập, các cuộc điều tra sau bầu cử cho thấy có tới 82% người được hỏi cho rằng Chính phủ nên từ chức.

Ngay trong nội bộ Đảng Dân chủ công dân cũng có nhiều ý kiến kêu gọi ông Topolanek từ bỏ cả hai chức vụ Thủ tướng và Chủ tịch Đảng này, do thất bại nặng nề vừa qua. Ngày 19/10, Phó Chủ tịch thứ nhất Đảng Dân chủ Công dân Paven Bem đã kêu gọi ban lãnh đạo Đảng này xem xét khả năng từ chức tại Đại hội Đảng vào tháng 12 tới. Đây là thất bại đầu tiên của Thủ tướng Topolanek kể từ khi ông giữ chức Chủ tịch Đảng Dân chủ Công dân từ năm 2002, nhưng lại là một thất bại quá nặng nề. Tại cuộc bầu cử địa phương trước đó vào năm 2004, Đảng của ông Topolanek đã giành chiến thắng tại 12 trong tổng số 13 tỉnh.

Theo các nhà phân tích, Chính phủ của Thủ tướng Topolanek trong thời gian qua đã làm được khá nhiều điều, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế, với chính sách cắt giảm thuế thu nhập, giữ thâm hụt ngân sách ở mức thấp, tăng tuổi nghỉ hưu và áp dụng những biện pháp khá hiệu quả để chống tình trạng lạm dụng hệ thống bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, việc Chính phủ cánh hữu chấp nhận ký thoả thuận cho phép Mỹ đặt hệ thống phòng thủ tên lửa, cùng với việc tăng chi phí khám, chữa bệnh đã khiến người dân nước này phẫn nộ.

Phản đối việc đặt một phần hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ tại Czech cũng là một cam kết chính đã giúp Đảng Xã hội Dân chủ cánh tả giành được nhiều sự ủng hộ của người dân. Điều này cũng có nghĩa là khi Đảng này lên nắm quyền trong tương lai, thoả thuận Mỹ- CH Cech về hệ thống phòng thủ sẽ khó lòng vượt qua cửa ải Quốc hội Czech. Đây cũng là một thực tế đã được nhìn thấy rõ khi mà ngày càng có nhiều người dân Czech phản đối thoả thuận này. Một cuộc thăm dò dư luận tháng 8/2008 cho thấy 68% người dân Czech phản đối kế hoạch này.

Thắng lợi của phe cánh tả thực sự là một cú sốc lớn làm lung lay Chính phủ Czech trong bối cảnh quốc gia này chuẩn bị tiếp quản chức Chủ tịch luân phiên Uỷ ban Châu Âu. Điều này khiến Czech đứng trước yêu cầu khẩn cấp là phải ổn định chính trị trong thời gian sớm nhất có thể. Tiếp quản vai trò  Chủ tịch từ tay Pháp vào thời điểm hiện nay, điều quan trọng nhất là Czech phải chứng tỏ có đủ khả năng tiếp tục điều phối các nỗ lực nhằm đảm bảo nền kinh tế Châu Âu vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu như Pháp vừa làm rất xuất sắc. Để làm được điều này, Đảng Xã hội Dân chủ Czech đã đề nghị Quốc hội ủng hộ việc thành lập chính phủ mới gồm các nhà chuyên môn giỏi. Đảng này cũng cho rằng nên tiến hành bầu cử Hạ viện trước thời hạn và cuộc bầu cử vào Nghị viện Châu Âu ở Czech cùng một ngày./.