Nga giăng “bẫy âm thanh” bằng UAV, siết đường cơ động của Ukraine

Máy bay không người lái (UAV) đang trở thành một trong những yếu tố định hình chiến trường Nga - Ukraine, khi cả hai bên đều triển khai nhiều loại UAV với mức độ đa dạng và ngày càng hiện đại. Tuy nhiên, lợi thế trên chiến trường không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn đến từ những phương thức tác chiến mới, có khả năng tạo ra ưu thế chiến thuật.

Các báo cáo từ phía Ukraine cho thấy lực lượng Nga đã áp dụng một chiến thuật UAV mới nhằm giám sát và kiểm soát các tuyến đường dẫn vào những khu vực đô thị đang tranh chấp. Theo đó, UAV được cho là hạ cánh tại các vị trí gần những tuyến đường quan trọng để sử dụng micrô phát hiện âm thanh của phương tiện di chuyển.

Khi phát hiện phương tiện quân sự của đối phương, binh sĩ vận hành có thể sử dụng chính UAV này để tấn công hoặc phối hợp với pháo binh và các UAV tấn công khác nhằm vào mục tiêu. Dù không đòi hỏi công nghệ quá phức tạp, phương thức này có thể giúp lực lượng Nga duy trì hoạt động giám sát trên các tuyến đường quan trọng trong thời gian dài, qua đó gây khó khăn cho việc di chuyển của đối phương.

Dùng UAV làm cảm biến âm thanh trên mặt đất

Ông Serhii “Flash” Beskrestnov, cố vấn của Tổng thống Ukraine về phát triển công nghệ quốc phòng, là một trong những người đầu tiên công bố thông tin về chiến thuật này.

Theo ông Beskrestnov, điểm đáng chú ý của phương thức này là UAV không cần duy trì tầm nhìn trực tiếp xuống mặt đường như các hệ thống phát hiện dựa trên hình ảnh. Nhờ đó, UAV có thể được bố trí kín đáo tại những vị trí khó bị phát hiện nhưng vẫn phát hiện được phương tiện khi chúng di chuyển gần đó.

Đoạn video được ông Beskrestnov đăng tải cho thấy một UAV được đặt tại khu vực phía sau một cánh cổng. Khi một xe bán tải của Ukraine chở binh sĩ và trang thiết bị di chuyển ngang qua, UAV phát hiện âm thanh của phương tiện, sau đó cất cánh và truy đuổi. Video kết thúc khi UAV lao vào phương tiện.

Một ngày sau, Vitalii Piasetskyi, trung sĩ thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 93 của Ukraine, cũng mô tả một hoạt động tương tự tại tỉnh Donetsk. Theo Piasetskyi, lực lượng Nga đang bố trí UAV tại các vị trí như nóc tòa nhà cao tầng, khu vực gần điểm dừng phương tiện công cộng và dọc các tuyến đường hậu cần để theo dõi hoạt động giao thông. Khi phát hiện âm thanh của phương tiện đang tiến đến, UAV truyền thông tin về cho người điều khiển.

Điều này cho thấy các UAV nói trên chủ yếu đảm nhiệm vai trò trinh sát và phát hiện mục tiêu. Sau khi nhận được cảnh báo về phương tiện của Ukraine, người điều khiển có thể xác minh mục tiêu trước khi lựa chọn phương án xử lý, chẳng hạn yêu cầu pháo binh tập kích hoặc điều động một UAV tấn công phương tiện.

Chiến thuật này về cơ bản không mới. Trước đây, cả Nga và Ukraine đều sử dụng UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) có vũ trang để phục kích phương tiện dọc các tuyến đường. Trong những trường hợp như vậy, UAV FPV được hạ cánh gần các tuyến đường quan trọng và sử dụng camera để quan sát phương tiện di chuyển. Khi phát hiện mục tiêu, UAV cất cánh, bám theo và dùng vũ khí mang theo để tấn công.

Hạn chế khả năng cơ động của Ukraine trong “vùng xám”

Chiến thuật này có ý nghĩa đặc biệt với Nga trong bối cảnh các “vùng xám” xuất hiện ngày càng phổ biến dọc chiến tuyến. Đây là những khu vực nằm giữa các vị trí kiểm soát của hai bên, nơi hoạt động giám sát và tấn công bằng UAV diễn ra thường xuyên, khiến việc di chuyển trở nên nguy hiểm.

