Nga – Gruzia lại căng thẳng

Ngày 8/8 này là tròn một năm sau cuộc chiến 5 ngày Nga - Gruzia tại Nam Ossetia. Quan hệ Moscow - Tbilisi lại đang căng thẳng. Trong khi đó, Tổng thống Mikhail Saakashvili vẫn tiếp tục đối mặt với làn sóng đòi từ chức trong nước và con đường đưa Gruzia gia nhập NATO vẫn gập ghềnh phía trước.

Trong tuyên bố phát đi tối 1/8, Bộ Quốc phòng Nga đã bày tỏ sự lo ngại về các vụ pháo kích từ lãnh thổ Gruzia vào thủ phủ của Nam Ossetia và các vùng lân cận, đồng thời khẳng định Moscow dành cho mình quyền sử dụng tất cả lực lượng và trang bị hiện có để bảo vệ các công dân Nam Ossetia cũng như binh lính Nga có mặt trên lãnh thổ nước cộng hòa được Moscow công nhận này.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Gruzia ra tuyên bố cho rằng phía Nga một lần nữa đưa ra lời đe doạ công khai với Gruzia và đang làm trầm trọng thêm tình hình. Quan hệ vốn căng thẳng giữa Nga và Gruzia kể từ sau cuộc chiến 5 ngày tại Nam Ossetia, lần này lại gia tăng bởi nguyên nhân sâu xa vẫn là việc Tbilisi nỗ lực gia nhập NATO. Ngoài ra, còn có nguyên nhân khác xuất phát từ những động thái gần đây từ phía Mỹ sau khi Nga ký hiệp định về bảo vệ đường biên giới với 2 nước cộng hoà ly khai Abkhazia và Nam Ossetia.

Xe tăng Nga tiến vào Gruzia tháng một năm trước đây

Tổng thống Mỹ Barack Obama trong chuyến thăm Nga hồi đầu tháng 7 và Phó Tổng thống Mỹ Joseph Biden trong chuyến thăm Gruzia vừa qua đều lên tiếng kêu gọi tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ của Gruzia. Ông Joseph Biden còn đi xa hơn khi khẳng định Mỹ hoàn toàn ủng hộ mong muốn của Gruzia gia nhập NATO và sẽ tiếp tục giúp đỡ Gruzia đáp ứng các tiêu chuẩn để trở thành thành viên NATO.

Tuyên bố nói trên gây phản ứng dữ dội từ phía Nga nhưng lại có tác dụng như một liều thuốc khích lệ Tổng thống Gruzia, vốn đang phải đối mặt với làn sóng đòi từ chức từ phía các đảng phái đối lập trong nước. Làn sóng này dâng cao kể từ sau cuộc chiến tại Nam Ossetia và đặc biệt từ sau lời “thú tội” của Tổng thống Mikhail Saakashvili về vai trò cá nhân của mình trong quyết định nông nổi về quân sự tại Nam Ossetia hồi tháng 8 năm ngoái mà hậu quả là hàng chục nghìn thường dân vô tội thiệt mạng, mất nhà cửa, kinh tế quốc gia lâm vào cảnh kiệt quệ.

Quan trọng hơn, cuộc chiến 5 ngày Nga - Gruzia khiến hai nước cộng hoà ly khai gắn bó mật thiết hơn với Moscow, bàn cờ địa - chính trị vùng Kavkaz nghiêng phía Nga và khiến tham vọng gia nhập NATO của Tbilisi trở nên chông gai hơn do phương Tây lo ngại gia tăng căng thẳng quan hệ với Nga.

Cho đến nay, một năm sau cuộc chiến 5 ngày tại Nam Ossetia, ngoài những phát biểu ủng hộ nỗ lực của Gruzia để được hưởng quy chế thành viên NATO, sẵn sàng hỗ trợ Tbilisi xây dựng quân đội đáp ứng các tiêu chuẩn của liên minh quân sự này từ phía Mỹ ra, các thành viên khác của NATO vẫn hết sức thận trọng trong việc “chèo kéo” Tbilisi gia nhập NATO, bởi những nước này không muốn làm hỏng quan hệ Nga - NATO vừa mới có sự khởi đầu mới sau cuộc họp cấp ngoại trưởng cuối tháng 6 vừa qua tại đảo Corfu của Hy lạp.

Một năm sau cuộc chiến tại Nam Ossetia, những động thái và tuyên bố của Moscow lẫn Tbilisi liên quan đến vụ việc quân đội Gruzia nã pháo trạm kiểm soát quân sự ở phía Nam Ossetia khiến quan hệ căng thẳng hai nước lên nấc thang mới. Bộ Ngoại giao Nga trong tuyên bố ngày 1/8 đã cảnh báo rằng một kịch bản như vậy đã xảy ra cách đây gần một năm, vào đêm 7/8/2008 với hành động tấn công vũ trang vào Nam Ossetia của quân đội Gruzia.

Quả thật, nếu Tổng thống Mikhail Saashvili chọn giải pháp quân sự để thể hiện mong muốn trở thành thành viên của NATO thì một lần nữa sẽ lại rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan” bởi con đường tiến tới phương Tây còn xa và gập ghềnh, trong khi quan hệ với Nga - nước láng giềng lại trở nên căng thẳng, mà ngạn ngữ có câu “Nước xa không dập được lửa gần”./.