Ngành công nghiệp ô tô của Mỹ liệu có được cứu

Sau một thời gian thảo luận, Quốc hội Mỹ đã chấp nhận đệ trình lên Tổng thống Bush dự thảo gói cứu trợ trị giá 15 tỷ USD nhằm giúp ngành công nghiệp ô tô Mỹ. Có nhiều khả năng ông Bush sẽ thông qua dự thảo này nhằm để tránh cho 3 công ty chế tạo ô tô lớn nhất của Mỹ bị sụp đổ. Tuy nhiên, việc cứu trợ ngành ô tô đang vấp phải sự phản đối của nhiều người dân Mỹ.

Giá trị gói đề xuất mà Quốc hội Mỹ đưa lên Tổng thống Bush chưa bằng một nửa so với đề nghị của ba đại gia ô tô Mỹ là General Motors, Ford và Chrysler muốn chính phủ trợ giúp 34 tỷ USD. Tuy nhiên, theo lời Hạ nghị sỹ Barney Frank tham gia soạn thảo gói cứu trợ, "15 tỉ USD là tối đa bởi Tổng thống George Bush có thể phủ quyết bất kỳ con số nào lớn hơn thế".

Cuộc khủng hoảng trong ngành công nghiệp ô tô đang đặt chính phủ của Tổng thống sắp mãn nhiệm George Bush trước sự lựa chọn khó khăn. Sự đổ vỡ của ngành công nghiệp ôtô Mỹ - ngành tạo 3 triệu việc làm và có trị giá lên tới 300 tỷ USD- có thể là thảm họa đối với nền kinh tế nước này, nhất là trong giai đoạn suy thoái hiện nay. Theo Bộ Lao Động Mỹ, số người xin trợ cấp thấp nghiệp ở nước này tính đến hết tháng 11 vừa qua là hơn 4 triệu người, mức cao nhất trong 26 năm qua. Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Crits Đốt (thuộc Đảng Dân chủ) ủng hộ việc trợ giúp ngành ô tô vì cho rằng "không hành động có nghĩa là chơi trò may rủi đối với toàn bộ nền kinh tế Mỹ". Tuy nhiên, nếu quyết định hỗ trợ các tập đoàn ô tô của Mỹ, chính phủ của ông Bush sẽ vi phạm cam kết từng đưa ra rằng gói cứu trợ 700 tỷ USD chỉ dùng để hỗ trợ ngành tài chính. Còn nếu dùng một khoản tiền khác để cứu trợ riêng cho ngành ô tô thì vừa không có tiền, vừa gây ra phản ứng từ các ngành khác vốn cũng đang nguy khốn. Thêm vào đó, theo các cuộc điều tra dư luận, 61% người được hỏi phản đối việc cứu trợ cho các đại gia ô tô.

Tại miền trung nước Mỹ, khu vực có nhiều nhà máy sản xuất ô tô, cũng có tới 53% số người được hỏi phản đối kế hoạch này.

Thực ra, cuộc khủng hoảng trong ngành công nghiệp ô tô của Mỹ đã được dự báo trước. Bản thân ngành công nghiệp ô tô ở Châu Âu và Châu Á cũng lâm vào khủng hoảng tương tự. Trong bối cảnh giá dầu leo thang, nhu cầu mua xe của người tiêu dùng đã sụt giảm mạnh, cộng thêm khủng hoảng tài chính, doanh thu bán hàng của các hãng ô tô lớn của Mỹ đã rơi xuống mức thấp nhất trong 26 năm qua. Một số nghị sỹ của cả Đảng Dân chủ và Cộng hòa đã ép các hãng ô tô phải nghiên cứu cái gọi là “trước phá sản”, theo đó họ có thể thương thuyết trước với các chủ nợ, sau đó mới đệ trình đơn xin bảo hộ theo Chương 11 Luật phá sản Mỹ. Tuy nhiên, các công ty này không chấp nhận và gây sức ép với chính phủ rằng nếu không hỗ trợ, họ sẽ phải đóng cửa nhiều công xưởng và sa thải hàng loạt công nhân, làm trầm trọng thêm tình hình thất nghiệp hiện nay. Và dường như các tập đoàn ô tô này sắp thắng.

Tuy nhiên, rút kinh nghiệm từ việc cứu trợ các ngân hàng, Quốc hội và chính phủ Mỹ sẽ thắt chặt các điều kiện cho các hãng ô tô. Họ sẽ phải thực hiện một số biện pháp cải tổ lớn thì mới có thể được cấp thêm vốn về sau. Theo đó, các hãng xe được nhận tiền cứu trợ phải hạn chế lương thưởng và ngừng việc sở hữu hay cho thuê máy bay chở khách. Điều kiện này tương tự như điều kiện áp dụng với các ngân hàng muốn nhận tiền cứu trợ từ kế hoạch 700 tỷ đôla dành cho ngành tài chính. Bên cạnh đó, các hãng này phải ngừng trả cổ tức trong thời gian vay vốn. Đồng thời, Chính phủ Mỹ sẽ làm sở hữu lượng chứng khoán trị giá khoảng 20% khoản vay ở các tập đoàn này- tức là một dạng “quốc hữu hóa”. Tới cuối tháng 3 sang năm, các hãng xe phải nộp kế hoạch tái cơ cấu dài hạn lên Chính phủ mới của Tổng thống Barack Obama. Dự thảo của Quốc hội Mỹ cũng đề nghị Tổng thống Bush chỉ định một cá nhân hoặc một ủy ban để giám sát kế hoạch giải cứu này. Hiện còn chưa rõ liệu ban lãnh đạo của các hãng xe có bị thay đổi sau kế hoạch giải cứu hay không./.

Thùy Vân