Lỗ thủng đầu tiên trong nội các mới của Obama

Thống đốc bang New Mexico ông Bill Richardson vừa xin rút khỏi chức Bộ trưởng Thương mại Mỹ do Tổng thống đắc cử Barack Obama bổ nhiệm. Quyết định này gây ngỡ ngàng cho dư luận, giới phân tích và cho cả chính đội ngũ quan chức của ông Obama trong bối cảnh vị Tổng thống tương lai của nước Mỹ đang ráo riết tìm kiếm sự ủng hộ cho các kế hoạch kích thích kinh tế mà ông đưa ra. Đây là sự cố lớn nhất trong nội các của ông Obama khi chỉ còn hơn 2 tuần nữa sẽ tới ngày nhậm chức chính thức 20/1, khiến việc chuyển giao quyền lực sẽ không thể “nhẹ nhàng và xuôn xẻ”.

Nguyên nhân dẫn tới quyết định rút lui của Thống đốc bang New Mexico Bill Richardson là khá rõ ràng. Đó là do cuộc điều tra về sự liên quan của ông tới việc công ty CDR Financial Products- công ty từng tài trợ cho các chiến dịch chính trị của ông Richardson vừa nhận được một hợp đồng béo bở về cải thiện cơ sở hạ tầng tại bang New Mexico. Đáng nghi ngờ hơn, dự án cải thiện và xây dựng cơ sở hạ tầng này lại là một sáng kiến của ông Richardson. Trong tuyên bố của mình, ông Richardson nhấn mạnh ông không làm gì sai nhưng việc điều tra có thể kéo dài nhiều tháng và sẽ khiến ông có thể không hoàn thành tốt vai trò Bộ trưởng Thương mại mới. Tổng thống đắc cử Obama đã chấp nhận quyết định rút lui của ông Richardson song bày tỏ đáng tiếc trước sự việc này.

Quyết định rút lui của ông Richardson đã gây nhiều bất ngờ, ngay cả trong nội bộ đội ngũ quan chức của chính quyền tương lai. Nhiều người cho rằng bản thân ông Richardson cũng không lường trước được chuyện xảy ra một vụ điều tra như thế này. Việc đề cử ông Richardson vào vị trí Bộ trưởng Thương mại từng được coi là một sự lựa chọn khôn ngoan của Tổng thống đắc cử Obama. Nhân vật này có nhiều kinh nghiệm và uy tín trong cả các vấn đề kinh tế và đối ngoại; từng nắm giữ các vị trí Bộ trưởng Năng lượng, Đại sứ Mỹ tại LHQ dưới thời cựu Tổng thống Bin Clinton, là nhà ngoại giao từng tham gia vào nhiều vấn đề đối ngoại hóc búa của nước Mỹ như vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên,…

Sự ra đi của ông Richardson đặt ra nhiều câu hỏi về đội ngũ sẽ ở lại hơn là cho chính số phận của ông. Trong nhóm tam giác quan chức kinh tế, chức Bộ trưởng Thương mại được xem là đỡ căng thẳng hơn cả, bởi không liên quan nhiều và trực tiếp đến cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ như chức Bộ trưởng Tài chính hay Chủ tịch Ủy ban kinh tế quốc gia. Nhưng rõ ràng chức vụ đó cũng có tầm quan trọng rất lớn, nhất là trong bối cảnh thế giới đang kêu gọi Mỹ tăng cường vai trò trong các cuộc đàm phán thương mại toàn cầu, quan hệ thương mại giữa Mỹ với các đối tác lớn bị ảnh hưởng nặng nề từ cuộc khủng hoảng… Nước Mỹ cũng cần một vị Bộ trưởng Thương mại đủ uy tín và kinh nghiệm để giải quyết tình thế khó xử- làm sao vừa bảo vệ được công ăn việc làm cho người dân Mỹ như ưu tiên hàng đầu nhưng đồng thời phải tránh không để chính quyền mới bị mang tiếng là “bảo hộ mậu dịch”. Sự rút lui của ông Richardson khiến thế chân kiềng các quan chức kinh tế trụ cột rơi vào tình trạng khập khiễng, và có thể sẽ không tìm được nhân vật thế chỗ thực sự phù hợp khi chỉ còn 16 ngày nữa là tới ngày nhậm chức của Tổng thống Obama. Sự cố này là cú giáng đáng kể đối với chính quyền tương lai trong bối cảnh Tổng thống đắc cử Obama vừa đưa ra kế hoạch kích thích kinh tế trị giá hàng trăm tỷ đôla cùng kế hoạch cắt giảm thuế đầy tham vọng. Thêm vào đó, vụ việc trở nên rất nhạy cảm khi liên quan đến chuyện tiền bạc. Trước đó, đã xảy ra vụ thống đốc bang Illinois bị cáo buộc nhận hối lộ khi đề cử thượng nghị sỹ mới của bang này vào vị trí mà ông Obama bỏ lại. Mặc dù ông Obama không dính líu đến cả 2 vụ việc này, song chắc chắn cũng không tránh khỏi bị ảnh hưởng, nhất là khi cử tri Mỹ kỳ vọng nhiều vào các quyết định bổ nhiệm nhân sự của ông. Một ngày trước khi ông Richardson tuyên bố rút lui, chính Tổng thống đắc cử Obama đã nhấn mạnh rằng chính phủ của ông sẽ đảm bảo tính minh bạch trong việc chi tiêu khoản cứu trợ mới để thuyết phục các nghị sỹ đảng Cộng hòa ủng hộ kế hoạch kích thích kinh tế mà ông đưa ra.

Nổi lên trong số các ứng cử viên triển vọng vào chức Bộ trưởng Thương mại Mỹ gồm có Thống đốc bang Kansas Kathleen Sibelius hay chuyên gia về tài chính và luật thương mại Scott Harris; cựu giám đốc truyền thông của tập đoàn Yes Network Leo Hindery- người từng làm cố vấn cấp cao chính sách kinh tế cho ứng cử viên John Edwards, và Chủ tịch tập đoàn Oracle Charles Phillips. Tổng thống đắc cử Obama sẽ phải có sự lựa chọn khó khăn, bởi chưa có gương mặt nào thực sự nổi trội và thời gian thì không còn nhiều khi mà tuần này, Thượng viện Mỹ bắt đầu xem xét các đề cử của ông Obama.

Tích cực xúc tiến bổ nhiệm nhân sự ngay sau khi thắng cử, ông Obama tưởng như đã lập kỷ lục về tốc độ đề cử nội các mới, nay lại phải vất vả tìm kiếm một nhân vật mới cho chức Bộ trưởng Thương mại, để đảm bảo nội các mới ở thế sẵn sàng và chuẩn bị tốt để điều hành đất nước./.