Tín hiệu tích cực trong quan hệ Trung- Nhật

• Trung - Nhật cần kiềm chế trong giải quyết vấn đề lãnh thổ
• Hạ viện Nhật điều trần về kế hoạch mua quần đảo tranh chấp
• Nghị sĩ Nhật Bản thăm đảo tranh chấp với Trung Quốc
• Nhật Bản khẳng định mua quần đảo Senkaku là việc đối nội
• Đại sứ Nhật tại Trung Quốc lo ngại việc Tokyo mua quần đảo Senkaku 

“Nhất trí sẽ giải quyết vấn đề lãnh thổ cũng như các vấn đề nhạy cảm khác trong bầu không khí điềm tĩnh” là kết quả tích cực mà Nhật Bản và Trung Quốc đạt được sau cuộc đối thoại chiến lược định kỳ thảo luận về các vấn đề song phương và khu vực vừa diễn ra.

Trước những căng thẳng kéo dài giữa hai nước về vấn đề tranh chấp biển đảo thời gian vừa qua, liệu đây có thực sự là một động thái tích cực làm giảm đi những “đợt sóng ngầm” đang tồn tại trong quan hệ Nhật Bản- Trung Quốc.

Trong khi Nhật Bản và Trung Quốc đang trong tình cảnh “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” thì kết quả này thực sự đang mang lại cho hai bên một tín hiệu tích cực. Nếu nhìn vào những động thái diễn ra giữa hai bên trong thời gian vừa qua khó ai có thể tin được vào kết quả mới này.

Trong thời gian vừa qua, căng thẳng giữa hai nước không những không giảm đi mà còn có chiều hướng tăng lên do nhiều vấn đề. Trong đó phải kể đến việc Trung Quốc phản đối Chính phủ Nhật Bản cấp hộ chiếu cho thủ lĩnh người Duy Ngô Nhĩ đang sống lưu vong, và mới đây nhất là kế hoạch mua lại 3 hòn đảo lớn thuộc quần đảo tranh chấp giữa Nhật Bản và Trung Quốc của Thị trưởng thành phố Tokyo.

Tuy đây là kế hoạch của thành phố Tokyo nhưng nó cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ hai nước. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã lên tiếng phản đối kế hoạch này của Tokyo và gọi đó là hành vi “vô ích, vô hiệu”. Trong khi báo chí Trung Quốc thì nói ý tưởng mua lại đảo tranh chấp này là “cuồng ngôn”.

Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư - một trong những nguyên nhân dẫn đến những bất hoà giữa Trung Quốc và Nhật Bản

Không phải ngẫu nhiên Trung Quốc đồng ý với Nhật Bản sẽ đưa ra “những hành động điềm tĩnh” trong vấn đề biển đảo. Có thể thấy rằng đây là một bước đi khôn ngoan của Trung Quốc. Trong bối cảnh căng thẳng kéo dài gần hai tháng qua với Philippines về việc tranh chấp bãi đá cạn trên Biển Đông, theo giới phân tích, việc “xoa dịu” với Nhật Bản là việc nên làm. Trung Quốc có lẽ không muốn cùng lúc đối đầu với cả Philippines và Nhật Bản.

Do vậy, sau cuộc đối thoại chiến lược định kỳ Trung-Nhật, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Trí Quân đã hội đàm với Ngoại trưởng Nhật Bản Koichiro Gemba và nhất trí rằng hai nước cần phải làm việc để hướng tới phát triển ổn định quan hệ song phương bằng cách giải quyết thỏa đáng những vấn đề nhạy cảm.

Mặc dù hai bên đưa ra được cam kết sẽ giải quyết các vấn đề tồn đọng bằng những biện pháp hòa bình, nhưng theo giới phân tích, những vấn đề giữa Tokyo và Bắc Kinh không dễ dàng giải quyết chỉ bằng cam kết này. Ngay trước cuộc gặp gỡ giữa các nhà lãnh đạo hai nước vừa qua, việc Trung Quốc hối thúc Nhật Bản ngừng “gây thêm rắc rối” ở đảo Điếu Ngư/Senkaku sau khi có tin cho biết hiện đang có khoảng 120 người, trong đó có 6 nghị sĩ Nhật Bản, đến thăm quần đảo này, đã khiến người ta nghi ngờ về tính khả thi của “cam kết”. 

Chưa hết, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Vi Dân trong một cuộc họp báo còn lên tiếng cho rằng “mọi hành động đơn phương của Nhật Bản liên quan đến quần đảo Điếu Ngư là phạm pháp và vô hiệu”.

Hiện Trung Quốc còn gửi công hàm phản đối chính thức cho phía Nhật Bản, yêu cầu Tokyo ngừng gây rối và thực hiện đúng vai trò của mình nhằm duy trì tổng quan mối quan hệ Trung - Nhật, đặc biệt khi năm nay hai nước kỷ niệm 40 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao.

Rõ ràng, những vấn đề còn tồn tại giữa Trung Quốc và Nhật Bản không dễ gì giải quyết. Theo giới phân tích, cam kết sau cuộc họp vừa rồi như một “luồng gió nhẹ” có chăng chỉ làm dịu bớt phần nào “sức nóng” giữa hai bên. Vấn đề tranh chấp lãnh thổ - mâu thuẫn chính giữa hai nước - sẽ tiếp tục là bài toán khó đối với chính phủ hai nước./.