Mỹ dự định trả tiền “mua” Taliban

Tổng thống Mỹ Barak Obama đang xem xét một dự luật quốc phòng thường niên, trong đó có quy định cho phép quân đội Mỹ tại Afghanistan chi tiền “mua chuộc” các thành viên Taliban để thuyết phục họ rời khỏi lực lượng này, chấm dứt các hoạt động khủng bố. Vẫn biết đây là một quy chế phù hợp với chủ trương sử dụng “sức mạnh mềm” trong chống khủng bố của ông Obama. Tuy nhiên, nếu thực hiện không đúng, một chút sơ sẩy sẽ dẫn đến tác động ngược, kiểu “gậy ông đập lưng ông”.

“Muốn bắt cọp thì phải vào hang cọp”! Chuyện dùng tiền mua chuộc những thành viên chống đối trong nội bộ lực lượng nổi dậy, đối lập, xưa nay không hiếm trong quan hệ quốc tế. Trong cuộc chiến chống Taliban, giới phân tích đã nói nhiều đến việc phải xâm nhập vào nội bộ lực lượng này, bằng nhiều cách khác nhau như cài điệp viên, thông qua các tộc trưởng bộ lạc và cả bằng việc mua chuộc các thành viên Taliban không bằng lòng với cách thức và đường lối điều hành của các thủ lĩnh. Trên thực tế, Mỹ và NATO đã có nhiều chiến lược kiểu như “chinh phục khối óc và con tim” của người dân Afghanistan, bao gồm cả những người ủng hộ Taliban, để chống lại tình trạng “Taliban hoá” lan rộng tại quốc gia Nam Á này. Cách “mua chuộc” càng có tính khả thi trong bối cảnh hiện nay nội bộ Taliban có nhiều chia rẽ, lục đục, tranh giành quyền lực sau khi một số quan chức cấp cao của lực lượng này bị tiêu diệt hoặc bắt giữ. Các quan chức Mỹ lấy ví dụ tại I rắc, chương trình này đã đưa khoảng 90.000 người Iraq thù địch chính phủ ra khỏi con đường cũ, tham gia vào các tổ chức dân quân tự vệ nhằm bảo vệ địa phương khỏi các tay súng chống đối.

Dù hiểu là vậy, nhưng thông tin về chuyện mua chuộc Taliban một khi được công khai vẫn khiến nảy sinh không ít khúc mắc. Cái giá để mua chuộc sẽ là bao nhiêu? Hiệu quả sẽ tới đâu? Một loạt các câu hỏi được đặt ra. Theo một số nguồn tin, dự luật mới sẽ được áp dụng cho năm tài khoá 2010, cho phép quân đội Mỹ tại Afghanistan được dùng tiền thuộc Chương trình đối phó khẩn cấp để ủng hộ “tiến trình tái hòa nhập xã hội” đối với những người chịu từ bỏ các hoạt động bạo lực chống đối lại Chính phủ Afghanistan. Ngân quỹ chung dành cho việc này cộng với nhiều hoạt động khác như thông đường, đào giếng, cung cấp các hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp... là khoảng 1,3 tỷ USD trong năm 2010. Không có quy định cụ thể nào về số tiền sẽ chi để mua chuộc Taliban và thực tế thì rõ ràng khó có thể xác định chính xác bao nhiêu tiền là đủ? Đó là chưa kể đến báo cáo mới đây của Bộ Tài chính Mỹ thừa nhận khả năng kinh tế của Taliban còn mạnh hơn nhiều so với Al Qaeda. Do đó, “tiền” liệu có phải là một giải pháp tốt ?

Quan trọng hơn, trong bối cảnh thế giới chưa hết “sốc” vì thông tin binh lính Italy, Canada và một số nước thuộc NATO khác có thể đã dùng tiền mua chuộc Taliban để giảm thương vong cho binh lính của họ, sẽ không dễ dàng cho Mỹ để thuyết phục dư luận là cách làm của họ sẽ minh bạch và hiệu quả. Rất khó để đưa ra những quy định chuẩn mực để phân biệt rạch ròi thế nào là mua chuộc các thành viên chống đối trong nội bộ Taliban để giúp ích cho cuộc chiến chống khủng bố với việc mua chuộc Taliban để bảo đảm an toàn cho tính mạng một bộ phận binh lính. Và nếu đã không có các quy định như vậy, sẽ chẳng thể phán xét thế nào là cách “mua chuộc” đúng và hiệu quả. Các nước có lực lượng tại Afghanistan vẫn sẽ phải lo cho số phận của binh lính của họ trước hết và lợi dụng quy chế đã được công khai này để “làm bừa”.

Như vậy, có cơ sở để biện luận cho dự luận quốc phòng mới của Mỹ, cho phép “mua chuộc” Taliban. Song quy định này sẽ không khỏi khiến dư luận băn khoăn và thất vọng, bởi họ trông đợi chính quyền Obama sẽ đưa ra được một chiến lược khác thực sự “mới mẻ” và khả thi. Những ai còn kỳ vọng vào sức mạnh của nước Mỹ trong việc dẫn dắt cuộc chiến chống khủng bố của thế giới sẽ không thể lạc quan thêm nữa. Thực tế không phủ nhận rằng, Washington đang tỏ ra “bất lực” trước Taliban!./.