Theo hãng tin Reuters, chính quyền Greenland đã tìm kiếm sự hỗ trợ từ Canada sau những tuyên bố gây tranh cãi của ông Trump liên quan đến hòn đảo này.

Lực lượng dự bị của quân đội Canada mang tên Rangers từ lâu đã duy trì hiện diện quanh năm tại các cộng đồng Bắc Cực hẻo lánh và khó tiếp cận. Trong 3 năm qua, giới chức Greenland và Đan Mạch đã tham vấn Canada về việc xây dựng lực lượng tương tự Rangers. Các cuộc trao đổi này trở nên cấp bách hơn sau các phát biểu của ông Trump và những lo ngại gia tăng về hoạt động quân sự của Nga tại Bắc Cực.

Bắc Cực không cần Mỹ “đến giải cứu”

Ông Whitney Lackenbauer, trung tá danh dự của lực lượng Rangers Canada và là người tham gia các cuộc thảo luận, cho rằng những phát biểu từ Nhà Trắng đã thúc đẩy các nước Bắc Cực hợp tác chặt chẽ hơn nhằm bác bỏ quan điểm cho rằng khu vực này cần Mỹ “đến giải cứu”.

“Các nước Bắc Âu và Canada ngày càng nhận ra rằng chúng tôi có thể phối hợp cả về quân sự lẫn ngoại giao để gửi đi một thông điệp có sức nặng”, ông Lackenbauer nói với Reuters trong chuyến hành trình dài 5.000 km bằng xe trượt tuyết tại Bắc Cực.

Trong bối cảnh Canada muốn giảm phụ thuộc vào Mỹ trong việc bảo vệ vùng lãnh thổ Bắc Cực rộng lớn, Thủ tướng Mark Carney đang thúc đẩy quan hệ với các nước Bắc Âu và tăng cường trao đổi về an ninh với các đối tác mà ông gọi là “đáng tin cậy”. Việc tăng cường hợp tác quốc phòng với các nước Bắc Âu là một phần trong nỗ lực của ông Carney nhằm củng cố liên kết giữa các “cường quốc tầm trung” trong bối cảnh Mỹ bị xem là đối tác kém ổn định hơn trước.

Phản hồi trước những diễn biến này, Nhà Trắng cho rằng vai trò lãnh đạo của ông Trump đã khiến các đồng minh “nhận thức rõ hơn về nhu cầu đóng góp thực chất cho năng lực phòng thủ của chính họ”, đồng thời nhấn mạnh Bắc Cực là khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh quốc gia và nền kinh tế Mỹ. Người phát ngôn Nhà Trắng cho biết chính quyền Mỹ đang tiến hành các cuộc trao đổi kỹ thuật cấp cao với Greenland và Đan Mạch nhằm giải quyết các lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ tại Greenland.

Canada tăng tốc liên minh quốc phòng với Bắc Âu

Các liên minh tại Bắc Cực đang thay đổi nhanh chóng khi biến đổi khí hậu khiến khu vực này dễ tiếp cận hơn. Nga hiện sở hữu nhiều căn cứ quân sự tại Bắc Cực hơn bất kỳ quốc gia nào khác, trong khi Trung Quốc cũng gia tăng hiện diện tại khu vực giàu tài nguyên này thông qua hợp tác với Nga.

Thủ tướng Mark Carney khẳng định Canada sẽ không tiếp tục phụ thuộc vào quốc gia khác để bảo vệ lãnh thổ của mình, đồng thời cho rằng mối đe dọa lớn nhất đối với Bắc Cực hiện nay đến từ Nga. Trong khi đó, các nước Bắc Âu cũng đang tăng cường năng lực phòng thủ kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Hồi tháng 3, Canada và 5 quốc gia Bắc Âu gồm Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy và Thụy Điển đã nhất trí mở rộng hợp tác trong mua sắm quân sự và đẩy mạnh sản xuất quốc phòng nhằm đối phó với các mối đe dọa an ninh, bao gồm tấn công mạng.

Theo các tài liệu chính sách, kế hoạch giúp Greenland xây dựng mô hình tương tự lực lượng Rangers của Canada dự kiến sẽ được hoàn thiện vào cuối năm nay.

Ngoại trưởng Canada Anita Anand cho biết bà thường xuyên gặp gỡ các quan chức Bắc Âu để thúc đẩy hợp tác phòng thủ tập thể và an ninh Bắc Cực. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh quan hệ đối tác giữa Canada và Mỹ thông qua Bộ Chỉ huy Phòng thủ Không gian Bắc Mỹ (NORAD) vẫn giữ vai trò then chốt.

