Hải quân Mỹ đặt cược vào 19 tàu ngầm Virginia mang tên lửa tầm xa

Hải quân Mỹ đang điều chỉnh đáng kể kế hoạch phát triển lực lượng tàu ngầm, với 19 tàu ngầm tấn công hạt nhân (SSN) lớp Virginia dự kiến được chuyển sang cấu hình tàu ngầm mang tên lửa dẫn đường (SSGN), qua đó mở rộng khả năng mang và phóng tên lửa tấn công tầm xa.

Theo Lầu Năm Góc, các tàu Virginia SSGN sẽ được trang bị mô-đun tải trọng Virginia Payload Module (VPM), một khoang dài khoảng 25,6 m, cho phép bổ sung 28 ô phóng tên lửa bên cạnh 12 ô phóng trên các phiên bản Virginia hiện nay.

Các ô phóng có thể mang tới 40 tên lửa hành trình Tomahawk tấn công mục tiêu mặt đất và các phương tiện siêu vượt âm. Khi kết hợp với khả năng hoạt động bí mật của tàu ngầm, cấu hình mới được đánh giá sẽ giúp Hải quân Mỹ nâng cao khả năng triển khai hỏa lực trong những khu vực có hệ thống phòng thủ dày đặc.

Ông Sidharth Kaushal, chuyên gia cấp cao tại Viện RUSI có trụ sở tại Anh, cho rằng tàu ngầm là một trong số ít nền tảng quân sự có khả năng hoạt động sâu ở khu vực tiền phương với mức độ an toàn tương đối cao.

Theo ông, việc đưa tên lửa siêu vượt âm đến gần mục tiêu hơn sẽ làm giảm đáng kể thời gian phản ứng của đối phương, tạo lợi thế trong môi trường tác chiến nơi năng lực phòng không và phòng thủ tên lửa ngày càng được tăng cường.

Năng lực tấn công dưới biển đứng trước giai đoạn chuyển tiếp

Kế hoạch phát triển 19 tàu Virginia SSGN được công bố trong thời điểm Hải quân Mỹ bắt đầu loại biên 4 tàu ngầm mang tên lửa dẫn đường lớp Ohio.

Các tàu Ohio SSGN được chuyển đổi từ tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân sang nền tảng mang tên lửa hành trình cách đây khoảng 20 năm. Mỗi tàu có thể mang tới 154 tên lửa Tomahawk, trở thành một trong những nền tảng tấn công thông thường có sức mạnh lớn nhất của Hải quân Mỹ.

Trong chiến dịch Midnight Hammer nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran năm 2025, một tàu Ohio SSGN đã được huy động để phối hợp với máy bay ném bom B-2. Tuy nhiên, USS Georgia, một trong 4 tàu Ohio SSGN, đã bắt đầu quá trình ngừng hoạt động từ tháng trước. Ba tàu còn lại dự kiến lần lượt được loại biên trong những năm tới.

Theo Hội đồng Cơ sở Công nghiệp Tàu ngầm Mỹ, việc loại biên các tàu Ohio có thể khiến năng lực tấn công dưới biển của Hải quân Mỹ suy giảm tới 60%. Trong khi đó, tàu Virginia SSGN đầu tiên dự kiến chỉ được đưa vào biên chế từ năm 2029 và chiếc cuối cùng trong số 19 tàu dự kiến gia nhập hạm đội vào năm 2038. Điều này có thể tạo ra khoảng trống về năng lực phóng tên lửa từ tàu ngầm trong giai đoạn chuyển tiếp.

Hải quân Mỹ hiện vẫn duy trì ít nhất 24 tàu Virginia phiên bản hiện tại, khoảng 20 tàu lớp Los Angeles và 3 tàu lớp Seawolf, tiếp tục bảo đảm năng lực phóng tên lửa thông thường từ dưới biển.

Phó Đô đốc Rob Gaucher, Giám đốc chương trình tàu ngầm của Hải quân Mỹ, cho rằng việc trang bị VPM sẽ giúp lực lượng này duy trì năng lực tác chiến dưới biển trong nhiều thập kỷ, đồng thời nhanh chóng tăng cường sức mạnh tấn công khi cần thiết.

Đô đốc Daryl Caudle, Tư lệnh Hải quân Mỹ, đánh giá thế hệ Virginia SSGN mới sẽ kế thừa khả năng tàng hình và tấn công bí mật của tàu Ohio, đồng thời nâng cao khả năng sống sót, tính linh hoạt và sức mạnh tác chiến kéo dài.

Bốn tàu Virginia mới tương đương một tàu Ohio về hỏa lực

Các chuyên gia cảnh báo tàu ngầm Virginia SSGN không phải là sự thay thế trực tiếp theo tỷ lệ 1:1 cho tàu Ohio SSGN. Một tàu Virginia SSGN chỉ có thể mang khoảng 26% số tên lửa mà một tàu Ohio có thể mang. Như vậy, Hải quân Mỹ sẽ cần khoảng 4 tàu Virginia mới để đạt sức mạnh hỏa lực tương đương một tàu Ohio hiện nay.

Ông Bryan Clark, chuyên gia cấp cao tại Viện Hudson và cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, chỉ ra rằng các tàu Ohio được vận hành với hai kíp thủy thủ đoàn luân phiên, trong khi Virginia chỉ có một kíp. Vì vậy, tàu Ohio có thể duy trì thời gian tuần tra thực tế lâu hơn đáng kể.