Trước đó cả Nga và Ukraine đều thực hiện phương thức xâm nhập, điều động các nhóm nhỏ binh sĩ di chuyển và thiết lập vị trí tại những khu vực đối phương chưa kiểm soát hoàn toàn, đặc biệt ở các đô thị đang tranh chấp. Cách tiếp cận này cho phép mở rộng sự hiện diện mà không cần tập trung số lượng lớn binh sĩ và phương tiện, vốn dễ bị UAV phát hiện.

Dù hoạt động xâm nhập chủ yếu được thực hiện bằng đường bộ, hệ thống đường sá vẫn giữ vai trò quan trọng đối với các hoạt động trong “vùng xám”. Sau khi thiết lập vị trí, các lực lượng cần được tiếp tế thường xuyên, trong đó phương tiện cơ giới và robot mặt đất có thể được sử dụng để vận chuyển người và vật tư. 

Tại các khu vực đô thị với mạng lưới đường sá phức tạp, việc bố trí UAV tại các vị trí cố định và sử dụng cảm biến âm thanh có thể giúp Nga giám sát nhiều tuyến đường hơn mà không cần người điều khiển liên tục vận hành UAV trên từng tuyến. Ngoài việc phát hiện các hoạt động tiếp tế, những UAV này còn có thể cung cấp cảnh báo sớm về các cuộc tiến công bằng phương tiện cơ giới của Ukraine, qua đó giúp lực lượng Nga chuẩn bị phương án ứng phó hoặc tiến hành tập kích.

Bổ sung cách thức giám sát, hạn chế mới

Việc sử dụng UAV tích hợp cảm biến âm thanh có một số ưu điểm so với các phương thức giám sát đường sá truyền thống. Nga có thể triển khai các cảm biến mặt đất tại những vị trí thuận lợi để theo dõi phương tiện, nhưng việc lắp đặt đòi hỏi binh sĩ phải trực tiếp tiếp cận khu vực. Trong điều kiện tác chiến tại các “vùng xám”, quá trình này có thể khiến họ đối mặt với nguy cơ bị phát hiện và tập kích.

Ngoài ra, cảm biến mặt đất thường được cố định tại một vị trí sau khi triển khai. Trong khi đó, UAV có thể được đưa đến khu vực cần giám sát và di chuyển sang vị trí khác khi lực lượng Ukraine thay đổi tuyến đường hoặc phương thức cơ động.

Phương thức này cũng được xem là bước phát triển so với cách sử dụng UAV truyền thống, vốn chủ yếu dựa vào việc tuần tra trên không hoặc hạ cánh gần đường để quan sát phương tiện bằng camera.

Các chuyên gia quân sự cho rằng, việc thu nhận tín hiệu âm thanh có thể tiêu thụ ít năng lượng hơn so với duy trì trạng thái bay hoặc liên tục truyền hình ảnh. Điều này có thể cho phép UAV duy trì hoạt động tại một vị trí trong thời gian dài hơn.

Ở phạm vi rộng hơn, chiến thuật này có thể cung cấp cho Nga một phương thức giám sát và hạn chế tiếp cận với chi phí tương đối thấp, tận dụng các nền tảng UAV sẵn có. Một mạng lưới UAV được bố trí dọc các tuyến đường quan trọng có thể duy trì khả năng theo dõi trong thời gian dài, phát hiện phương tiện và cung cấp dữ liệu để lực lượng Nga lựa chọn phương án xử lý.

Khi kết hợp với chướng ngại vật vật lý và hoạt động giám sát bằng UAV trên không, mạng lưới cảm biến này có thể bổ sung cho các phương thức trinh sát hiện có, qua đó làm gia tăng khó khăn đối với lực lượng Ukraine khi di chuyển qua các “vùng xám”.

“Mắt thần” Pelikan 400 km giúp Ukraine nhận diện mối đe dọa từ Nga

VOV.VN - Radar Pelikan do Ukraine tự phát triển có tầm hoạt động khoảng 400 km, giúp phát hiện, theo dõi mục tiêu trên không và tăng khả năng cảnh báo sớm trước Nga.