Trông chờ gì ở Cop 15

Hội nghị thượng đỉnh Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (gọi tắt là Cop 15) đã chính thức khai mạc hôm qua (7/12) tại thủ đô Copenhagen, Đan Mạch. Hội nghị sẽ kéo dài trong 11 ngày với sự tham gia của lãnh đạo cấp cao nhiều quốc gia trên thế giới, nhằm kỳ kết một thỏa thuận ngăn chặn tình trạng ấm lên toàn cầu. Thỏa thuận này sẽ thay thế Nghị định thư Kyoto (hết hiệu lực vào năm 2012). Hy vọng một kết quả khả quan là điều hoàn toàn có thể.

Khí hậu đang thay đổi, nhiệt độ trái đất đã tăng thêm 0,7 độ C trong thế kỷ qua. Mục tiêu của mọi nỗ lực cắt giảm khí thải là ngăn không cho nhiệt độ toàn cầu tăng quá 2 độ C vào cuối thế kỷ này. Theo các chuyên gia về vấn đề này, nếu không đưa ra được cam kết cắt giảm khí thải tại Hội nghị lần này, thì mỗi năm thế giới không chỉ mất hàng trăm nghìn mạng người do hạn hán và lũ lụt mà còn phải hứng chịu một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng  nhất trong vài thập niên gần đây. GDP toàn cầu sẽ giảm 20%. Mức thiệt hại kinh tế này lớn hơn tổn thất do hai cuộc chiến tranh thế giới và cuộc khủng hoảng đại suy thoái gây nên.

Trước Hội nghị, quan điểm của 2 nhóm nước phát triển và đang phát triển là trái ngược. Trong khi các nước đang phát triển nhấn mạnh cần được hỗ trợ để giải quyết các vấn đề xã hội và giảm đói nghèo, vì họ không gây ra biến đổi khí hậu nhưng lại hứng chịu hậu quả nặng nề của nó thì các nước phát triển lại trì hoãn đàm phán để thực hiện cam kết này và tìm kiếm các giải pháp ít tham vọng hơn.

Đã có lúc, thế giới suy đoán, Hội nghị Cop 15 sẽ thất bại hoàn toàn và không một thỏa thuận nào được ký kết. Bởi trên thực tế, cho tới giữa tháng 11 vừa qua, các cuộc thương lượng vẫn đang lâm vào bế tắc.

Trong lúc tưởng chừng bế tắc đó, thì một động thái khiến dư luận thế giới bất ngờ, vào ngày 26/11 vừa qua, cả Trung Quốc và Mỹ (2 quốc gia có lượng phát thải lớn nhất), trước đó luôn từ chối vào đàm phán bỗng cùng công bố mục tiêu cắt giảm khí thải. Trong đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ cam kết giảm 17% lượng khí thải vào năm 2020 so với mức của năm 2005 tại Hội nghị Copenhagen. Còn Trung Quốc tuyên bố giảm 40 - 45% lượng khí thải trên tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2020 so với năm 2005. Điều này có nghĩa là, lượng khí thải tương ứng với mỗi nhân dân tệ (hoặc USD) làm ra vào năm 2020 sẽ giảm 40-45% so với năm 2005.

Tiếp đó, vào ngày 3/12, đến lượt Ấn Độ cũng thông báo sẽ cắt giảm 25% lượng khí thải trước năm 2020. Dường như những động thái này giúp tương lai Hội nghị COP15 trở nên sáng sủa hơn.

Việt Nam - một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu tham dự Hội nghị COP15, với đoàn cấp cao nhất từ trước tới nay, do Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng dẫn đầu. Chúng ta thể hiện quan điểm rõ ràng: “Cần có sự chung tay góp sức của tất cả các quốc gia trên thế giới trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Các nước phát triển buộc phải giảm phát thải và có trách nhiệm với các nước nghèo, chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, trong đó có Việt Nam. Còn các nước đang phát triển cần tích cực đóng góp vào nỗ lực toàn cầu thông qua xây dựng và thực hiện các chương trình hành động giảm nhẹ khí nhà kính phù hợp với điều kiện của từng quốc gia trên cơ sở tự nguyện, đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững”. Và ngay trước thềm hội nghị một ngày, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có cuộc họp qua video với Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-Moon và lãnh đạo một số quốc gia thuộc các châu lục thống nhất các vấn đề này.

Trong 11 ngày diễn ra Hội nghị, các nhà thương thuyết tại Copenhagen sẽ phải quyết định một vấn đề. Đó là sửa đổi, mở rộng những điều khoản của Nghị định thư Kyoto hay lập ra một hiệp định với những điều khoản hoàn toàn mới? Rất có thể sẽ phải thảo luận về những mục tiêu cắt giảm khí thải dành cho các nước đang phát triển.

Mỗi bên đàm phán đều mong muốn tối đa hóa lợi ích và tối thiểu hóa nhượng bộ của mình. Liệu ai sẽ giành chiến thắng trong vòng đàm phán này? Đó là điều cả thế giới đang dõi theo trong những ngày này.

Hội nghị có thể dẫn tới một hiệp định toàn cầu về cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính, song các nước sẽ phải vượt qua nhiều trở ngại trước khi đạt được sự đồng thuận. Tuy nhiên, vì một nền hòa bình chung, nhiều chính trị gia tin rằng điều kỳ diệu sẽ xảy ra, một thỏa thuận mới sẽ được ký kết./.