Sự cố Fukushima có ảnh hưởng đến thế giới?
Điều đó phụ thuộc vào mức phóng xạ rò ra ngoài là bao nhiêu. Hiện tại, theo IAEA, các tác động chỉ có tính chất “địa phương”.
Gió giúp đẩy bụi phóng xạ từ Nhật ra biển
Với hướng gió chủ đạo hiện nay, bụi phóng xạ từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi của Nhật Bản bay ra Thái Bình Dương. Nếu vượt qua được đại dương, lượng bụi còn lại cũng khó có thể gây họa cho người. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) thông báo, sau 2 vụ nổ đầu tiên ở nhà máy điện Fukushima Daiichi, những cơn gió thổi về hướng bắc và đông bắc, có thể mang theo chất phóng xạ ra Thái Bình Dương. Không có bất kỳ nguy cơ phát xạ hạt nhân trong lãnh thổ Nhật Bản và những nước gần Nhật Bản”.
Nhưng tới hôm 15/3 thì Cục Khí tượng Nhật Bản thông báo gió đổi hướng và tiến về phía đông bắc nước này. Hôm 16/3, những luồng gió cách mặt biển 1.000m sẽ thổi về phía bắc trước khi tiến sang phía tây. Giới chức thành phố Tokyo - nằm cách tỉnh Fukushima khoảng 250km về phía tây nam - thông báo nồng độ phóng xạ hôm 15/3 cao hơn mức bình thường, song vẫn chưa đạt tới ngưỡng nguy hiểm. WMO ban bố cơ chế đối phó khẩn cấp với thảm họa môi trường đối với ba trung tâm vùng của họ ở Bắc Kinh (Trung Quốc), Tokyo (Nhật Bản) và Obninsk (Nga).
Trạm khí tượng tại thành phố Vladivostok - thuộc vùng Viễn Đông của Nga và cách Fukushima gần 1.000 km về phía tây - thông báo nồng độ phóng xạ vẫn ở mức bình thường. Boris Lamash, Trưởng khoa Khí hậu thuộc Đại học Viễn Đông của Nga, nói rằng trong khoảng thời gian hiện tại gió ở vùng Viễn Đông giúp đẩy chất phóng xạ ra phía ngoài.
Tại Mỹ, nhà khí tượng học Jeff Masters dùng một mô hình máy tính của Cục Hải dương và Khí quyển quốc gia để dự đoán những nơi mà bụi phóng xạ có thể tới. “Mô hình cho thấy bụi phóng xạ từ Nhật Bản bay ra Thái Bình Dương theo hướng đông bắc và có thể bay phía trên mặt nước trong ít nhất 5 ngày. Tuy nhiên, sau 7 ngày và vượt qua khoảng cách tới 3.200km, lượng bụi phóng xạ không còn đủ lớn để có thể gây hại cho người”, Masters nói. Cyril Honore, Phó Giám đốc bộ phận dự báo của Cục Khí tượng Pháp, tỏ ra thận trọng hơn Masters. “Nhật Bản nằm ở khu vực có khí hậu ôn hòa. Vì thế các cơn gió thường di chuyển từ tây sang đông. Song chúng ta vẫn không nên loại trừ những tình huống xấu”, AFP dẫn lời Horone.
Sự cố hạt nhân Fukushima nguy hiểm thế nào?
Đến nay, ba vụ nổ đã xảy ra tại nhà máy điện hạt nhân Daiichi ở Fukushima sau khi động đất và sóng thần tấn công đông bắc Nhật Bản hôm 11/3. Vậy những nguy hiểm mà các vấn đề hạt nhân tại Fukushima gây ra đối với người dân ở Nhật và ngoài nước này lớn tới mức nào?
Tới nay, có thể khẳng định, vật liệu phóng xạ đã bị rò rỉ ra ngoài. Các quan chức chính quyền địa phương ở Fukushima cho biết, 190 người đã phơi nhiễm phóng xạ. Một tàu chiến Mỹ, USS Ronald Reagan, đã phát hiện ra các mức phóng xạ thấp ở khoảng cách 161km từ nhà máy. Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) mô tả đây là sự kiện cấp độ 4 trên thang INES (Thang Sự kiện phóng xạ và hạt nhân quốc tế - International Nuclear and Radiological Event Scale). Thang này chạy từ mức độ 0 - 7.
