Sự khởi đầu mới?

Đúng vào kỳ nghỉ Nowruz của người Iran - kỳ nghỉ lễ đánh dấu sự khởi đầu mùa xuân và bắt đầu một năm mới theo lịch Ba Tư của người Iran - Tổng thống B. Obama đã gửi tuyên bố phát trên mạng Internet nói rằng nước Mỹ muốn một “sự khởi đầu mới”, sẵn sàng kết thúc mối quan hệ căng thẳng giữa hai nước. 

Đây là lần đầu tiên trong suốt 30 năm qua, một Tổng thống Mỹ ngỏ lời chấm dứt tình trạng thù địch, đối đầu giữa hai nước.

Năm 1979, Mỹ đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran, sau  khi sứ quán Mỹ tại Tehran bị một nhóm sinh viên có vũ trang chiếm giữ và hàng chục nhà ngoại giao Mỹ bị bắt làm con tin. Quan hệ giữa hai nước càng căng thẳng và thù địch, khi Iran tiến hành chương trình hạt nhân và chính quyền của cựu Tổng thống Bush  đưa Tehran vào “trục ma quỉ”.

Với tình trạng này, không chỉ Iran gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai chính sách phát triển kinh tế, xã hội, mà cả Mỹ cũng sa lầy vào cuộc tranh cãi, dường như không có hồi kết với Teheran trong vấn đề hạt nhân.

Và ngay cả Nga, Trung Quốc và các nước châu Âu, cũng thường xuyên ở vào tình thế khó xử, khi phải đưa ra các quyết định liên quan tới chương trình làm giàu uranium của Iran. Bởi thế, tuyên bố của Nhà Trắng mong muốn cải thiện quan hệ với nước này, được dư luận nhiều nước quan tâm, ủng hộ.

Thế nhưng, Tehran lại tỏ ra không mặn mà với thông điệp được coi là hoà giải đó của Tổng thống Obama. Thậm chí, các nhà lãnh đạo cao cấp của Iran còn chỉ trích người đứng đầu Nhà Trắng và cho rằng, ông Obama vẫn đang tiếp tục các chính sách của người tiền nhiệm - cựu Tổng thống G.Bush.

Bằng chứng là Mỹ vừa gia hạn lệnh cấm vận với Iran thêm một năm, vẫn phong toả tài sản của nước này tại Mỹ, vẫn cho rằng Teheran là mối đe doạ an ninh của Mỹ, tiếp tục ủng hộ các hành động bạo lực của quân đội Israel chống lại người Palestine. Cho nên, Giáo chủ Ali Khomenei, lãnh đạo tinh thần tối cao của Iran, đã có cơ sở để nói rằng, hiện tại ông chưa thấy có một sự thay đổi cụ thể nào trong chính sách của Mỹ đối với Iran và Tehran sẽ không chấp nhận.

Sự cứng rắn như vậy của Iran, không chỉ vì Mỹ vừa đề nghị thương lượng, nhưng lại vẫn đe doạ gây áp lực, mà Tehran cũng biết rất rõ, Washington muốn gì khi chìa cành ôliu cho nước mình.

Hiện tại, Iran là quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn thứ 3 trên thế giới, lại có tiềm lực hạt nhân. Không những thế, quốc gia này lại có tiếng nói có trọng lượng đối với lực lượng Heczebola ở Lebanon, Hamas ở Palestine, thậm chí cả với một số nhóm Taliban tại Apganistan.

Chính quyền của Tổng thống Obama đang triển khai chiến lược mới ở Afghanistan  nhằm nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến tại quốc gia Nam Á này, đang mong muốn khởi động tiến trình hoà bình ở Trung Đông, bằng việc bình ổn tình hình Lebanon, nối lại đối thoại Israel - Palestine. Muốn vậy, Nhà Trắng phải cần đến vai trò của Iran để có thể hoá giải và kiềm chế hoạt động bạo lực của các lực lượng cực đoan đó. Cho nên, không phải ngẫu nhiên, cùng với việc bày tỏ mong muốn cải thiện quan hệ với Iran, Mỹ còn mời Tehran tham gia Hội nghị quốc tế về Afghanistan tổ chức vào cuối tuần này tại LHQ.

Hiện nay, tâm lý của người dân Iran vẫn oán ghét Mỹ và phương Tây, do chính sách thù địch của họ, khiến quốc gia này đang lâm vào hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn. Vì thế, Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad - người sẽ tái cử trong cuộc bầu cử Tổng thống vào tháng 6 tới - càng có lý do không vội vã đáp ứng các đề nghị hoà giải của Mỹ.

Trong bối cảnh đó, Iran đang chờ đợi Mỹ cần phải có những hành động cụ thể. Đối với Tehran, một tuyên bố chỉ mang ý nghĩa hoà bình, thiện chí, khi bao hàm cả những hành động cụ thể, chứ không chỉ dừng lại những từ ngữ hoa mỹ. Như Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad nói: “Những khác biệt trong quá khứ sẽ được đặt sang một bên, nhưng Mỹ cũng cần phải thừa nhận những sai lầm của họ và cần có hành động khắc phục”. Cho nên, điều cần thiết lúc này là Tổng thống Obama phải tiến xa hơn, không thể chỉ dừng lại ở những tuyên bố hùng hồn của ông. Các nhà lãnh đạo Iran cũng cho biết sẵn sàng đàm phán với Washington, nếu Nhà Trắng lắng nghe họ.

Rõ ràng, cho dù chưa có phản ứng tích cực, nhưng phía Iran cũng cho thấy, chính quốc gia này đang chờ đợi những bước đi tiếp theo của Mỹ.  Đây cũng chính là điều dư luận đang dõi theo. Bởi chỉ khi cả hai bên cùng nỗ lực thay đổi suy nghĩ và hành động trong sự tôn trọng, tin tưởng lẫn nhau, một sự khởi đầu mới tích cực trong quan hệ Mỹ - Iran, mới thực sự trở thành hiện thực, như mong muốn của nhân dân hai nước và đông đảo dư luận thế giới./.