Dù vậy, việc phân tán tên lửa trên số lượng tàu lớn hơn cũng mang lại lợi thế. Alessio Patalano, giáo sư về chiến tranh và chiến lược tại Đại học King’s College London, cho rằng nhiều nền tảng hơn đồng nghĩa đối phương phải theo dõi và tìm cách đối phó với nhiều mục tiêu hơn.

Theo ông Patalano, điều này mở rộng số lượng nền tảng có thể triển khai hỏa lực tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương và khiến việc phát hiện, vô hiệu hóa toàn bộ các nền tảng tấn công dưới biển trở nên khó khăn hơn.

Tên lửa siêu vượt âm tăng sức mạnh cho Virginia SSGN

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của kế hoạch mới là khả năng tích hợp vũ khí siêu vượt âm trên tàu ngầm. Tên lửa và phương tiện siêu vượt âm có tốc độ rất cao, đồng thời có khả năng cơ động trong quá trình bay, khiến thời gian cảnh báo và phản ứng của hệ thống phòng thủ đối phương bị rút ngắn.

Theo các chuyên gia, việc phóng những vũ khí này từ một nền tảng có khả năng tàng hình cao như tàu ngầm sẽ tạo thêm năng lực tấn công đáng kể cho Hải quân Mỹ.

Giáo sư Patalano cho rằng khả năng mang vũ khí siêu vượt âm sẽ tạo ra “sự cải thiện thực chất” đối với chức năng tấn công của thế hệ Virginia mới, bởi tốc độ và khả năng cơ động của loại vũ khí này có thể buộc đối phương phải mất thêm thời gian để đánh giá và ứng phó.

Tuy nhiên, môi trường tác chiến dưới biển và trên không đang thay đổi nhanh chóng khi nhiều quốc gia đẩy mạnh phát triển tàu ngầm, tên lửa tầm xa và vũ khí siêu vượt âm.

Một báo cáo về năng lực hải quân toàn cầu do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) công bố hồi tháng 2 cho thấy hoạt động phát triển và đóng mới tàu ngầm, đặc biệt là tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, đang được đẩy mạnh. Cùng với đó, năng lực tên lửa tầm xa cũng tiếp tục được mở rộng, làm môi trường tác chiến trở nên phức tạp hơn và đặt ra yêu cầu mới đối với khả năng phát hiện, theo dõi và ứng phó với các mối đe dọa từ xa.

Theo các chuyên gia, trong trường hợp xảy ra xung đột, tên lửa tầm xa có thể được sử dụng nhằm vào những mục tiêu quan trọng như căn cứ, trung tâm chỉ huy và tuyến hậu cần, gây khó khăn cho hoạt động tiếp tế và triển khai lực lượng.

Những thay đổi này thúc đẩy các lực lượng hải quân tăng cường khả năng tác chiến dưới biển, phát triển các nền tảng có độ tàng hình cao và phân tán hỏa lực trên nhiều phương tiện nhằm nâng cao khả năng sống sót.

Tăng khả năng tấn công trong môi trường phòng thủ dày đặc

Các chuyên gia cho rằng tàu Virginia SSGN có thể đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu của một cuộc xung đột tiềm tàng, khi các hệ thống phòng thủ và tên lửa tầm xa được triển khai với mật độ cao.

Nhờ khả năng hoạt động bí mật, tàu ngầm có thể tiếp cận các khu vực tiền phương và nhằm vào những mục tiêu quan trọng như radar, sở chỉ huy hoặc cơ sở điều phối phòng thủ.

Theo ông Kaushal thuộc Viện RUSI, việc làm suy yếu năng lực phòng thủ và chống hạm của đối phương có thể tạo điều kiện để các nền tảng khác, trong đó có tàu chiến mặt nước, hoạt động gần khu vực tác chiến với mức độ rủi ro thấp hơn, đồng thời hỗ trợ các đợt tác chiến tiếp theo của tàu sân bay. Tuy nhiên, Hải quân Mỹ cũng phải tính đến sự phát triển của các hệ thống chống ngầm, phương tiện dưới nước không người lái và cảm biến thế hệ mới.

Các đối thủ của Mỹ ngày càng sở hữu nhiều vũ khí và phương tiện tác chiến hiện đại, từ tên lửa siêu vượt âm đến phương tiện dưới nước không người lái, làm môi trường tác chiến dưới biển trở nên phức tạp hơn.

Trong môi trường đó, việc tăng số lượng nền tảng mang tên lửa có thể giúp Hải quân Mỹ phân tán lực lượng, nâng cao khả năng sống sót và duy trì sức mạnh tấn công ngay cả khi một số nền tảng bị phát hiện hoặc vô hiệu hóa.

Với kế hoạch mới, Hải quân Mỹ hướng tới một lực lượng tàu ngầm mang tên lửa có số lượng nền tảng lớn hơn, khả năng phân tán tốt hơn và tích hợp nhiều loại vũ khí hiện đại hơn. Đây được xem là một trong những bước điều chỉnh đáng chú ý đối với năng lực tấn công dưới biển của Mỹ trong những năm tới.

Tên lửa phòng không phóng từ tàu ngầm: Bước đi mới của Hải quân Mỹ

VOV.VN - Tên lửa phòng không phóng từ tàu ngầm là trọng tâm của chương trình Naval Modular Missile (NMM) do Hải quân Mỹ phát triển. Nếu được triển khai, hệ thống này sẽ giúp tàu ngầm lớp Virginia lần đầu sở hữu năng lực đánh chặn mục tiêu trên không.