Thách thức mới của Tổng thống Obama

Sau Hạ viện, đến lượt Thượng viện Mỹ quyết định tiếp tục mở cửa nhà tù quân sự ở vịnh Guantamano trong một thời gian xác định và phản đối việc chuyển tù nhân tại nhà tù quân sự này về các trại giam ở Mỹ.

Bảy năm trước, tháng 1/2002, Hải quân Mỹ lập nhà tù tại Guantanamo - phần lãnh thổ Mỹ chiếm đóng trái phép của Cuba và từ sau sự kiện 11/9/2001, Mỹ đưa đến đây giam giữ tới 500 người được cho là nghi can khủng bố.

Cho đến nay, tại đây vẫn giam giữ 245 người nhưng họ không được đưa ra xét xử, không được kiện cáo và cũng không được trả tự do.

Dư luận quốc tế đã nhiều lần lên tiếng yêu cầu nhà chức trách Mỹ đóng cửa nhà tù này, khẳng định rằng việc giam giữ tù nhân mà không xét xử là hoàn toàn vi phạm quyền con người. Chính vì vậy, trong nỗ lực đoạn tuyệt chính sách chống khủng bố từ thời chính quyền tiền nhiệm, ông B.Obama khi tranh cử tổng thống đã đưa ra cam kết đóng cửa nhà tù quân sự ở vịnh Guantanamo vào đầu năm 2010 và đây cũng là một trong những hành động mà ông B.Obama thực hiện đầu tiên ngay khi chính thức bước vào Nhà Trắng.

Thế nhưng, quyết tâm này đã bị cả hai viện của Mỹ dội gáo nước lạnh khi Thượng viện trong tuần qua, với 90 phiếu ủng hộ trên 6 phiếu phản đối, đã nhất trí tiếp tục mở cửa nhà tù Guantanamo trong một thời gian xác định và phản đối việc chuyển tù nhân tại nhà tù quân sự này về các trại giam ở Mỹ. Cùng với đó là việc Thượng viện Mỹ từ chối khoản chi trị giá 80 triệu USD mà ông B.Obama đề xuất để đóng cửa nhà tù đầy tai tiếng này.

Kết quả bỏ phiếu này chỉ là sự tiếp nối của hàng loạt sự chỉ trích từ các thượng nghị sĩ Đảng Cộng hoà và cả của một số Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ khi cho rằng, kế hoạch đóng cửa nhà tù ở Guantanamo của chính quyền thiếu chi tiết về cách thức xử lý đối với các nghi phạm khủng bố bị giam giữ tại đây.

Đặc biệt, các nghị sĩ cũng không chấp nhận đưa số nghi can này vào đất Mỹ, với lý do luật pháp Mỹ không cho phép những người từng được huấn luyện khủng bố đặt chân đến nước Mỹ.

Quyết định đóng cửa nhà tù quân sự ở Guantanamo của ông Brack Obama còn vấp phải phản ứng từ các quan chức. Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Robert Mueller còn bày tỏ lo ngại trước ủy ban Tư pháp Hạ viện rằng, việc chuyển tù nhân ở nhà tù Guantanamo tới các trạm giam ở Mỹ sẽ khiến Washington có nguy cơ bị tấn công khủng bố. Cựu Phó Tổng thống Dick Cheney trong tranh luận cuối tuần qua về số phận tù nhân tại nhà tù Guantanamo cho rằng, cách tiếp cận với vấn đề chống khủng bố của Chính quyền Obama làm tăng nguy cơ đối với nước Mỹ.

Có thể nói, quyết định của Thượng viện vừa qua đã đẩy kế hoạch của Tổng thống Obama vào tình cảnh vô cùng khó khăn. Ngay bản thân ông B.Obama, trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh truyền hình C-Span ngày 23/5 vừa qua, cũng thừa nhận việc xác định phải làm gì đối với tù nhân tại nhà tù này là một trong những vấn đề lớn nhất của chính phủ ông và sẽ cần tới nỗ lực của cả hai Đảng Dân chủ và Cộng hòa để tạo ra một cấu trúc thể chế và pháp lý nhằm đưa những tù nhân này ra xét xử.

Một vấn đề nữa cũng hết sức đau đầu đối với Tổng thống B.Obama là tìm nơi giam giữ mới cho các tù nhân Guantanamo, bởi cho đến nay, các nước phương Tây tuy ủng hộ việc đóng cửa nhà tù này nhưng không sẵn sàng cam kết tiếp nhận tù nhân.

Tuy nhiên, sự phản đối của Thượng viện chưa phải là câu trả lời cuối cùng của Quốc hội Mỹ về kế hoạch đóng cửa nhà tù Guantanamo vào tháng 1/2010.

Tháng tới, Quốc hội Mỹ mới bỏ phiếu về dự luật ngân sách chiến tranh và Nhà Trắng có khoảng thời gian từ nay tới lúc đó để “vận động hành lang”, đạt thỏa thuận cho phép tổng thống thực hiện cam kết đóng cửa nhà tù Guantanamo - nơi mà Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates cho là “vết nhơ” đối với nước Mỹ, còn ông B.Obama trong bài phát biểu về an ninh quốc gia, cho là sự “thử nghiệm sai lầm” và “mớ hỗn độn” cần phải dọn dẹp, nhằm lấy lại hình ảnh và uy tín nước Mỹ trên thế giới./.