Bài toán khó

Hội nghị hằng năm của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) kéo dài 2 tuần tại Geneva - Thuỵ Sĩ, dành 3 ngày đầu tuần, từ 15 - 17/6 để bàn về khủng hoảng việc làm toàn cầu. Dự kiến, một uỷ ban đặc biệt đối phó với khủng hoảng sẽ đi vào hoạt động ngay khi hội nghị khai mạc, nhằm tìm biện pháp đối phó với cuộc khủng hoảng này. Nhiệm vụ thật khó thực hiện trong bối cảnh nhiều nền kinh tế chưa chạm đáy và quá trình phục hồi về việc làm diễn ra chậm hơn từ 4 - 5 năm so với phục hồi kinh tế. 

Cơn sóng thần của cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính đang buộc nhiều tập đoàn tuyên bố phá sản, nhiều công ty phải sáp nhập để tồn tại mà hậu quả của nó là số lượng người lao động mất việc làm ngày càng nhiều. Theo Tổng Giám đốc ILO Juan Somavia, tình trạng thất nghiệp gia tăng và số công nhân rơi vào cảnh nghèo đói lớn chưa từng có trên thế giới trong năm nay. Ông  Juan Somavia cũng dự báo tỷ lệ thất nghiệp sẽ tiếp tục tăng cho đến cuối năm 2010 và có thể là năm 2011. ILO dự báo, tỷ lệ thất nghiệp trung bình toàn cầu có thể lên tới 6,8 - 7,4% trong năm nay, vượt mức kỷ lục 6,5% của năm 2003, tức là khoảng 210 - 239 triệu người có thể bị mất việc.

Còn theo dự báo của Tổ chức Hợp tác kinh tế và Phát triển (OECD), tỉ lệ thất nghiệp ở hầu hết 30 nước được coi là phát triển sẽ tăng lên mức “hai con số” vào năm 2010. Dự đoán này không phải không có cơ sở khi mà tại các nền kinh tế đầu tàu thế giới, số người thất nghiệp đang tăng lên nhanh chóng.

Tại Mỹ, hiện có khoảng 14,5 triệu người đang chờ việc. Bộ Lao động Mỹ ngày 5/6 thông báo, tỷ lệ thất nghiệp trong tháng 5 vừa qua lên tới 9,4% - mức kỷ lục trong vòng 26 năm qua. Giới chuyên gia kinh tế cho rằng, tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ có thể lên tới 10% vào cuối năm 2009 và 10,7% vào quý II năm 2010, trước khi nền kinh tế của nước này bắt đầu hồi phục. Tại khu vực kinh tế sử dụng đồng Euro, tỷ lệ thất nghiệp ở mức hơn 9,2% - mức cao nhất trong vòng 10 năm qua với 3,1 triệu người mất việc trong vòng 1 năm, tính đến tháng 4/2009.

Tại Pháp, số lao động bị thất nghiệp ở nước này đã tăng kỷ lục trong 3 tháng đầu năm 2009, trong đó, tháng 1 có tới trên 90.000 người bị sa thải, tháng 2 có khoảng 80.000 người và 63.400 người bị mất việc trong tháng 3/2009. Các chuyên gia dự đoán, tỷ lệ thất nghiệp của Pháp sẽ ở mức 7,8 - 9,9% vào cuối năm 2009, và có thể sẽ lên đến 10,7% vào năm 2010. Tuy nhiên, giới phân tích kinh tế cho rằng, nền kinh tế Pháp dù chịu tác động nặng nề từ cuộc khủng hoảng toàn cầu, song vẫn còn “sáng sủa” hơn so với nhiều nước khác trong Liên minh Châu Âu (EU).

Tây Ban Nha, sau hơn một thập kỷ là một trong những quốc gia đứng đầu Châu Âu về kỷ lục tạo việc làm mới, giờ đây có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất trong Liên minh Châu Âu (EU), tới 17,4% (tức khoảng hơn 4 triệu người). Tại Châu Á - Thái Bình Dương, nơi được đánh giá là nguồn động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu, báo cáo thường niên “điều tra kinh tế và xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương năm 2009” ước tính khoảng 24 triệu người trong khu vực có thể mất việc làm. Ngoài ra,  khu vực này đang phải đối mặt với nguy cơ bất ổn xã hội rõ rệt do tình trạng hàng triệu người di cư trở về quê nhà ở nông thôn tìm việc làm do các ngành sản xuất phục vụ xuất khẩu bị thu hẹp.

Một nghịch lý nữa là trong khi người lớn mất việc thì số trẻ em bị buộc tham gia lao động với giá rẻ ngày càng tăng, hiện đã lên tới 218 triệu em, cùng với đó là sự phát triển của thị trường lao động không chính thức. Nghiên cứu của OECD cho biết, hiện có khoảng 1,8 tỷ người, chiếm hơn một nửa lực lượng lao động toàn thế giới, đang phải làm việc mà không có hợp đồng lao động chính thức và không có phúc lợi xã hội. OECD dự báo đến năm 2020, con số này sẽ chiếm khoảng 2/3 lực lượng lao động toàn cầu, thậm chí còn cao hơn nếu tình trạng mất việc làm tiếp diễn.

Cùng với suy giảm kinh tế, khủng hoảng việc làm đang đẩy nhanh hơn tình trạng đói nghèo dẫn tới những bất ổn xã hội và có thể “châm ngòi” cho các cuộc xung đột mới. Để cải thiện tình hình hiện nay, OECD đưa ra các biện pháp gồm cải thiện cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát huy các kỹ năng nghề nghiệp, đẩy mạnh cải cách thể chế và tăng cường sự tiếp cận đối với các nguồn lực. Còn Tổng Giám đốc ILO Juan Somavia cho rằng, để tránh xảy ra một cuộc suy thoái xã hội toàn cầu, các nước cần một thỏa thuận việc làm toàn cầu để giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay, đồng thời giảm bớt gánh nặng đối với người dân. Tuy nhiên, tất cả các biện pháp trên không thể có kết quả một sớm một chiều bởi còn phụ thuộc phần lớn vào sự phục hồi kinh tế mà cho đến nay vẫn đang trong tình trạng  tiềm ẩn nhiều nguy cơ mặc dù đã dần ổn định./.