Liệu có thể thành lập Chính phủ đoàn kết dân tộc Palestine?

Trước khi các cuộc đối thoại này diễn ra, chính quyền Palestine của Tổng thống Abbas đã mở cửa cho Phong trào Hamas tham gia chính phủ đoàn kết dân tộc. Chính phủ đoàn kết dân tộc Palestine có thể được thành lập hay không? Trái với dự đoán của nhiều người, các phe phái của Palestine đã đạt được nhiều đồng thuận trong cuộc đối thoại tại Cairo vừa qua. Sự đồng thuận này mở ra một tín hiệu tốt lành cho hoà bình và ổn định ở Palestine, chấm dứt sự chia rẽ nội bộ.

Theo chương trình, ngày 10/3, các phe phái của Palestine bắt đầu cuộc đàm phán hoà giải tiến tới thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc trong đó có thành viên của Phong trào Fatah, Hamas và các phe phái khác. Trước khi bắt đầu đối thoại, các phe phái của Palestine trong đó có hai phong trào chính là Hamas và Fatah đều kêu gọi nỗ lực cho thành công. Các bên đều khẳng định thành công của hoà giải là ưu tiên hàng đầu. Các tù nhân Palestine đang bị giam giữ trong các nhà tù của Israel cũng kêu gọi các phe phái xây dựng bầu không khí tích cực cho cuộc đối thoại này. Thủ tướng Salam Fayyad đã đệ đơn từ chức mở đường cho việc thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc ở Palestine. Tổng thống Abbas cũng đề nghị phong trào Hamas tham gia chính phủ đoàn kết dân tộc…

Như vậy, có thể thấy rất nhiều thuận lợi cho cuộc đối thoại Palestine và tiến trình thành lập chính phủ với sự tham gia của các phe phái. Tuy nhiên, đối thoại xây dựng một chính phủ đoàn kết dân tộc ở Palestine, mà thực chất là phân chia quyền lực, không đơn giản chỉ là lời cam kết. Ba khó khăn trong việc thành lập chính phủ mới ở Palestine đó là: việc phân chia quyền lực, sức ép từ bên ngoài và thời gian. Về thời gian, các phe phái của Palestine có 10 ngày để thoả hiệp thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc. Các bên đều nói rằng nỗ lực cho thành công của đối thoại dù nhận thấy 10 ngày là khó và có thể kéo dài đến hết tháng 3. Tuy vậy thời gian không phải là yếu tố chính trong việc giải quyết các vấn đề ở Palestine hay thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc. Vấn đề mà các bên quan tâm là chia sẻ quyền lực. Hamas và Fatah hay các phe phái khác được bao nhiêu ghế trong chính phủ? Một điều chắc chắn rằng, Chính quyền Palestine của Tổng thống Abbas khó để các thành viên Hamas nắm giữ các vị trí quan trọng trong chính phủ.

Bởi nếu giành được nhiều ghế quan trọng trong chính phủ Phong trào Hamas có thể dần nằm quyền lực ở Palestine và thành viên của Hamas có thể giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội đầu năm tới (2010). Điều này là hoàn toàn thấy được khi Phong trào Hamas được người dân tín nhiệm trong cuộc bỏ phiếu lần trước trong khi Phong trào Fatah của Tổng thống Abbas mất dần uy tín. Đến nay, sau sự ra đi của Chủ tịch Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO), Tổng thống Palestine Arafat, Phong trào Fatah – lực lượng chủ chốt của PLO đã không tìm ra được gương măt nào đủ uy tín để thống nhất người Palestine. Đồng thời sự tín nhiệm Phong trào Hamas của người dân Palestine dường như không giảm. Hamas nắm chính quyền hay được mở rộng ảnh hưởng là điều mà Israel không mong muốn. Bởi Hamas không công nhận nhà nước Israel, thường xuyên bắn rocket từ Dải Gaza vào lãnh thổ Israel. Giống Israel, Mỹ và các nước phương Tây coi Hamas là tổ chức khủng bố và không đối thoại với tổ chức này. Tuy nhiên, Hamas là một thực thể tồn tại và vẫn lớn mạnh bất chấp sự tấn công của Israel. Vì vậy, Tổng thống Abbas buộc phải đề nghị Hamas tham gia chính phủ đoàn kết dân tộc….

Hơn ai hết, ông Abbas nhận thức rõ, không thể loại bỏ Hamas trong quá trình xây dựng nhà nước Palestine hay tiến trình hoà bình Trung Đông. Việc chấp thuận Hamas giúp chính quyền Palestine ổn định tình hình ở Palestine trong đó có khu Bờ Tây và Dải Gaza trước cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội vào đầu năm tới. Ông Abbas cũng hiểu, không ai có thể giải quyết vấn đề nội bộ của người Palestine ngoài chính người dân Palestine và các phe phái của Palesine. Trước cuộc đối thoại Cairo diễn ra, Tổng thống Abbas nói rằng, “không có điều kiện trong việc thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc. Ông chỉ mong muốn thành lập một chính phủ của nhân dân Palestine và được cộng đồng quốc tế công nhận. Chính phủ này phục vụ nhân dân Palestine, tái thiết Gaza và chuẩn bị các công việc cho cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội vào ngày 25/1/2010”. Không ai chắc rằng 10 ngày tới hay hết tháng 3 này cuộc đàm phán hoà giải Palestine thành công và các phe phái của Palestine thống nhất được việc thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc. Nhưng, kể từ khi xảy ra xung đột phe phái ở Palestine giữa năm 2007 thì đây là thời điểm “sáng” ở Palestine. Các phe phái đã ngồi cùng bàn đàm phán, cùng thảo luận về việc xây dựng một chính phủ đoàn kết dân tộc. Đây cũng là tín hiệu đáng mừng của người dân Palestine và thế giới A-rập nói riêng và cộng đồng quốc tế nói chung.  Chính phủ đoàn kết dân tộc Palestine có được thành lập hay không? Không ai dám khẳng định là có hay không. Nhưng một Palestine hết chia rẽ nội bộ, ổn định, hoà bình và phát triển là mong muốn của mọi người./.