Nga, Ukraine và EU đạt thỏa thuận về kiểm soát việc trung chuyển khí đốt
Đây được coi là chìa khóa bước đầu tháo gỡ cuộc tranh cãi khí đốt giữa các bên liên quan.
Ngày 11/1, Ukraine đã ký thỏa thuận ba bên với Nga và Liên minh châu Âu (EU) về thiết lập cơ chế kiểm soát khí đốt quốc tế, mở đường cho việc Moscow nối lại nguồn cung cấp khí đốt cho châu Âu quá cảnh Ukraine. Trước đó, ngày 10/1, Nga đã ký văn bản này.
Thỏa thuận vừa được ký là kết quả các chuyến đi con thoi giữa Moscow và Kiev ngày 10/1 của Thủ tướng Czech Mirek Topolanek, và các cuộc thảo luận "ma-ra-tông" đêm khuya giữa ông với các Thủ tướng Nga và Ukraine. Thỏa thuận do Nga soạn thảo, cho phép thành lập Ủy ban kiểm soát quốc tế gồm đại diện Ủy ban châu Âu (EC), các công ty năng lượng, quan chức công ty khí đốt Nga và Ukraine.
Ủy ban do EU đứng đầu và sẽ kiểm soát các trạm bơm thuộc hệ thống đường ống dẫn khí ở biên giới miền Đông và miền Tây Ukraine. Ông Topolanek cũng cho biết, Nga sẽ nối lại nguồn cung khí đốt cho châu Âu "ngay sau khi các nhóm làm việc triển khai hoạt động".
Theo ông Topolanek, Kiev lúc đầu bác bỏ thỏa thuận này vì lo ngại phía Nga sẽ tiếp cận quá nhiều với hệ thống trung chuyển khí đốt của Ukraine, nhưng sau đó đã chấp nhận dưới sức ép của EU vì toàn bộ hệ thống năng lượng của tổ chức này có thể sụp đổ các bên không đi đến một thỏa thuận về kiểm soát khí đốt vận chuyển từ Nga qua Ukraine sang châu Âu.
Nga cắt hoàn toàn nguồn cung cấp khí đốt này từ ngày 7/1 vừa qua sau khi cáo buộc Kiev "rút trộm" khí đốt dành cho khách hàng châu Âu, khiến nhiều nước châu Âu rơi vào khủng hoảng thiếu nhiên liệu sưởi ấm giữa những ngày giá rét. Sau các cuộc trao đổi với ông Topolanek ở Moscow, Thủ tướng Nga Vladimir Putin khẳng định, Moscow sẽ nối lại việc cung cấp khí đốt cho châu Âu "ngay sau khi cơ chế kiểm soát có hiệu lực" những sẽ lại cắt nguồn cung khí đốt cho châu Âu nếu Kiev tiếp tục "rút trộm".
Trong khi nguồn cung khí đốt từ Nga sang châu Âu nhiều khả năng sẽ sớm được nối lại, Moscow và Kiev vẫn chưa đạt thỏa thuận về giá khí đốt cho năm 2009 và Nga vẫn cắt nguồn cung khí đốt cho Ukraine. Trở về từ các cuộc đàm phán ngày 10/1 ở Moscow với lãnh đạo Tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga, Tổng Giám đốc Tập đoàn dầu khí Naftogaz của Ukraine, ông Oleh Dubyna, cho biết Gazprom tiếp tục yếu cầu bán khí đốt cho Kiev với giá 450 USD/1.000 m3 nhưng Kiev không chấp nhận. Trước đó Naftoga đề nghị mức giá 201 USD/1.000 m3, tăng so với giá 179,50 USD/1.000 m3 trong năm 2008. Ông Dubina cho biết, hai bên sẽ tiếp tục các cuộc đàm phán về vấn đề này ở cấp cao hơn./.