Thách thức đến từ nhiều phía

Ngày 1/1/2010, Tây Ban Nha chính thức đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên đầu tiên của Liên minh Châu Âu (EU) theo cơ cấu lãnh đạo mới của khối này. Trong chiến lược 6 tháng tới, Tây Ban Nha dự kiến sẽ tập trung đưa kinh tế EU thoát khỏi khủng hoảng toàn diện đồng thời tiếp tục triển khai các nội dung của Hiệp ước Lisbon. Tuy nhiên, đây sẽ là những thách thức không nhỏ đối với Tây Ban Nha khi nhiệm kỳ vừa qua của Thuỵ Điển được đánh giá là khá thành công và bản thân Tây Ban Nha cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Đề cập đến những ưu tiên của Tây Ban Nha trên cương vị mới, Thủ tướng Tây Ban Nha Zapatero khẳng định: Tây Ban Nha sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc triển khai Hiệp ước Lisbon và giải quyết các khó khăn về kinh tế. Trong một thông điệp đăng trên trang web chính thức, Thủ tướng Tây Ban Nha  Zapatero cho biết: “Chúng tôi sẽ tạo nên một châu Âu đoàn kết hơn, hoạt động kinh tế hiệu quả hơn, đổi mới hơn và bền vững hơn”.

6 tháng sẽ là khoảng thời gian ấn định để Tây Ban Nha thực hiện các mục tiêu vừa nêu. Theo cơ cấu lãnh đạo mới của EU, Tây Ban Nha sẽ đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên của khối, trong khi đó Thủ tướng Bỉ Herman Van Rompuy - người vừa được bầu chọn cách đây gần 2 tháng sẽ là người đảm nhiệm cương vị Chủ tịch EU đầu tiên với nhiệm kỳ đầy đủ cùng với bà Aliston - Cao uỷ mới phụ trách chính sách đối ngoại của EU. Về cơ bản, mọi thứ vẫn chưa thay đổi nhiều khi theo Hiệp ước Lisbon, hệ thống chính trị EU vẫn đang trong thời kỳ chuyển tiếp. Trên cương vị Chủ tịch mới, Tây Ban Nha vẫn sẽ chủ trì các hội nghị Bộ trưởng quan trọng của EU về kinh tế, môi trường và năng lượng cũng như tổ chức một số hội nghị cấp cao, trong đó có Hội nghị giữa EU và Mỹ sẽ diễn ra vào tháng 5/2010.

Vấn đề đặt ra là với khối lượng công việc “khá đồ sộ” này, cũng như sức ép từ thành công của người tiền nhiệm Thuỵ Điển, Tây Ban Nha có thể hoàn thành các mục tiêu vừa nêu? Trên thực tế, 2 ưu tiên của Tây Ban Nha đều là những thách thức đặt ra đối với EU hiện nay. Về kinh tế, dù một số nước “đầu tầu” như Pháp, Đức, Italy đã ra khỏi suy thoái nhưng khối Đông Âu, Trung Âu, mà một ví dụ điển hình là Hy Lạp vẫn đang lặn ngụp khó khăn để thoát khỏi khủng hoảng. Chính bản thân Tây Ban Nha vẫn chưa thực sự khắc phục được những hệ luỵ từ suy thoái khi vẫn đang có tỷ lệ thất nghiệp lớn nhất châu Âu với 17,9%. Chưa hết, một cuộc thăm dò dư luận mới đây cho thấy 2/3 người dân Tây Ban Nha “không mặn mà” lắm đối với nền kinh tế châu Âu. Những yếu tố này buộc Tây Ban Nha phải đối mặt với 2 thách thức: Một mặt phải đưa mình thoát khỏi khủng hoảng “để làm gương” cho các thành viên khác, một mặt phải có những giải pháp hiệu quả để chèo lái con thuyền EU vượt qua sóng to gió cả.

Về chính trị, cũng đã xuất hiện những ý kiến hoài nghi về năng lực giải quyết vấn đề của Tây Ban Nha khi một số cơ chế của Hiệp ước Lisbon vẫn chưa thực sự tách bạch rõ ràng. Hiện tại, để có được các quyết sách của EU, Tây Ban Nha sẽ phải đi theo con đường vòng phức tạp: Tham khảo ý kiến vị Chủ tịch mới, Cao uỷ chính sách đối ngoại mới rồi ý kiến các thành viên mới. Tất nhiên, để tìm được sự đồng thuận với chừng ấy công việc cũng sẽ không phải là điều đơn giản đối với EU. Vì thế liệu Tây Ban Nha có thể tạo được một thành công như Thuỵ Điển trong vòng 6 tháng tới hay không vẫn còn là câu hỏi ngỏ.

Trong một phát biểu gần đây, Chủ tịch Nghị viện EU ông Jerzy Buzek bày tỏ hy vọng “6 tháng tới Tây Ban Nha sẽ tạo ra một kiểu mẫu hợp tác mới trong EU cũng như sợi dây liên kết giữa các thành viên EU và bản hiến pháp mới”. Thế nhưng, còn phải chờ tới 6 tháng tới mới có thể chứng minh được kỳ vọng của ông Jerzy Buzek có thể thực hiện được hay không. Trong khoảng thời gian từ nay đến giữa năm tới, rõ ràng con đường chông gai đang chờ đợi Tây Ban Nha./.