Liệu có thể tái thiết Dải Gaza từ nguồn tài trợ một cách hiệu quả?

>> Kuwait cam kết tài trợ 200 triệu USD để tái thiết Gaza

>> Hội nghị tái thiết Gaza

Con số này cao hơn rất nhiều so với dự kiến trước đó, cho thấy nỗ lực của cộng đồng quốc tế đối với việc tái thiết hệ thống cơ sở hạ tầng và ổn định cuộc sống của người dân Palestine.

Cùng với những điều kiện của các nhà tài trợ, vấn đề đặt ra hiện nay, là sử dụng nguồn tiền viện trợ này thế nào cho hiệu quả, vừa tái thiết được Gaza, nhưng đồng thời gắn kết được các phe phái trên chính trường Palestine, từ đó tạo đòn bẩy tái khởi động tiến trình Hoà bình Trung Đông.

Đây cũng là thách thức lớn nhất đối với Chính phủ mới Palestine, khi lịch sử cho thấy không ít lần các chính phủ đoàn kết dân tộc Palestine tiền nhiệm sụp đổ từ những tranh cãi trong vấn đề này.

4,5 tỷ USD là số tiền viện trợ lớn nhất từ trước tới nay mà các nhà tài trợ quốc tế dành cho Palestine. Cộng với những cam kết trước đây, tổng viện trợ cho việc tái thiết Gaza lên tới 5,2 tỷ USD. Bộ trưởng Kế hoạch Palestine Samir Abdallah khẳng định: "Hội nghị đã thành công tuyệt đối".

Số tiền 4,5 tỷ USD cho thấy quyết tâm và sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế đối với việc ổn định tình hình an ninh và tái thiết Dải Gaza, nhưng điều dư luận quan tâm nhất hiện nay, là số tiền viện trợ này sẽ được quản lý và sử dụng như thế nào. Liệu nó có bị sử dụng sai mục đích, hay “rơi vào túi” của phong trào Hamas cực đoan?

Trong các phát biểu tại hội nghị, các nhà tài trợ đã thẳng thừng yêu cầu số tiền viện trợ trên không được liên quan đến Phong trào kháng chiến Hồi giáo Hamas đang kiểm soát Dải Gaza. Theo đó, lực lượng Fatah của Tổng thống Palestine Abbas quản lý và sử dụng số tiền này. Lý thuyết là vậy, nhưng trên thực tế các nhà phân tích cho rằng, việc “khoán” hoàn toàn nguồn viện trợ cho Fatah hiện nay, chưa hẳn đã là một giải pháp tốt cho chính phủ đoàn kết dân tộc mới của Palestine, bởi lẽ, nó sẽ xới lại hố sâu ngăn cách giữa Fatah và Hamas.

Trên thực tế, phải khó khăn lắm Fatah và Hamas mới thống nhất được các điều kiện để hoà giải. Tuy rằng chưa tiến hành đàm phán phân chia các ghế trong nội các, nhưng chắc chắn vấn đề quản lý tài chính, tái thiết dải Gaza sẽ được cả Fatah và Hamas đặc biệt quan tâm. Một khi Hamas bị “gạt ra rìa”, điều đó sẽ đồng nghĩa với việc sẽ không tồn tại một chính phủ đoàn kết dân tộc thực sự và chắc chắn yếu tố này sẽ tác động xấu tới tương lai của chính phủ mới. Cần phải nhắc lại rằng sự sụp đổ chính phủ đoàn kết dân tộc giữa Fatah và Hamas năm 2006 bắt đầu từ chính nguyên nhân này và từ sự kỳ thị của phương Tây, Mỹ đối với Hamas.

Trong khi đó, phản ứng trước các yêu cầu của các nhà viện trợ phương Tây và Mỹ, Hamas tuyên bố sẽ không chấp nhận bất cứ khoản viện trợ "bị chính trị hóa nào" và kêu gọi cộng đồng quốc tế không can thiệp vào "nội bộ ở Palestine". Vì thế, theo các nhà phân tích, nếu không tế nhị, yếu tố này sẽ đe doạ đến mối quan hệ Fatah-Hamas và tương lai của chính phủ mới.

Một thách thức nữa đặt ra đối với việc tái thiết Gaza chính là rào cản từ Israel. Cho đến nay, Israel vẫn chưa bãi bỏ lệnh phong tỏa Dải Gaza, bất chấp yêu cầu của công luận quốc tế. Hiện tại, vẫn còn khoảng 1,4 triệu người dân Palestine phải chịu cảnh khó khăn, thiếu thốn ở Dải Gaza. Hiện tại, Israel vẫn kiên quyết yêu cầu Hamas phải trả tự do cho binh sĩ Salit của Israel bị phong trào này bắt giữ từ tháng 6/2006, và cam kết một thoả thuận ngừng băn lâu dài với Israel.

Theo cam kết của Thủ tướng Palestine, công cuộc tái thiết Gaza có thể bắt đầu trong vòng sáu tuần tới nếu các cửa khẩu được mở. Tuy nhiên, chưa rõ viện trợ sẽ vào Gaza bằng cách nào trong bối cảnh hiện nay. Các nhà phân tích nhận định rằng các thách thức này sẽ khiến công cuộc tái thiết dải Gaza gặp nhiều khó khăn hơn. Và tất nhiên, hiệu quả của công cuộc tái thiết cũng sẽ bị ảnh hưởng./.