Palestine bao giờ hết chia cắt?
Khi các phe phái của Palestine không thống nhất được các vấn đề như phân chia quyền lực trong chính phủ mới, thời điểm tổ chức bầu cử Tổng thống và Quốc hội… thì không bao giờ đối thoại có kết quả.
Cuộc đối thoại hòa giải Palestine nhằm chấm dứt sự chia rẽ nội bộ dự kiến tổ chức tại Cairo ngày 10/11 tiếp tục bị hoãn lần thứ 2. Quyết định này được đưa ra theo đề nghị của Phong trào kháng chiến Hồi giáo Hamas.
Hamas cho rằng thời điểm này không phù hợp cho cuộc đối thoại bởi vẫn còn các hoạt động bắt giữ các nhà hoạt động chính trị ở khu Bờ Tây.
Tuy nhiên, cần phải nhìn một cách tổng thể tình hình nội bộ Palestine và ảnh hưởng của tình hình khu vực, quốc tế đối với sự đoàn kết nội bộ của nước này để hiểu vì sao cuộc đối thoại bị trì hoãn.
Theo quan sát của nhiều nhiều nhà phân tích, cuộc đối thoại hòa giải Palestine bị trì hoãn là điều không có gì bất ngờ. Bởi nộ̣i bộ Palestine vẫn còn nhiều bất đồng chưa thể thống nhất. Do đó, nếu cuộc đối thoại diễn ra thì khả năng thành công là rất ít, cho dù trước đó các phái của Palestine đều khẳng định ủng hộ cuộc đối thoại này và nỗ lực cho sự thành công.
Nguyên nhân cuộc đối thoại bị trì hoãn có thể thấy là bất đồng trong bản dự thảo hòa giải Palestine mà Ai Cập đề xuất. Phong trào Hamas đã đề nghị sửa đổi bản dự thảo. Tuy nhiên, phía Ai Cập đã từ chối. Theo bản dự thảo này, Ai Cập kêu gọi Palestine thành lập một Chính phủ đoàn kết dân tộc mới, khôi phục các lực lượng của Chính quyền Palestine, cải tổ Tổ chức Giải phóng Palestine, chuẩn bị các bước cho cuộc bầu cử lập pháp và Tổng thống mới.
Thành lập chính phủ đoàn kết Palestine như thế nào? Hamas sẽ có bao nhiêu ghế trong chính phủ? Đây là những câu hỏi mà Hamas đặt ra. Nếu hợp nhất dải Ga-da và khu Bờ Tây nhưng dưới quyền của Tổng thống Abbas thì Hamas không mong muốn. Hamas không muốn vừa mất quyền lực về chính trị, vừa bị thâu tóm về an ninh.
Một bất đồng khác giữa Hamas và Fatah là thời điểm kết thúc nhiệm kỳ của Tổng thống Mamoud Abbas. Trong khi Hamas muốn nhiệm kỳ này kết thúc vào ngày 8/1/2009 thì Fatah lại muốn bầu cử Tổng thống và Quốc hội diễn ra đồng thời vào tháng 1/2010. Đến thời điểm này chưa có lối thoát cho bất đồng này của hai phe phái.
Nếu tổ chức bầu cử Tổng thống và Quốc hội vào đầu năm tới, rất có thể một thành viên của Hamas trở thành Tổ̉ng thống. Tuy nhiên, phe Fatah và đứng đầu là Tổng thống Abbas lại không muốn. Mâu thuẫn này có thể nảy sinh xung đột và hậu quả là người dân Palestine tiếp tục sống trong sự chia rẽ, bao vây cấm vận và bạo lực.
Mong ước giản dị của người dân Palestine là một cuộc sống hòa bình, ổn định, một nhà nước Palestine độc lập với thủ đô là Jerusalem. Do đó họ cần một tổng thống quyết đoán, có tiếng nói trong nội bộ Palestine và trên trường quốc tế. Điều này thì Tổng thống Abbas lại không làm được. Vai trò của ông Abbas ngày càng mờ nhạt kể từ khi lên nắm quyền năm 2005 đến nay. Cụ thể, nội bộ Palestine chia rẽ thành hai ngả dải Gaza và khu Bờ Tây, tiến trình đàm phán hòa bình Israel- Palestine sau gần 1 năm vẫn đứng im tại chỗ và các cuộc xung đột giữa Fatah và Hamas vẫn diễn ra. Trong khi đó, phong trào Hamas lại ngày càng chứng tỏ sức mạnh của mình, cũng như được sự ủng hộ của người dân. Bên cạnh đó, Hamas tăng cường mở rộng quan hệ với các nước trong khu vực như Syria, Iran.
Trên trường quốc tế có thể thấy, vấn đề nội bộ Palestine không đơn thuần là của người Palestine. Mỹ, phương Tây và Israel ủng hộ chính quyền của Tổng thống Abbas. Trong khi Syria, Iran ủng hộ Hamas. Các nước đều không muốn mất đi ảnh hưởng của mình ở khu vực này và trực tiếp là ở Palestine. Thống nhất nội bộ Palestine chỉ có thể có được khi Mỹ, phương Tây và Israel cùng với một bên là Syria, Iran tìm được tiếng nói chung. Điều này là rất khó. Đấy là chưa kể tới, Mỹ, phương Tây và Israel vẫn coi Hamas là tổ chức khủng bố.
Mối quan tâm của khu vực hiện nay không phải là thời điểm nào cuộc đối thoại đoàn kết Palestine được nối lại. Bởi nếu các phe phái của Palestine không thống nhất được các vấn đề như phân chia quyền lực trong chính phủ mới, thời điểm tổ chức bầu cử tổng thống và quốc hội, cũng như tổ chức lại lực lượng an ninh Palestine thì cuộc đối thoại có diễn ra cũng không có kết quả gì. Và nếu không giải quyết được các vấn đề này thì người dân Palestine ở cả khu Bờ Tây và dải Gaza sẽ phải chứng kiến một cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ sâu sắc hơn và đỉnh điểm là vào tháng Giêng tới khi Tổng thống Abbas kết thúc nhiệm kỳ.
Còn nhớ hồi cuối tháng 3 vừa qua, Yemen đã đứng ra làm trung gian hòa giải giữa Hamas và Fatah. Hai bên đã ra tuyên bố chung Sanaa nhằm sớm phục hồi chính phủ đoàn kết Palestine. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau lễ ký, các bên đã bác bỏ hiệu lực của tuyên bố Sanaa. Cuộc đối thoại do Ai Cập bảo trợ lần này cũng không khá hơn nhiều khi mà chỉ còn vài ngày nữa các phe phái của Palestine ngồi vào bàn đối thoại bị hoãn. Một mình Ai Cập hay bất cứ một nước nào cũng khó có thể giải quyết được vấn đề này.
Chìa khóa để giải quyết mâu thuẫn giữa Fatah và Hamas là tiếp tục đối thoại. Các phái của Palestine cần có sự kiềm chế và lợi ích của người dân phải được đặt lên hàng đầu. Trong khi chờ đợi các phe phái đàm phán, đối thoại để thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc, người dân Palestine vẫn đặt ra câu hỏi và mong đợi “Palestine bao giờ hết chia cắt ?”./.