Canada cũng đang mở rộng các liên minh mới, bao gồm việc mở lãnh sự quán tại thủ phủ Nuuk của Greenland hồi tháng 2 và mời các ngoại trưởng Bắc Âu thăm khu vực Bắc Cực của Canada trong năm nay.

Trong hội nghị thượng đỉnh Bắc Âu - Canada tại Oslo hồi tháng 3, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nói với ông Carney rằng thế giới cần xây dựng “một trật tự mới dựa trên các giá trị chung”.

Tháng 4 vừa qua, Tổng thống Alexander Stubb trở thành nhà lãnh đạo Phần Lan đầu tiên thăm Canada trong hơn một thập kỷ và ký nhiều thỏa thuận hợp tác về Bắc Cực. Sau buổi tập khúc côn cầu cùng ông Carney tại Ottawa, ông Stubb cho biết hai nhà lãnh đạo thường xuyên trao đổi với nhau gần như hằng ngày về các vấn đề như NATO, Ukraine và Iran.

Bắc Cực trở thành ưu tiên chiến lược mới

Theo ông Lackenbauer, Canada cần thay đổi cách tiếp cận đối với an ninh Bắc Cực tương tự như các nước Bắc Âu đã làm sau khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022.

Theo Chỉ số Kinh doanh Bắc Cực – mạng lưới gồm các viện nghiên cứu và chuyên gia về khu vực cực Bắc – mức đầu tư của Canada cho phòng thủ Bắc Cực trong nhiều năm qua luôn ở nhóm thấp, chỉ cao hơn Greenland. Trong khi đó, Nga, Mỹ, Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch và Phần Lan đều chi tiêu mạnh hơn cho khu vực này.

Năm ngoái, Canada lần đầu tiên đạt mục tiêu của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương khi chi 2% GDP cho quốc phòng, tương đương khoảng 63 tỷ CAD, sau nhiều năm bị ông Trump chỉ trích. Con số này cao hơn đáng kể so với mức chỉ khoảng 1% GDP vào năm 2014.

Ông Neil O’Rourke, Tổng giám đốc phụ trách đội tàu và dịch vụ hàng hải của lực lượng Tuần duyên Canada, cho biết ông và một đồng nghiệp quốc phòng Đan Mạch từ nhiều năm trước đã nhận ra rằng nếu xảy ra sự cố nghiêm trọng tại Bắc Cực, hai nước nên liên lạc hỗ trợ lẫn nhau trước tiên.

“Ở vùng cực Bắc, chúng tôi chỉ cách nhau một vùng biển, nên việc chia sẻ nguồn lực hợp lý hơn nhiều so với chờ hỗ trợ từ phía Nam”, ông O’Rourke nói.

Theo ông Rob Huebert, chuyên gia Bắc Cực tại Đại học Calgary, hợp tác với Mỹ vẫn giữ vai trò thiết yếu bởi Washington sở hữu các loại vũ khí quân sự tiên tiến hàng đầu thế giới và quân đội Canada vẫn phụ thuộc đáng kể vào Mỹ trong việc bảo vệ các vùng lãnh thổ cực Bắc.

“Nếu nói về năng lực tác chiến thực sự, điều đó đồng nghĩa Canada vẫn phải phối hợp với quân đội Mỹ”, ông nhận định.

Tuy nhiên, ông Huebert cho rằng chuyến thăm của Thủ tướng Mark Carney tới cuộc tập trận NATO do Na Uy dẫn đầu tại Bardufoss hồi tháng 3 có thể cho thấy cách tiếp cận của Canada đang thay đổi.

“Cho đến gần đây, sự tham gia của Canada trong các cuộc tập trận NATO tại Bắc Âu chỉ mang tính tượng trưng. Nhưng rồi đột nhiên, vì ông Trump, Canada quyết định cần phải hợp tác nhiều hơn với các nước Bắc Âu”, ông Huebert nói.

Tiền đồn quân sự duy nhất của Mỹ tại Greenland và vai trò then chốt ở Bắc Cực

VOV.VN - Căn cứ Không gian Pituffik nằm ở đảo Greenland là căn cứ quân sự nằm ở cực bắc của Mỹ, được sử dụng cho các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, giám sát không gian và cảnh báo sớm tên lửa.