Hoà giải dân tộc Palestine: Đường hãy còn xa

Theo kế hoạch, ngày 25/7, Phong trào kháng chiến Hồi giáo Hamas và Phong trào giải phóng Palestine Fatah tiếp tục vòng đối thoại thứ 7 tại Cairo do Ai Cập làm trung gian. Tuy nhiên, kế hoạch này đã không thành vì vẫn còn một số bất đồng. Các bên thống nhất mở lại vòng đối thoại thứ 7 vào ngày 25/8 tới.

Đây không phải là lần đầu tiên Fatah và Hamas trì hoãn đối thoại. Do đó, lần trì hoãn này không khiến dư luận khu vực Trung Đông và người dân Palestine ngạc nhiên. Ngay từ khi hai bên mở lại đối thoại hồi cuối tháng 2 vừa qua, nhiều người đã nói rằng cuộc đàm phán này khó đi tới thoả thuận hoà giải cuối cùng. 6 vòng đối thoại ở Cairo cho thấy những tiên đoán này đã đúng.

Hamas và Fatah có rất nhiều bất đồng trước khi bắt đầu vòng đối thoại đoàn kết dân tộc, đặc biệt là đường lối tư tưởng và chia sẻ quyền lực chính trị. Những bất đồng về tù nhân chính trị, hệ thống an ninh, tổ chức bầu cử Tổng thống và quốc hội hay chính phủ lâm thời… chỉ là những cái cớ để các bên đưa ra nhằm phá vỡ cuộc đối thoại đoàn kết dân tộc Palestine.

Fatah và Hamas cần đi đến một thoả thuận vì người dân Palestine

Hamas không công nhận Israel là nhà nước Do Thái cũng như bác bỏ các thoả thuận mà chính quyền Palestine đã đạt được với Israel. Còn chính quyền Palestine đang nỗ lực thực hiện hoà bình với Israel mà không tính tới Hamas.

Trong các cuộc đàm phán giữa chính quyền của Tổng thống Abbas với các quan chức Mỹ hay giữa Mỹ và Isael cũng không đả động tới Hamas - một phong trào của người Palestine đang kiểm soát Dải Gaza được Syria, Iran và nhiều người dân ủng hộ, kể cả người dân Trung Đông. Mâu thuẫn này là mấu chốt của vấn đề ở Palextin hiện nay.

Một khi vấn đề này không được giải quyết, các bên không cùng hỗ trợ giải quyết thì một mình trung gian Ai Cập không thể thành công. Và vòng đối thoại hoà giải Palestine tiếp tục diễn ra mà không đi tới đích.

Một bất đồng khác là cả Hamas và Fatah đều không muốn chia sẻ quyền lực. Bởi nếu bên nào có quyền lực và được sự ủng hộ của người dân thì sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội và Tổng thống vào đầu năm tới (2010). Đó là chưa tính tới yếu tố tác động từ bên ngoài.

Hiện tại, chính quyền Palestine do Tổng thống Abbas, Thủ tướng Salam Fayyad và Phong trào Fatah nắm giữ. Nếu tổ chức bầu cử chưa chắc Tổng thống Abbas và chính phủ của ông Salam Fayyad giữ được ghế. Bởi đây là chính quyền thân phương Tây và Mỹ trong khi người dân lại không ưa.

Bên cạnh đó, kể từ khi lên nắm chính quyền, Tổng thống Abbas chưa tạo được tiến bộ nào trong tiến trình hoà bình. Cụ thể là các tranh chấp với Israel như đường biên giới, vấn đề người tị nạn, vấn đề Jerusalem, nguồn nước…. Đó là lý do vì sao chính quyền mới hiện nay vừa muốn đối thoại hoà giải với Hamas vừa muốn giữ nguyên ghế.

Trong khi đó, Phong trào Hamas do cựu Thủ tướng Ismail Haniyeh thân Syria và Iran lại được đông đảo người dân ủng hộ. Thể hiện rõ nhất là sự trụ vững trong cuộc tấn công 22 vào Gaza của Israel hồi cuối năm ngoái. Phong trào này cũng không muốn mất đi quyền lực của mình nếu phải sát nhập Gaza và Bờ Tây khi thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc. Tuy nhiên, Hamas cũng không tự tin trong cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội sắp tới. Vì thế Phong trào này thường xuyên đưa ra các lý do để trì hoãn đối thoại.

Mới đây, Hamas tuyên bố nếu không giải quyết xong vấn đề tù nhân chính trị thì không có thoả thuận hoà giải. Hamas cũng khẳng định rất khó thực hiện bầu cử mà không đạt được thoả thuận hoà giải.

Trong gần một năm qua, Ai Cập đã nỗ lực hỗ trợ cho cuộc đối thoại hoà giải Palestine nhằm kết thúc sự chia rẽ giữa Dải Gaza và khu Bờ Tây. Các quan chức Ai Cập nhiều lần gặp đại diện của Fatah và Hamas ở Cairo cũng như ở Gaza và khu Bờ Tây. Nhưng thực tế, một mình trung gian Ai Cập khó có thể giàn xếp được các bất đồng giữa các phe phái của Palestine.

Nhóm bộ tứ gồm Nga, Mỹ, Liên Hợp Quốc và Liên minh Châu Âu đang nỗ lực thúc đẩy tiến trình hoà bình Trung Đông, đặc biệt là giải quyết xung đột Israel- Palestine. Đặc phái viên của Mỹ, Nga về Trung Đông trong thời gian qua đã thực hiện các chuyến công du tới Israel, Palestine, Syria… để hỗ trợ các bên giải quyết xung đột. Tuy nhiên, đây vẫn là vấn đề của tương lai gần. Nếu bất đồng nội bộ Palestine chưa kết thúc thì khó có thể có được một thoả thuận hoà bình giữa Israel và Palestine bền vững.

Các nhà phân tích khu vực đều nói rằng, khó giải quyết các bất đồng nội bộ Palestine. Không ai dám khẳng định, vòng đối thoại thứ 7 dự kiễn diễn ra vào cuối tháng 8, Hamas và Fatah sẽ đạt được thoả thuận hoà giải. Nhưng nếu vấn đề này không sớm được giải quyết thì tình hình Palestine sẽ càng trở nên phức tạp khi thời điểm tổ chức bầu cử Quốc hội và Tổng thống chỉ còn mấy tháng (25/1/2010).

Một thoả thuận hoà giải giữa các phe phái của Palestine là mong muốn của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là nhân dân Palestine.  Do đó, cộng động quốc tế và các nước có ảnh hưởng như Mỹ, Nga, Syria… cần hỗ trợ trung gian Ai Cập giúp các phe phái của Palestine giải quyết bất đồng. Đặc biệt, lãnh đạo hai phong trào Fatah và Hamas cần nỗ lực vì cuộc sống ổn định, vì một tương lai tươi sáng cho nhân dân Palestine./.