Về loại chất phóng xạ thoát ra ngoài, có thông tin đó là các chất đồng vị phóng xạ caesium và iodine trong khu vực xung quanh nhà máy. Theo các chuyên gia, đương nhiên là các chất đồng vị phóng xạ nitrogen và argon cũng đã thoát ra ngoài. Không có bằng chứng cho thấy uranium hoặc plutonium đã thoát ra. Iodine phóng xạ phân rã khá nhanh. Hầu hết sẽ biến mất trong vòng một tháng. Caesium phóng xạ không tồn tại được lâu trong cơ thể - phần lớn mất đi trong vòng một năm. Tuy nhiên, nó tồn tại trong môi trường và có thể tiếp tục là một vấn đề trong nhiều năm. Nitrogen phóng xạ phân rã ngay sau khi thoát ra vài giây, và argon không đe dọa tới sức khỏe.
Các chuyên gia cho rằng, rất ít khả năng xảy ra một thảm họa giống như Chernobyl. Phản ứng chuỗi tại tất cả các lò Fukushima đều đã ngừng lại. Các vụ nổ vừa qua xảy ra ở bên ngoài các thùng chứa bao quanh các lò phản ứng. Tại Chernobyl, mọi vụ nổ đều phơi lõi của lò phản ứng ra không khí, và hỏa hoạn kéo dài nhiều ngày đã đẩy mọi thứ vào khói bụi bốc lên bầu trời. Tại Fukushima, các vụ nổ - do khí hydrogen và oxygen phun từ lò phản ứng gây ra - chỉ phá hỏng mái và tường được dựng lên quanh các thùng chứa.
Vậy, các vấn đề ở Fukushima có ảnh hưởng tới phần còn lại của thế giới? Câu trả lời là, điều đó phụ thuộc vào mức phóng xạ rò ra ngoài là bao nhiêu. Hiện tại, IAEA khẳng định các tác động chỉ có tính chất “địa phương”.
Sẽ dùng trực thăng đổ nước vào lò hạt nhân Nhật
Công ty quản lý nhà máy điện hạt nhân đang bị hư hại của Nhật có thể dùng trực thăng để đổ nước vào bể chứa các thanh nhiên liệu của lò phản ứng, ngăn chặn nguy cơ nhiên liệu nóng chảy và phát xạ ra ngoài.
Hãng tin Kyodo cho biết nước đang sôi trong bể chứa các thanh nhiên liệu đã sử dụng ở lò phản ứng số 4 thuộc nhà máy điện hạt nhân Fukushima I. Nếu nước bay hơi và cạn đi, các thanh nhiên liệu sẽ bị phơi ra không khí. Không được làm mát, chúng sẽ bị quá nóng, bắt lửa và phát chất phóng xạ vào không khí. Sáng 16/3, một vụ cháy đã xảy ra ở lò số 4, và các chuyên gia lo ngại rằng lửa bùng lên ở bể chứa các thanh nhiên liệu. Lò số 4 đã dừng hoạt động ngay khi động đất xảy ra. Tuy nhiên các thanh nhiên liệu - được bao bọc kín - vẫn có khả năng phát ra nhiệt.
Một phát ngôn viên của công ty điện Tokyo, đơn vị điều hành nhà máy điện Fukushima I, thông báo trên truyền hình Nhật: “Chúng tôi không có cách nào khác là dội nước từ trực thăng xuống, hoặc phun nước từ bên ngoài vào lò. Chúng tôi sẽ tiến hành việc này vào ngày 17 hoặc 18/3”. Tính đến nay có 4 trong 6 lò phản ứng của Fukushima I (Daiichi) bị hư hại. Lần lượt đã có các vụ nổ hydro xảy ra tại các lò này, riêng lò số 4 còn có cháy.
Ngày 16/3, Chính phủ Nhật tuyên bố mức độ phóng xạ đã lên cao đến mức có thể gây ảnh hưởng đến sức khoẻ con người tại nhà máy, quanh 4 lò phản ứng hạt nhân (theo AFP). Khoảng 200.000 người dân trong vòng bán kính 20km tính từ nhà máy đã được sơ tán. Nhật khuyến cáo người dân trong vòng bán kính 30km không ra khỏi nhà và áp dụng các biện pháp tránh nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ. Một vùng cấm bay bán kính 30km cũng được thiết lập phía trên nhà máy điện hạt nhân bị hư hại.
Vụ nổ thứ ba tại nhà máy điện Fukushima I sáng 16/3 khiến IAEA lo ngại. “Sau hai vụ nổ đầu, lớp vỏ bọc của lõi lò còn nguyên vẹn. Tuy nhiên vụ nổ tại lò phản ứng số 2 (sáng 16/3) có thể đã ảnh hưởng đến sự nguyên vẹn của lớp vỏ bọc”, tuyên bố của IAEA. Tại Tokyo, cách nhà máy Fukushima 250km, nồng độ phóng xạ trong không khí hôm 16/3 cao gấp 10 lần mức thông thường, theo Reuters. Tuy nhiên, chưa đến mức gây nguy hại cho sức khoẻ của người dân thành phố 13 triệu người này./.